कविता कुसुम - कविताहरु

पत्रसाहित्य भाग - ११

2012-01-25T05:40:00.000-08:00

प्रिय क्रिसा

यथार्थ जीवनको अनेकौं पाटाहरुबाट जीवन जीउँन र भोग्नुको सुमधुर अभिवादन ।

हामीले जीवनलाई सोझो रुपले हेर्दा वा चिहाउँदा एउटै र उस्तै जस्तो देख्न पुग्दछौं । तर जव भोगाईका क्रमहरु,श्रृङखलाहरु सुरु हुन्छन् तव जीवनले भोग्नु पर्ने,देख्नु पर्ने,टेक्नु पर्ने मात्र नभएर केलाउँनु पर्ने यथार्थका पक्षहरु,पाटाहरु,विषयहरु रहेछन् । तिनै विषयवस्तुहरुलाई सरल तरीकाले जीवनयापनमा लागू गराउँन समाजका,देशका,बिश्वका बुद्धिजिवी,विचारक,दार्शनिक,राजनितिज्ञ र बैज्ञानिकहरु लागि परेकाछन् । नयाँ खोज,अनुसन्धान,अध्यायनले मानिसका गुण अवगुणसंगै आउँने अनेकौ नयाँ रहस्य पत्ता लाग्दै गएकाछन् । र बाँकी धेरै कुराहरु अझै रहस्य मै पनि छन् । ती विषयवस्तुहरु,खोज,अनुसन्धान र अध्यायनहरु नयाँ समयका नयाँ पिडीहरुलाई हुन् । आजसम्म पत्ता लागेका वा थाहा भएका विषयवस्तुहरुले,खोज,अनुसन्धान र अध्यायनहरुले हाम्रो जीवनलाई अगाडी बढाउँन ठुलो सहयोग पुगेको छ । जुनवेला मानिसहरुले प्रविधीहरु थाहा नपाउँदा वा नजान्दा जीवन रक्षाको लागि हरेक दिन त्रसीत हुनु परेको थियो। यी आदी इत्यादी कुराहरु हाम्रै मानव विकासको इतिहासलाई अध्यायन गरे थाहा पाउँन सकिन्छ । तर आज ती पुराना दुख,दर्द र अध्यारो पाटो नयाँ चिन्तन,खोज,बिचार,अध्यायन र अनुसन्धानले पुरी दिएको छ । बैज्ञानिक सोच, खोज,बिचार,अध्यायन र अनुसन्धानले नयाँ आयाम र समयमा प्रवेश गराएको छ । हिजोका ती क्षणहरुलाई इतिहास वा दस्तावेजको रुपमा मात्र हेर्न सक्दछौ । हुन त मानव बिकासक्रमलाई नियाल्ने हो भने त्यो प्रागइतिहासलाई पल्टाउँनै पर्ने हुन्छ । तर आज यो हाम्रो विश्वमा, परीवेशमा नयाँ रङगको चमक देख्न थालिएको छ । जुन रङग मानिसको लागि उपयुक्त छ । त्यहि उपयुक्ततालाई आफु सुहाउँदो बनाएर प्रयोग गर्न चाहन्छौ । किनकी मानिस त्यस्तो प्राणी हो जो यस ब्रम्हाण्डमा रहेका अन्य प्राणीहरु मध्ये सर्वश्रेष्ठ ,शक्तीसाली र विवेकी हो । किनभने अन्य प्राणीमा मानिसको झैं ज्ञान र विवेक हुँदैन पनि । त्यसैले मानिसको तुलनामा अन्य प्राणीहरु आउन सकेनन् । जीवनको स्वतन्त्र भोग्नु र त्यसपछि मृत्युलाई अङगाल्नु ती अन्य प्राणीहरुको नियति बनेको छ । हो त्यसैले त क्रिसा मानिस भन्दा अन्य प्राणीहरु पशुको रुपमा गनिए । हामी मानिस अनेकौ रुपले भिन्न छौं । किनकी मानिसमा म तिमी र हामी भन्ने कुराको प्रत्यक्ष ज्ञान हुन्छ । यहि कारणले गर्दा नै मानिस पशु भन्दा माथि भएको हो ।

यहि कारणले गर्दा ब्रम्हाण्डमा भएका सारा प्राणीहरुलाई आफ्नो कब्जामा राख्न मानिस सफल भएको छ । यो हामी सवैले थाहा पाउँदै आएको लामो इतिहाँस हो । हाम्रा पूर्खाहरुले ब्यहोरेको त्रासदपूर्ण जीवनयापनलाई परास्त गरी सकेका छौं । हामी अहिले एउटा अर्कै समय,परीवेश,परिस्थिति,अवस्था,युग भोगी रहेकाछौं । त्यसैले मानव जीवनलाई मानिसले नै अध्यायन गर्नु वा अध्यायन क्षेत्र बनाउँनु भनेको मानवियताको अवलोकन गर्नु हो । खास गरेर हामी सवै ब्रम्हाण्डका मानिसहरु मानवियता चाहन्छौ तर त्यो मानवियता आजभोलि पाउँन छोडीएको छ । त्यो मानिसको नसकरात्मक पक्ष हो सकरात्मक पक्षलाई नियाल्ने हो हरेक दिन प्रगतीको मार्गमा दौडीएको पाउँछौ गतिशील रोक्दै नरोकिने नदि झैं । कहिँ कतै रोकिएको छैन सायद रोकिँदैन पनि होला । त्यसैले त जीवनका अनेकौं पाटाहरु,घुम्तिहरु देख्दैछौ,भोग्दैछौ । यदि मानिसले जीवनलाई अध्यायनको पाटा,पक्ष वा विषय नवनाएको भए हाम्रो अवस्था यो स्थितिमा अवश्य आईपुग्ने थिएन । यहाँ सम्म आईपुग्न जान्नुलाई नै मानिसले आफ्ना सारा चुनौतिहरु थाहा पाउँदै आउनु हो । मानिसका हरेक नयाँ विषयका बैज्ञानिक परीक्षणहरु सफल हुँदै गएकाछन् । त्यो सफलताले हाम्रो हरेक पाईलालाई अगाडी बढाउँन मद्दत गरेको छ । अध्यायन क्षेत्र जति फराकिलो हुँदै जान्छ उति नै मानिसले पाउँने विषयबस्तु र उपलब्धिको दाहेरा फराक भएर जान्छ ।

आज हामीले यस्तो जीवन भोग्न,सुन्न,देख्न,जान्न यहि नयाँ उपलब्धि र बिकासले पाएका छौ । किनकी हामीले हाम्रो जीवनको लक्ष्य,उदेश्य,सपना र गन्तब्यलाई अन्दाज गर्न सक्ने भएका छौ । जस्ले गर्दा अव मैले वा हामीले कतिको रफ्तारमा कार्यलाई वा यात्रालाई अगाडी बढाए त्यो काममा पूर्णता पाउँन सक्छ भन्ने कुराको मापन गर्न सकिने अवस्था आईसकेको छ । सायद त्यसैले होला जीवन जीउँनको लागि अनेकौ सफल योजनाका खाकाहरु तयार पार्दछौ । अनि जीवनमा सहजरुपले प्रक्षेपण गर्न तम्सिन्छौ । समयको जटिलता र कठिनाई हाम्रो अनुभव र अध्यायनले प्रस्तुत गरी दिएको छ । हिजो ती कुराहरु,बिषयबस्तुहरु सोचिन्नथ्यो तर आज हामीले वा मानवले नयाँ खोजी वा आविष्कारको लागि आफ्नो कर्मक्षेत्र बनाएका छौ । कल्पनालाई साकार रुप दिन जोडतोडका साथ अगाडी बढीरहेको हुन्छौ । कैयौं त्यस्ता बिचारहरु,सोचाईहरु जीवनको लागि उपयोगीता लिएर आईदिएको छ । क्रिसा वास्तवमा जीवनलाई सार्थक तुल्याउँन मेहनत,परिश्रम,निरन्तरताको खाँचो पर्दोरहेछ । किनभन जुन काम हाम्रो लागि आवश्यकिय भएर आएको छ । त्यो हिजो सम्भावनामा मात्र सिमित थियो । सम्भावनालाई जीवन्तता दिन मानिसले अनेकौं जुक्ती,प्रयास जारी गर्दछौं । र त्यसलाई उपयोगी बिषयबस्तुमा परीणत गर्दछौं । यसरी जीवनले अनेकौं पाटाहरु चिहाउँदा समयलाई अनेकौं रंगमा भेट्न सक्षम हुन पुगेकाछौं । फरकपन खोज्नुले फरक कुराहरु थाहा लाग्दछ । जिज्ञासा नै मानिसको लागि एउटा मार्ग हो । जव कुनै विषय माथि जिज्ञासा जाग्दछ तव त्यसलाई थाहा पाउँनको लागि पूर्वधार खोज्न पुगीन्छ । अर्थमुलक सोचले क्रिसा निश्चय नै मानिसको जीवनलाई उज्यालो प्रकासमा डोर्याउँछ । किनकी मानिसलाई उज्यालो मन पर्दछ । मानिसले मानिस कै लागि चुनौतिहरु पनि थपेकाछन् । हुन त चुनौति विना कुनै पनि कार्य अगाडी बढाउँनलाई त्यसको रौनकता आउँदैन । चुनौति वा जोखिमले नै मानिस सजग बन्दछ । यहाँ र यति सम्मका समयमा मानवका अनेकौ पाटाहरु पत्ता लगाएता पनि अझै अध्यायन,अनुसन्धान र खोजको क्षेत्र धेरै बाँकी रहेका छन् । नयाँ युग,समय परिस्थिती र अवस्थाले ती क्षेत्रहरुको तगारोलाई क्रिसा अव खोल्दै जानु पर्छ । किनकी तिमी समयको सम्वाहक हौ ।

पत्रसाहित्य भाग - १०

2012-01-25T05:39:00.001-08:00

प्रिय क्रिसा

नयाँ युगको शिखरबाट नविन पलहरुको अभिवादन ।

हामी अहिले एक्काईसौ सताब्दिको आँगनमा पाईला टेकेर नयाँ युगलाई स्वागत गरीरहेका छौ । नयाँ युगले अनेक नयाँ प्रविधी,विचार,दर्शन,मार्ग,विषयबस्तु मात्र नभएर मानवपयोगी सवै कुराहरु हाम्रो अगाडी थुपारी दिएकोछ । हामीले पुराना ज्ञानहरु अर्जाप्दै नयाँ भन्ने सवै कुराहरुसंग परीचित हुँदै जानु पर्ने वेला आएको छ । हामीले भोग्दै,देख्दै र अनुभव गर्दै आएका समय भन्दा फरक ढंगले नयाँ समयलाई स्वागत गर्नुपर्ने अवस्था देखिएका छन् । जो हामी त्यसरी नै अभ्यस्त हुन खोजी रहेका छौ । वुद्धिमत्ता पूर्वक त्यो अभ्यासलाई निरन्तरता दिदै गयौ भने नयाँ युग,समय,परिस्थिति,यात्रा,गन्तब्य हाम्रै लागि बन्नेछ । यदि हामीले समयसापेक्ष बन्न सकेनौ भने त्यसले फाईदा भन्दा बेफाईदा तिर धकेल्दछ । यहि नयाँ युग र समयले ल्याएका मानवपयोगी बस्तुहरुले आरामदायी जीवन र शुलभका पाटाहरु खोली दिएको छ । त्यसको संगसंगै जोखीम,कठिनाई र खतराका अर्को पाटो पनि आएको छ । कुनै पनि उपयोगलाई कसरी प्रयोगमा ल्याउँने भन्ने कुरा हामी आफैले निर्णय गरेर पाईला चाल्नु पर्ने आवस्था छ । हिजो त्यहि कुरा पाउँनको लागि धेरै कष्ट,वल,वुद्धि,समय,श्रम,अर्थ प्रयोग गर्नु पर्थ्यो । तर अहिले आएर तिनै कुराहरु,बस्तुहरु क्षणभर मै थोरै लगानी र परिश्रममा सबै पाउँने भएका छौं । समयको गतिशीलता र प्रविधिको तिव्र विकासले ल्याएको अकल्पनिय परिवर्तन भोग्न,देख्न पाउँदा कहिले कहि आफैलाई समेत आश्चर्य चकित लाग्दछ । सहज र शुलभ तरीकाले जीवनयापनलाई डोर्याउँन पाउँदा लाग्दछ नयाँ युग वरदान हो । मानौ कुनै चिज पाउँनको लागि सजिलो भएको छ स्रोत र साधन भए । र क्षणभर मै आफ्नो मुठ्ठीमा पर्दछ चाहेका बस्तुहरु।

क्रिसा तिमीलाई पनि अवगत नै भएको हुनु पर्दछ । किनकी तिमी पनि यहि गतिशील समय र विकासको एक पात्रा हौ। नयाँ युगले सरल,सुविधा मात्र होइन जटिलता र जोखीम पनि उतिक्कै थपी दिएको छ । निश्चय नै आजको यो नौलो युगले अनेकौ नयाँ सपना जन्माएर खतरा मोल्न बाध्य तुल्याएको छ । यी सबै गर्नु आनन्दायी जीवनको लागि हो । वास्तवमा खतरा हामी आफैले निम्त्याएका हौं,निम्त्याई रहेकाछौं । किनभने प्रविधिव्दारा निर्मीत मानवपयोगी बस्तुहरुले अप्रत्यासीत रुपमा हानी पुर्याई रहेको हुन्छ । किनकी त्यहाँ रसायनिक पदार्थहरु समिश्रण गरीएको हुन्छ । प्रविधि वास्तवमा प्रकृतिबाटै प्राप्त गरीएका निशुल्क उपहार हुन् । तर प्रविधिले प्रकृतिको विरुद्धमा कदम चाल्दछ । हामीले चाहेका बस्तुहरु प्रकृतिलाई नष्ट गरेर मानिसको उपयोगको लागि तयार गर्दछौं । यदि हामीले प्रकृतिलाई नष्ट गरेनौ भने हामीले चाहेका अत्याधुनिक बस्तुहरु पाउँन सक्दैनौ । केहि पाउँनको लागि केहि गुमाई रहेका हुन्छौं । यहि पाउँन खोज्नुले मानव संहार निम्त्याईरहेका हुन्छौं । अनेकौं रसायन तथा प्रदुषणयुक्त कामहरुले,उत्पादनहरुले मौषमको परिवर्तनमा अनियमितता पैदा गरी दिएको छ । जसको कारण अम्लिय वर्षा हुने, खडेरी लाग्ने,बाडी पहिरो जाने,भुइचालो र सामुद्रिक सुनामी आउँने गरेको छ । जस्ले गर्दा जलवायुमा नाटकिय परीवर्तन आएर पृथ्वीका सतह तातीदै गएको छ । यहि तातोको कारणले वनस्पतिको विनास हुने र समुद्री तट बढ्दै गएको पाईएको छ । वैज्ञानिकहरुको सर्वेक्षण र अनुसन्धानले उत्तरी ध्रुवको हिमक्षेत्र हरेक दिन पग्लिदै गएको थाहा लागेको छ । हाम्रै देशका हिमशिखरहरुमा हिउँको मात्रा कमि देखिदै आएको छ । प्रदुषण र तापले हिमक्षेत्रमा पाईने जनवारहरुले आफ्नो अस्तित्व गुमाउँदै गएकाछन् । त्यति मात्र नभएर पृथ्वीको ओजन तह छियाछिया भएर प्रदुषण युक्त अम्लिय वर्षा हुन जान्छ । जसको कारणले फसलहरु नास हुन्छ । र हरीयालीलाई उजाड समेत बनाउँदछ । हरीयाली रुखपातको अभाव हुँदै गएपछि मानिसलाई हरेक दिन श्वासप्रश्वासको लागि चाहिने नौ लिटर अक्सिजन उपहार स्वरुप नपाईने सम्भावना बढ्दै गएको छ । नयाँ समयले,युगले,मानिसले नयाँ र जटिल प्रकारको अनेकौ समस्या पैदा गरी दिएको छ । आजका मानिसहरु चरम सुख र आनन्द लुट्न खोज्छन् । जस्ले यी परिस्थितिहरु सहजै निम्त्याई दिएको छ । अरु धेरै विनासका कारणहरु लाईन लागेर आएकाछन्,आउँदैछन् । एकपछि अर्को हुँदै समस्याहरु थुप्रिएर उरुङ लाग्दैछन् ।

क्रिसा के तिमी पनि चरम सुख र आनन्दको पछि लागेको छौ ? क्षणिक मोजमस्ति र आनन्दले व्रम्हाण्डलाई नै विनासतिर धकेल्दै लगेकाछन् मानिसहरुले । आफु सहित अरुलाई पनि कसरी बचाउँने भन्ने समयको उदय भएको छ । तर यो नौलो समय,युग र परिस्थितिले मानव मानव विचको अन्तर सम्वन्धलाई चिस्याउँदै गएको छ । जसको कारणले हरेक दिन विश्वको कुनै ठाउँमा एकले अर्कालाई निर्मम हत्या गरीएकोछ ,गरीदैछ,गरीनेछ । ठुला अथवा शक्तीमा बसेका ती ब्यक्तिहरुले निरीहको बाँच्न पाउँने अधिकारलाई खोशी दिएका छन् । आफ्नो फाईदा,मोजमस्ति र खुशीको लागि दोस्रोलाई आश्वासन देखाएर आफ्नो हतियार बनाएका छन् । जीवन जीउँनुको धरातल विर्सी अरुको खातिर बाँची दिने दानवहरुको जन्म युगले उत्पादन गरी दिएकोछ । आफु जस्तै मानवहरुको रगतमा होली खेलेर शासक बनेका ब्यक्तिहरु एकाएक ढल्दै,गल्दै गएको प्रत्यक्ष देख्दै,सुन्दै आएका छौ । नयाँ युगको प्रविधिले मानिसलाई संवेदनहीन वनाई दिएको छ । विश्वासघातको त्रासले उनीहरु आफु जस्तै मानिसहरुलाई विश्वास गर्दैनन् । बरु मानव निर्मीत निर्जीव औजारहरुलाई विश्वास गर्दछन् । सायद त्यसैले होला आजका अत्याधुनिक मानिसहरु आधी प्रविधि आधी मात्र मानिस भएर बाँचेका छन् । किनकी प्रविधि विना मानिसले आफुलाई अधुरो सम्झन्छ । र सम्झनु पर्ने अवस्था आएको छ । नयाँ प्रविधि र विकासको कारणले मानव जगतले ठुला छलाङ मारेको देखिएता पनि समस्याको भण्डार दिनानु दिन बढ्दै गएको छ । त्यस कारणले गर्दा क्रिसा समस्या समाधानको लागि आजैबाट मानवत्व जगाएर व्रम्हाण्डलाई बचाउँन जरुरी देख्दछु ।

पत्रसाहित्य भाग - ९

2012-01-25T05:38:00.000-08:00

प्रिय क्रिसा

विवशता र वाध्यताको दोसाँधबाट खुशी भैदिनुको अभिभादन ।

सरल जीवन जीउँने क्रममा समयले उत्तारचढाप एक्कासी ल्याईदिन्छ । र जीवनलाई थाहै नपाई वाध्यता र विवशताले छोपी दिन्छ । सायद कसैले पनि यस्तो अवस्था आउला भनेर सोचेका हुँदैनन् । जिन्दगी जीउँने क्रममा यस्ता परिस्थितिहरु अरु धेरै नआउलान् भन्न सकिन्न । तर हिड्दै जाँदा यी अवस्था,परिस्थिति र समय नै वाध्यता र विवशता वनि दिन्छ । व्रम्हाण्डको जुनसुकै ध्रुवमा जसरी जीवन सञ्चालन गरे पनि अप्रत्यक्ष वा प्रत्यक्ष रुपले यी दुइ शब्दहरुले प्रभावित गरेको हुन्छ । भोगाईहरुले उमारेका यी पलहरु कस्लाई मञ्जुर होला र ? तर त्यसलाई सहर्ष स्विकारेर हिड्नु शिवाय अरु उपायहरु हुँदैनन् । तर त्यो त्यसरी नै दोहोरीदै नियति वनेर आईदिन्छ । तव न त भाग्न सकिन्छ न त लुक्न नै । जसरी भएपनि जिन्दगीको रणभूमिमा तम्तयार भएर अगाडी बढ्नै पर्दछ । हुन त यस्ता क्षणहरु जीवनमा नआउँनु हो भने जिन्दगी जीउँनुको अर्थ पनि नलाग्न सक्छ । तपाई हामीले पनि महसुस गरेकै कुरा हो । एउटा सीधा बाटोलाई दिनभरी पछ्याएर हिड्दा कति दिक्क लाग्दछ ।

यदि उकालीओराली,डाँडाकाडा,खोलानाला,वनजंगल,देउरालीभञ्ज्याङ,पाखापखेरा,आए भने मात्र मनलाई नियास्रोपनबाट दुर गराउँदछ । अथवा ती दृश्यहरुले यात्रा गर्नुको मोहकता,मादकता भर्दछ । सायद यहि कारणले होला हिड्नुको पीडा वा थकाईलाई घटाउँदछ । त्यसैले नै होला गन्तब्यमा लम्किन केहि सजिलो भएको आभाष मिल्दछ । तर भने जस्तै सहज यात्रा कहाँ हुँदोरहेछ र जीवन जीउँनुको । कि त विवशता कि त वाध्यता हातेमालोमा गाँसीन आईपुगी हाल्दछ । र त्यसबाट छुटकारा पाउँनलाई कैयौं प्रयासहरु जारी गर्नुपर्दछ । आफ्नो ब्यक्तिगत प्रयासले नपुग्दा अरुकोसमेत शाहरा लिन तयार मात्र होइन बाध्य नै बन्नुपर्नेस्थिति आउँदछ । वास्तवमा कसैलाई पनि थाहा हुँदैन । कि त्यस्तो वाध्यता वा विवशता ब्यहोर्नु पर्दछ भनेर । जीवन हुनुले बाँचेका ती अवस्थाहरु ब्यहोर्नुमा पनि जीवनको स्वाद हुँदोरहेछ । यस्ता अनेकौं लाञ्छानाहरु,पीडाहरु केवल जीवन कै लागि बनेका हुन् । किनकी जीवन नहुनु हो भने त्यस्को अस्तित्व पनि हुँदैन ।

भन क्रिसा वाध्यता र विवशता जीन्दगीका रङगहरु हुन् त ? तिमी सायद यी शब्दहरुलाई,भोगाईहरुलाई जीवन ठान्दैनौ होला । किनभने भोगाई र महसुस आ-आफ्नै प्रकारका हुन्छन् । तिमीले र मैले जीवन भोग्नुमा फरकहरु हुन सक्छन् । सोचाईले र अनुभूतिले त्यसको महसुस प्राप्त हुने हो । जीवन उस्तै भएपनि त्यसलाई भोग्ने र ब्यहोर्ने अवस्था आफ्नै खाले हुन्छ । किनकी जीवन भोग्दा कोही ऐस आराम,मोजमज्जा,खुशीमा भोगीरहेका हुन्छन् भने त्यहि जीवनमा जीवन नै होइन झैं गरेर जीवन भोग्ने पनि यहि धरतीमा छौं । यी सम्पूर्ण कुराहरुलाई मध्यनजर गर्दा कोही अन्यायमा पर्नु र कोही नपर्नुमा भेदभाव भए जस्तो लाग्दछ । पहुँच भएका मानिसहरु आफ्नो जीवनलाई जीवन जस्तै जीएकाछन्,पीएकाछन्,हिडेकाछन् । तै पनि जीवन पाएपछि जीवन जीउन वाध्य हुनुपर्छ,विवश हुनुपर्छ । कसैले पनि वाध्यताले,विवशताले जीवन त्याग्न सक्दैनौ । हरेकलाई आफ्नो जीवनको मायाँ,मोह लाग्दछ । जतिसुकै कठोर घातका पलहरु किन नआउन । मानिसले जसरी भएपनि समयलाई निरन्तर पछ्याई रहेकै हुन्छौ । क्रिसा यसरी जीउँनु जीवन हो कि होइन ? म भन्छु त्यो पनि जीवन नै हो । आफैले चाहे जस्तै,भने जस्तै,सोचे जस्तै जीवन वास्तवमा संसारमा कसैले पाएका हुँदैनन् । सबैलाई केहि न केहि कुराले अधुरो,अपुरो वनाएको हुन्छ । धनीलाई धनको लोभले आफुलाई गरीव ठान्दछ । गरीवलाई एकछाक खान लाउनको पीरले सताउँदछ । कोही पनि मानिस यस संसारमा निश्चिन्त हुँदैन । वाध्यताले,विवशताले,समस्याले सवै ग्रसीत भएका हुन्छौ । भयग्रस्त जीवन सम्हाली रहेका हुन्छौ । यसो होला उसो होला भन्ने चिन्ताहरुको माझ हल्लिएका पेण्डुलम हामी समय नाप्न मै जीवन रीत्याई सकेका हुन्छौ । यो यस्तै हो र यस्तै हुन्छ भन्ने कुरा थाहा पाएर पनि बुझ पचाएका हुन्छौ । किनभने ती सबै क्षणहरु,अवस्थाहरु,परिस्थितिहरु रुप फेर्दै कुनै अर्को तरीकाले हामीमा आईपुग्दछ । सायद त्यसलाई विवशता भन्ने गर्छौ । विवश भएपछि त्यो आफै वाध्यता वन्न पुग्दछ । के जीवनको परीभाषा यसरी नै समेटीएको हुन्छ त क्रिसा ?

पत्रसाहित्य भाग - ८

2012-01-25T05:36:00.001-08:00

प्रिय क्रिसा

आध्यात्मिक चेतनाको गहिरार्इबाट नविन सोच र ध्यानको अभिवादन ।

सदियौं देखि व्रम्हाण्डमा आध्यात्म चेतना अझ प्रगाढ हुँदै आएको छ । विकासले मानिसलाई कुल्चदै आएपछि उसको आध्यात्म चेतनालाई कुल्चन सकेको छैन । जीवनलाई सुखमय,शान्तिमय वनाउँनको लागि मानिसलाई आध्यात्मको शाहरा लिन पुग्दछ । विज्ञान चमत्कार,सार्इवर युगको फड्कोले मानिसहरु एक क्लिकमा सारा चिजहरु,बस्तुहरु पाउँन खोज्छन् । तर कम्प्युटरले जस्तै वास्तविक जीवनमा ती कुराहरु त्यसरी नै पाउँन सकिंदैन । प्रविधिले मानिसको सम्पूर्ण समय,जीवन र मस्तिष्कलाई प्रविधिमय वनाई दिएको छ । त्यसैले मानिस जीवनलाई चाहिने ती सोचहरु,भावनाहरु,र्इच्छा आकांक्षाहरु,यात्राहरु,गन्तब्यहरु बदली दिएको छ । जस्ले गर्दा क्षणभर मै हरेक कुराको सम्पूर्णता चाहन्छ । तर वास्तविकताले क्षणभरमा मानिसले चाहे जस्तै सरल तरीकाले पुरा हुन सक्दैन । र मानिसले हिनतावोध गर्दछ । हिनतावोधले मानिसको सुखशान्ति,अमनचयन खोसी दिन्छ । चमर विकासको नामले गतिशील प्रविधिको कामले मानिस अहिले अशान्त बनेको छ । मानिस अशान्त बन्नुका अनेकौ करणहरु र विषयहरु छन् । आजको विश्वमा मानिसहरु यी सम्पूर्ण कुराहरु वेहोरेर बाँच्न विवश भएका छन् । यिनै अशान्तिहरुबाट मुक्त हुनको लागि आज कैयौ ठुल्ठुला ओहदाका देखि र्सवसाधरण मानिसहरु आध्यात्म चिन्तनमा लिप्त हुन पुगेका छन्। हजारौं,लाखौं,करोडौं अशान्त भएर जीएका मानिसहरु शान्ति प्राप्तिको लागि,शान्तिमय जीवनयापन गर्नको लागि आध्यात्म चिन्तन,ज्ञान र ध्यानमा मोडीएका छन् । कतिपय मानिसहरु ध्यान गरेर नै मस्तिष्कमा,मनमा,विचारमा,आत्मामा भएका बेकार कुराहरुलाई फाल्ने गर्दछन् । र त्यसरी नै आज लोभ,क्षोभ,इर्श्या,रोश,लालचबाट मुक्ती पाएका छन्। जीवनलाई प्रभावित पार्ने यी तत्वहरुबाट मुक्ती पाउँनु निश्चय नै एउटा ठुलो उपलब्धि हो । जस्ले जीवन जीउँनलाई धेरै सजिलो बनाउँदछ । क्रिसा तिमीले पनि आध्यात्म चिन्तनमा लागेर आफ्नो जीवनलाई सुखमय र शान्तिमय बनाउँन सक्दछौ । सायद आध्यात्म चिन्तन र ध्यानले मानिसको जीवनलाई असल बाटोमा डोर्याएको कुरा देखेको,जानेको,सुनेको हुन सक्छौ ।

झण्डै साढे दुइ शताब्दि अगाडी नै गौतम बुद्धले आध्यात्म ज्ञान,चिन्तन र ध्यान गरेर बुद्धत्व प्राप्त गरेका थिए । बुद्धत्व प्राप्त गरी सकेपछि उनले ब्यक्ति,समाज,देश र विश्वको लागि ध्यानका दर्शनहरु अगाडी बढाएका थिए । उनि आफै उदाहरण बनेर हजारौं,लाखौं,करोडौंलाई उनको दर्शनले प्रभावित तुल्याएर अनुयायी बन्न तयार भए र बने पनि । बुद्धको दर्शन अनुसरण गरेर आफ्नो जीवनलाई लोभ,क्षोभ,इर्श्या,रोश,लालचबाट मुक्त गराएर शान्तमय जीवन विताउँन सफल भए । आज कैयौंले त्यसरी नै जीवनयापन गर्दै आएकाछन् । भविष्यमा पनि त्यसरी नैआध्यात्म चिन्तनको तरङग फैलिरहने छ । विज्ञानसंग जोडिएका वैज्ञानिक,इन्जिनियर,डाक्टर,अध्येता,चिन्तक अथवा सम्पूर्णरुपले लागेकाहरुले आफ्नो मस्तिष्कको बेकार बोझ घटाउँन चर्च,गुम्वा,मस्जिद,मन्दिर आदि ठाउँमा धाउने गरेका छन् । निर्विवाद माध्यात्म चिन्तनलाई अंगाल्न पुगेकाछन् । मस्तिष्कलाई एकहोरोपनबाट बचाउँनको लागि आध्यात्म चिन्तन वा ध्यानमा वस्न आवश्यक छ । के क्रिसा तिमीले कहिल्यै आध्यात्म चिन्तन गरेको छौ ? ध्यानमा वसेर दिमागी वोझ र वेकार फालेको छौ ? यदि छैनौ भने यसको चिन्तन तिमीले सुरुआत गर्न सक्छौ । किनकी यो मार्ग विश्वका अनेकौं मानिसहरु यता लागेका छन् । वास्तवमा आध्यात्म चिन्तनले मानिसको जीवनलाई असल पथमा निश्चय नै डोर्याउँद छ ।

आध्यात्म चिन्तन र ध्यानमा वसेर आनन्द प्राप्त गर्ने अनेकौ उपायहरु,तरीकाहरु आएका छन् । त्यसलाई कुन रुपले अङगीकार गर्ने हो । त्यो आफैमा निर्भर गर्दछ । मानिसलाई हिंसा,हत्या,इर्श्या,रोष,द्वेश,क्लेसबाट बचाउँनको लागि आध्यात्म चिन्तन र ध्यानलाई अगाडी बढाउँन अत्यान्तै जरुरी छ । मानिसहरु र्सवसम्पन्न भएर पनि उनीहरु सुखी हुँदैनन् । किनकी उनीहरुलाई आध्यात्म चिन्तन गरी ध्यानमा वसेर यी वेकार सोचका बोझहरु घटाउँन सकिन्छ भन्ने ज्ञान उनीहरुमा हुँदैन । यदि उनीहरुमा आध्यात्म चिन्तन र ध्यान हुनु हो भने केहि न केहि हिसावले सुख,शान्ति र आनन्द प्राप्त गर्न सक्दछन् । तपाई हामी सबैलाई आध्यात्म चिन्तन र ध्यानको नितान्तै आवश्यकता पर्दछ । आजको नयाँ युगले,समयले,परिस्थितिले,अवस्थाले अनेकौं नयाँ कुराहरुको आविष्कार गरेको छ । जुन कुराहरु पाउँनको लागि हामी अनेकौं प्रयासहरु गर्दछौ तर पाउँदैनौ । किनकी जो हाम्रो क्षमता भन्दा बाहिरका हुन्छन् । तिनै कुराहरुले मात्र नभएर अन्य अनेकौ विषयवस्तु र प्रसंगले हाम्रो मस्तिष्कलाई विथोली रहेको हुन्छ । यहि विथोलिने क्रमलाई रोक्न दिनमा एक मिनट मात्र भए पनि आध्यात्म चिन्तन र ध्यानमा मोड्न वा केन्द्रित हुन सकियो भने धेरै बोझबाट मुक्ती मिल्दछ । हुन त ध्यानबाट विमुख हुने र आध्यात्म चिन्तनलाई वाहियत भन्नेहरु पनि यो विश्वमा नभएका होइनन् । तर उनीहरु यो आध्यात्म चिन्तन र ध्यानमा कहिल्यै आवद्ध भएका हुदैनन् । यदि यसो भन्नेहरुले एक पटक मात्र आध्यात्म चिन्तन र ध्यानमा पाईला टेक्नु हो भने सदाको लागि आफ्नो बेकार मस्तिष्कको बोझ,इर्श्या,क्षोभ,लोभ,रोषबाट मुक्ती पाउँनेछन् । दिमागी कसरथको थकाई मेटाउँन ध्यान नै सवै भन्दा उपयुक्त माध्यम हो र हुन्छ । साथै ध्यानले मानिसलाई एकत्रित पनि तुल्याउँदछ । ठुल्ठुला विचारक,अध्येताहरुले पनि आध्यात्म चिन्तनलाई मानिसको जीवनलाई चाहिने अचुक तत्वको रुपमा स्विकारेका छन् । क्रिसा आनन्दमय जीवन तिर लम्किन आजै देखि आध्यात्म चिन्तन र ध्यानमा मोडिने हो कि ?

पत्रसाहित्य भाग - ७

2012-01-25T05:35:00.000-08:00

प्रिय क्रिसा

वैचारीक पहाडको टाकुरीबाट न्यानो उषामय अभिवादन ।

उत्तरआधुनिक युगको सतहमा जीवनलाई आफ्नो आयतनबाट केहि नयाँ कामको लागि नढल्ने आस्था उभ्याईरहेका छौं । आस्थालाई बिश्वास र शाहसले लेपन गरेर मानवपयोगी वनाउँन अनेकौं जीवनहरुको लागि एउटा उदाहरण प्रस्तुत गर्नुछ । हरेक जीवनलाई वैचारीक चिन्तनको आभा आवश्यकता पर्दछ । यी आभाहरु मानिस मै विद्यमान छन् अथवा तपाई हामी मै । तर त्यसको पहिचान र उपयोग गर्न सकेका हुँदैनौ । त्यहि र त्यस्को लागि अनेकौ समय भोग्छौ,देख्छौ र कुल्चन्छौ । तै पनि त्यो समयको परीभाषा बुझेका हुँदैनौ । समयसंगै आफ्नै पहिचानमा दौडिएका हामी पहिचान भित्रै रुमल्लिरहेका हुन्छौ । किन हो कुन्नी थाहा छैन । बरु ती क्षणहरु,अवस्थाहरु,परिस्थितिहरु कुनै अर्को नामले पुकार्न खोज्छौ । नामसंग नाम जोडेर वा नामसंग काम जोडेर अथवा अन्य कुनै प्रकारले ती अवस्थाहरुलाई छाम्न खोज्छौ । तव थोरै सफल धेरै असफल प्रयासहरु खर्ची रहेका हुन्छौ । यसरी कहिले कहि कुनै अर्थले,उदेश्यले,लक्ष्यले जीवन बुढ्याई रहेका हुन्छौ । कतिले केहि अर्थ नै थाहा नपाई वा वेमतलव,वेपर्वाह जीवनलाई रीत्याईरहका हुन्छौ । तर हाम्रै परीवार,समाज,देश मात्र नभएर अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा कसैले आश्चार्य लाग्दो सफलताहरु हाँसील गरेको पनि देखि नै रहेका छौ । ती सबै सफलता मानिसले नै पाएका र उपभोग गरेका प्रसंगहरु हुन् । कहिले कहि कल्पना भन्दा वाहिरका अनौठा कल्पनाहरु जव मस्तिष्कमा रेखाङकीत हुन्छन् अनि विचारको रुपमा मन्थन भएर विशाल रुप ग्रहण गर्दछ । त्यो अथवा त्यस्तै नविन सोचले नै नयाँ आविष्कारको स्वरुप लिएको छ ।

क्रिसा यस मानेमा आज हामी हरेकलाई वैचारीक सोच र चिन्तनको आवश्यकता तड्कारो रुपले देखा परेको छ । विश्वका धेरै मानिसले वैचारीक चिन्तन गर्दछन् । र हामी हरेकले चिन्तन गर्नु पनि पर्दछ । किनकी आज यहि वैचारीक चिन्तनले मानिसहरु विश्व परीवेशमा सभ्य भएको उदाहरण देखि सकेका छौ । तर पनि हाम्रो परीवार,समाज,देशले वैचारीक चिन्तनको आवश्यकतालाई आवश्यक ठानेको छैन । वास्तवमा वैचारीक चिन्तन सभ्यताको मुल हो । जहाँबाट उम्रीएका अनेकौ विचारहरु ग्रहण गरेर मानिसहरुले परीवार,समाज,देश र बिश्वलाई उज्यालो र सुन्दर बनाएका छन् । त्यसो त विना चिन्तन पनि जीवन नचल्ने त होइन । तर एउटा वास्तविक जीवन पाएर जीवन जस्तै जीउँनको लागि वैचारीक चिन्तनमा चुर्लुम्म डुब्न जरुरी छ । आगो वल्छ र पोल्छ भन्ने सवैलाई थाहा छ तर आगोको पोलाई थाहा पाउँनको लागि आगो नछोई पक्कै थाहा हुँदैन । सत्यता भन्दा परमसत्यताको लागि आज अनेकौ विचारहरु,चिन्तनहरु,दर्शनहरु प्रतिपादन भएका छन्,हुँदैछन् र हुनेछन् । जीवन र जगत रहुन्जेल अनेकौ वैचारीक चिन्तनहरुको विकास भैरहन्छन् । नविनताको खोजी विचार र चिन्तनले गर्दछ । हो त्यसैले हामीलाई नयाँ विचार र चिन्तनको भोक लाग्दछ । विचारसंग विमर्श भएर जुन कुराको रुपरङग,परीभाषा निर्धारण हुन्छ । तव एउटा सफलताको मार्ग खोलिन्छ । अनि मात्र फराकिलो र अनन्त यात्रामा पाईला चल्नको लागि सजिलो हुन्छ ।

त्यसैले क्रिसा तिमीले पनि गहन वैचारीक चिन्तन लिन जरुरी छ । सन्दर्भले,विषयले,विचारले,चिन्तनले,आवश्यकताले,जिज्ञासाले केहि नयाँ काम गर्न आकर्षीत हुन्छौ । मानिस स्वभावैले कुनै नयाँ तथा पुराना कुराहरुको वास्तविकता पत्ता लगाउँन चाहन्छ । वैचारीक चिन्तनले मानिसमा असिमित जिज्ञासाहरु रोप्दछ । जिज्ञासा कै कारण ती विषयबस्तुहरुको अनेकौ गुण र दोषहरु अन्तिम रुपमा पत्ता लगाउँन खोज्दछ । तर त्यसको अन्तिम अर्थ,परीभाषा,रुपरङग अथवा त्यसले दिएका अन्य पहिचानहरु अन्तिम भई दिदैनन् । तर हामी हरहमेसा अन्तिम गन्तब्य र सत्यताको खोजीमा भौतारी रहेका हुन्छौ । अन्तिम हो कि होइन भन्ने द्विविधामै जीवनलाई अन्तिम क्षणमा पुर्याउँदछौ । हामी सम्पूर्ण चिजहरुको अन्तिम अवस्था वा स्वरुप देख्न,भेट्न,छाम्न चाहन्छौ । यो नै गहन वैचारीक चिन्तनले उब्जाएको अन्तिम सोच हो । जो एक समयबाट अर्को समयमा,एक युगबाट अर्को युगमा सर्दै जान्छ ,जानेछ ।

किनकी एक समयमा,युगमा नभएका चिन्तनहरु,विचारहरु,आविष्कारहरु,दर्शनहरु अर्को समयमा,युगमा पुरा भएका छन् । विचारले,चिन्तनले,आविष्कारले हिजो सफल नभएको आज सफल भएको छ । अव हामीले यहि सत्यता ग्रहण गर्न र थाहा पाउँन जरुरी छ जो कि विश्वमा अलौकिक कार्यहरु भैरहेका छन् । समय,परिस्थिति र जीवनलाई आफ्नो वसमा लिन खोज्नेलाई सधै वैचारीक चिन्तनले चिमोट्दछ । विना चिन्तन कुनै कुराको वास्तविकता पत्ता लगाउँन सकिँदैन । वैचारीक चिन्तन वौद्धिकताको मार्ग पनि हो । संसारमा भएका वा हुनुपर्ने कुराहरुको सुन्दर र सफल पक्ष जान्न ,बुझ्नको लागि वैचारीक चिन्तनले पर्दाभाष गरी दिन्छ । वास्तविकताले हामीलाई अत्यान्तै राम्रो मार्गमा डोर्याउँदछ । सुलभ मार्गमा यात्रा तय गर्दा पनि वैचारीक चिन्तनको अभावले क्रिसा हामी जोखिम यात्रामा पाईला टेकिरहेका हुन्छौ । जस्ले आजका विश्वका दुर्गतिहरु निम्तिएका छन् । यी जोखिमपूर्ण दुर्गतिहरुबाट छुट्कारा पाउँनको लागि तपाई हामी सवैले वैचारीक चिन्तनको आगो ताप्न सिक्नु पर्दछ ।

पत्रसाहित्य भाग - ६

2012-01-25T05:34:00.000-08:00

प्रिय क्रिसा

उत्तरआधुनिक समयको सार्इवर धरातलबाट सार्इवरीय अभिवादन ।

जुनवेला हामीले सुनेका मात्र थियौं । र पाठ्यक्रमहरुमा पनि सार्इवरका बिषयवस्तुहरु समावेश थिएनन् । पत्रपत्रिका मार्फत समाचारहरु र लेख,रचनाहरु पढेको मात्र याद आलो छ । पढी सकेर सोच्थे त्यो एउटा चमत्कार हो । किनकी हाम्रो मस्तिष्कले ती कुराहरु बिश्लेषण गर्न सकिरहेको थिएन । वैज्ञानिकहरुले भविष्यवाणी गरी सकेका थिए । उत्तरआधुनिक समयले सार्इवर युगलाई निम्त्याउँनेछ । र सार्इवरको सञ्जालले बिश्व एउटा सानो गाउँमा परीणत हुनेछ । अनि समाचार,भिडियो कुराकानी,तस्विर मात्र नभएर कम्प्युटरसंग सम्वन्धित सम्पूर्ण सामग्रीहरु (सफ्टवेयर सम्वन्धि)आदान प्रदानको लागि एकै ठाउँ बसेर बिश्वभर गर्न सकिने छ । यी भनाईहरु पढ्दा वा सुन्दा म गाउँमा हलो,कोदालो,गोठालो गर्दै थिए । क्रिसा तिमी पनि सायद गाउँघर कै परिवेशमा घास,दाउरा,मेलापात गर्दै वनजंगलमा हराएकी थियौ होला । तर अचानक नाटकको दृश्य परिवर्तन भए झैं हामीले भोग्दै,देख्दै आएको समयले दृश्य बदली दिएको छ ।

जस्ले गर्दा भाषाहरु,बिचारहरु,सोचाईहरु,चाहनाहरु अथवा मानिससंग गासीएका यावत कुराहरु बेग्लिएर आएकाछन् । चौतारोमा बसेर जीन्दगी लामा कथा भन्ने समयहरु एकाएक छोटीएर गएकाछन् । त्यहि समयको पदचाप बढेर गतिशील भएको छ । समय जो हिजो अर्कै तरीकाले वहन्थ्यो आज त्यस्ले वेग्लै यात्रा,गन्तब्य,लक्ष्य,उदेश्य तय गरेको छ । जुन परिस्थिति,अवस्था र समय भोग्दा ती सबै त्यो वेला जटिल नै थिए । तर आज आएर त्यो विगतका समयतिर फर्केर हेर्दा अहिलेको उत्तरआधुनिक समयको जटिलता भन्दा ती क्षणहरु सजिला थिए जस्ता लाग्छन् । नयाँ सार्इवर युगले,समयले,परिस्थितिले,अवस्थाले ल्याएको यो वरदान हामी मानवको लागि अति उपयोगी मात्र होइन जीवनै नचल्ने अभिन्न अङग जस्तै भैसकेको छ । हिजोको समयमा पढ्दा र सुन्दा दन्त्य कथा जस्तो लाग्ने आज आफैले हरेक दिन,हरेक क्षण उपभोग,उपभोग गर्न पाउँदा सामान्य भएर गएका छन् । अध्यायन,अनुसन्धान,खोज,आविष्कारले मानव मस्तिष्कको विकासलाई सैयौ गुणा अगाडी बढाएको छ ।

आज तिमीले पनि सार्इवर सञ्जालको उपभोग गरेर परोक्ष सत्यताको अनुभूति लिईरहेको छौ होला । यी अचम्म लाग्दा बिकासहरु द्रुततर गतिले ती हाम्रा पूर्वजहरुलाई नछोए पनि उनीहरुको सपना र कल्पना भने पक्कै हो । हाम्रो समयमा,युगमा ती सबै पुरा भएर आउँदा पूर्खाहरुको गुरु योजना,सपना र कल्पनाको सम्वोधन भएको छ । त्यसैले त क्रिसा तिमी अहिले गतिमान छौ । सार्इवर सञ्जालको सहयोगले र्इब्यापार,र्इसमाज,र्इपत्रकारीता, र्इबैठक,र्इप्रेम,र्इअध्यायन मात्र नभएर अनेकौ समूहमा आवद्ध भएर रम्ने अवसर पाएको छौ । हरेक सेकेण्ड विश्वलाई सानो गाउँको रुपमा चाहारी रहेको छौ । बिसौं बर्ष अगाडी विछोडीएका आफन्तहरुसंग पुन भेट्ने अवसर पाईरहेको छौ । उपभोगीय बस्तुहरु मात्र नभएर दैनिक जीवन सञ्चालनको लागि सार्इवर आवश्यकता बनेर आएको छ । जो हिजो हामी कल्पना मात्र गर्दथ्यौ त्यस्तो माध्यम आए कस्तो होला भनेर । तर आज कम्प्यूटरको किवोर्ड र माउस चलाएर स्क्रिनमा विश्वलाई क्षणभर मै घुम्दछौ,हेर्दछौ देख्दछौ । र आजको सार्इवर सञ्जालमा परोक्ष यथार्थ भोग्ने र्साईवर डिक्स मेन जस्तै भएकाछौ क्रिसा । सार्इवरको उपयोग र उपभोगले मानिसहरु क्षणभर मै कोही सडकबाट धनाढ्य बनेकाछन् । कति धनाढ्यहरु आफ्नो सम्पूर्ण गुमाएर सडकमा पनि पुगेकाछन् । अशिक्षितहरुलाई शिक्षाको बाटोमा डोर्याएको छ । मानिसको लागि चाहिने र देख्नु,जान्नु,सिक्नु पर्ने सारा विषयवस्तुहरु यसले बोकेर ल्याईदिएको छ । हुन त नकरात्मक पक्षहरु पनि अवश्य नभएको होइन । अहिले सार्इवर क्राईम सार्इवर सञ्जालको लागि निक्कै ठुलो समस्याको रुपमा आएको छ । त्यसको लागि समाधानका विभिन्न पक्षहरु केलाउँन विज्ञहरु लागि परेकाछन् । साथै अर्को डर लाग्दो पक्ष भने सार्इवर लडाई हो । यो क्रम पनि विश्वमा नचलेको अवश्य होइन । यी नकरात्मक पक्षहरुलाई सकरात्मक पक्षले विस्तारै कुल्चदै लैजान्छ । आजका वैज्ञानिकहरुले मानव मस्तिष्कमा माईक्रोचिप्स रोपण गरेर दिमागलाई कम्प्यूटर भन्दा तेजिलो र गतिमान रुपले चल्ने बनाउँन तम्सिरहेकाछन् । जसलाई सार्इवर्ग भन्ने गरीन्छ । विश्वमा सार्इवर माध्यमबाट क्षणभर मै सूचना आदान प्रदान गरेर तहल्का मच्चाएका छन् । सार्इवर र कम्प्यूटरले स्थापना गरेका अनेकौ काल्पानिक पात्रहरु सिर्जना गरेर मानिसलाई भर्चुअल रीअलिटी प्रस्तुत गरीदिएका छन् । अहिले सार्इवर मोडेल र हिरो मात्र नभएर अनेकौ त्यस्ता प्रख्यात पात्रहरुलार्इ ल्याई दिएकाछन् । हामी आजभोलि त्यहि कुराहरुमा विश्वास गर्दछौ । त्यहि पात्रहरु हेरेर मनोरञ्जन लिने गर्दछौ । विश्वास गर्न र चर्चा गर्न योग्य अनेकौ आधारहरु देखिन्छन्,भेटिन्छन् । क्रिसा तिमीले हिजोको विश्व र आजको विश्वमा देखिएका फरकहरु सायद विश्लेषण गरी नै रहेको छौ होला । किनकी फरक समयले ल्याई दिएका नयाँ परीवर्तनहरु समयको रफ्तार भन्दा अगाडी बढ्न खोज्ने युगसंग हामीले सम्झौता गर्न सकेनौ भने यो युगमा पाईला टेकेर बाँच्नु ब्यर्थ हुनेछ । सार्इवर संसारको,सञ्जालको एक अभिन्न पात्र भैसकेको छौ हामी सवै भैसकेका छौ। यसको उपयोग र उपभोगले जीवनचर्यालाई यतै समाहित गरेको पनि हुन सक्छौ । किनकी यो सार्इवर युग, सार्इवर समय, सार्इवर जीवन, सार्इवर सञ्जालको उचित प्रयोग गरे वरदान नै सावित हुन्छ भै रहेको पनि छ । सार्इवर भिलेजको कुनै घरको कोठामा वसेर अहिले कम्प्यूटरसंग जोडिएर विश्वको कुनै भागबाट नेपालको दुर्गम गाउँमा तिम्रा आफन्तासंग सोझै सम्पर्कमा रहेको छौ होला क्रिसा ।

पत्रसाहित्य भाग - ५

2012-01-25T05:32:00.001-08:00

प्रिय क्रिसा

जीवन जीउँनुका अनन्त रेखाहरुवाट रेखिय अभिवादन ।

जन्म लिएर मृत्यु नभईन्जेल सम्म हरेकले जीवनको,भाग्यको,कर्मको,सपनाको,यात्राको,गन्तब्यको अथवा जीवनसंग गासीएका सम्पूर्ण रेखाहरु लिएर आएका हुँदा रहेछौ । त्यो रेखा आजभोलि महसुस वा अनुभव गरीरहेको छु । सायद क्रिसा तिमीले पनि यी रेखाहरुको अनुभूति गरीरहेको छौ होला भन्ने मलाई लाग्दछ । जीवनको भोगाई,ठम्याई,हेरार्इ,सोचाईआ-आफ्नै खाले हुन्छ जीवन उस्तै भएपनि । जीवन जीउँदै जाँदा कसैको सरल रेखामा पर्दछ र हाँसो,खुशी,उत्साह,उमाङग मिल्दछ । कसैको बक्ररेखामा पर्दछ र दुख,रोदन,कठिनाई,असफलता मिल्दछ । यो मानिसले चाहेर वा नचाहेर हुने कुरा होइन । समयले,परिस्थितिले,बाध्यताले,विवशताले जुराउँदै ल्याएका अवस्थाहरु हुन् । तर कहिले कहि भने आफ्नै अज्ञानता,भूल,अशिक्षा र कमजोरीले पनि यस्ता समयहरु आईपर्दछन् । यी क्षणहरुलाई बिश्लेषण गर्दा कतिपय कुराहरु भाग्यसंग,कर्मसंग ,लेखासंग जोड्न पुग्दछौ । हामीलाई जुनकुराले लत्याउँदछ,पीर्दछ,थिच्दछ तव गुनासोरुपी आफ्नो खप्परलाई दोस्न पुग्दछौ । त्यो एउटा हाम्रो विश्वास मात्र हो जन्मेको सातौं दिनमा भावीले जीवनमा भोगीने,देखिनेवा प्राप्त गरीने सम्पूर्ण कुरा निधारमा लेख्दछ । त्यसलाई मात्र विश्वास गरेर बाँच्ने हो भने त आफुले सोचेका,चाहेका,भनेका कामहरु अधुरै रहन सक्दछ ।

पूर्खाको पालादेखि भन्दै,सुनिदै आएका विषयबस्तु भएकोले कतिपय कुराहरुले प्रत्यक्ष प्रभाव पनि पारी नै रहेको छ । र त्यसलाई विश्वास पनि गर्दछौ। हुन त मानिसको लागि सबै भन्दा ठूलोकुरा बिश्वास नै हो । सारा संसार नैसाँच्चै भन्ने हो भने बिश्वासमा अडेको छ । परीवारसंग,ब्यवहारसंग,जीवनसंग जोडिएका अनेक कुराहरु बिश्वासले नै बाँधेर राखेको हुन्छ । यति हुँदाहुँदै पनि आजको विश्वमा धेरै अविश्वासहरु बढ्दै गएकाछन् । जसको कारणले गर्दा लर्डाई,काटमार,रीसराग,झगडा अत्याधिक बढेर गएको छ । बिश्वका कैयौ देशहरुमा शान्तिको वातावरण छैन । अन्य देशको कुरा छोडी दिउ हाम्रै देशमा बिश्वासको ठूलो खाँचो छ । नेताहरु बिच,कर्मचारीहरु बिच,जनताहरु बिच अविश्वासको दुरी बढेकोले निर्दोष मानिसहरु ठूलो मारमा परेकाछौ । हामीले चाहेको शान्ति र सम्विधान निर्माण हुन सकेको छैन । यो देशलाई चाहिँने मुख्य तत्व नै वन्न नसक्नुले हामी सारा नेपाली विचल्लीमा,अन्योलमा परेकाछौ । झिना मसिना कुरा मै नेपाली नेपाली बिचमा अविश्वास मौलाए पछि ठूल्ठूला कुराहरु कसरी सुल्झाउँन सकिन्छ र ? सोच क्रिसा आजको परिस्थिति किन र कसरी आईरहेको छ ,भईरहेकोछ । के तिमी र म बिचमै पनि अविश्वासको खाडल वा दुरी छ त ? यो अनुत्तरीत प्रश्न हो । न तिमी भन्न सक्छौ न म भन्न सक्छु । यसको उत्तर समयले आफै दिन्छ । किनकी समयको अन्तरालहरुमा हाम्रा ब्यवहारहरु प्रतिविम्वित हुन्छन् । तव अविश्वास त्यहाँ आफै उभिदिन्छ । जीवनलाईउस्तै सोचेर उस्तै यात्रामा दौडिरहेका हुन्छौ । एउटै परिवेशमा पाईला नचालेका हुन सक्छौतर उहि धरती आकास उहि बिश्व उहि समय हो। कसैले समयको पावन्दिलाईरोक्न,छेक्न सक्दैन । समयलाई अलिकति काममा,सिर्जनामा छेक्न सक्दछौ । हो त्यसैलेजीवन,मायाँ,संगत,भावना,चाहना,यात्रा,गन्तब्य,र्इच्छा आदि समयले नै जन्मार्इदिन्छ,उभ्याईदिन्छ । हस्याङफस्याङ गर्दै,अलिकति नपुग्दै,नहुँदै,नचाहदै जीवन धेरै विताई सकेका हुन्छौ । कस्लाई र्इच्छा हुँदैन होला र जीवन सम्पूर्ण कुराले भरीपूर्ण होस् । तर त्यो हामीले भने जस्तै कहाँ हुन्छ र ? बरु दुख दर्दसहदै,पसीना पोखाउँदै,आसुँ पीउँदै बाँच्नु पर्दछ । आफ्नो लागि,परीवारको लागि,समाजको लागि,देशको लागि मात्र नभएर बिश्व कै लागि पनि बाँच्नु पर्दछ । यी अनेक कुराहरुसंग लड्दै,भिड्दैजीवन जीउँनु नै त वास्तवमा जीन्दगी रहेछ । जीवनसंग टाँसीएर आएका समस्याहरु हल गर्नको लागि अर्को साथको कल्पना गर्ने गर्दछौ । चलन चल्ति अथवा विधि विधानसंग वाँधिएर परीवार बनाउँदछौं । ती सवै जीवन जीउँनुका औपचारीकताहरु हुन् । एक जीवन जहाँ रहेपनि आफ्नो काम र कर्तब्यले पछ्याउँन छोड्दैनन् । यिनै क्रम उपक्रमहरुसंग कहिलेमेल कहिले विमेल हुन्छौ। क्रिसा हामीले चाहदा चाहदै पनि ती चीजहरुसंग,परिस्थितिहरुसंग,ब्यवहारहरुसंग बितृष्णा जाग्दछ । नयाँ र राम्रो विषयबस्तुले तान्दछ । यी सबै मानविय स्वभावहरु हुन् । जीवनको असल रेखामा हिड्दा हिड्दै कहिले कहि खराव रेखामा धकेलिन पुग्छौ । र गर्दा गर्दैका कामहरु,कर्तब्यहरु निभाउँदा निभाउँदै भूलका,गल्तिका,अज्ञानताका रेखाहरु अनायासै कोरीन्छन् । हो त्यसवेला क्रिसा हामीले ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्दछ । कुन कामलाई कसरी अगाडी बढाउँदा पुरा गर्न सकिन्छ त्यसका सुरक्षित उपायहरु खोजेर बुद्धिमत्ता पूर्वक हिड्न सकियो भने जीवनले एउटा गन्तब्य प्राप्त गर्न सक्दछ । हामी सबै कुनै न कुनै कुराको प्राप्तिको लागि भौतारी रहेका हुन्छौ । तर त्यो कसैलाई प्राप्त हुन्छ कसैलाई हुँदैन । कुनै न कुनै प्रयासका रेखाहरु तानी रह्यौ भने भएरै छाड्दछ । त्यसैले किसा जीवनमा साहसका,प्रयासका,यात्राका,गन्तब्यका,बिचारका,भावनाका रेखाहरु कोर्न कहिल्यै पछि पर्नु हुँदैन ।

पत्रसाहित्य भाग - ४

2012-01-25T05:31:00.000-08:00

प्रिय क्रिसा

गतिशल समयको प्रवाहसंगैको गतिमय जीवनको अनेक अभिवादन ।

मानिसको जीवन मात्र नभएर सम्पूर्ण प्राणी र वनास्पति जगतलाई नै समयको प्रवाह अथवा प्रारुपको रुपमा लिन सकिन्छ । किनकी सारा प्राणी र वनास्पति जगतलाई समयले निरन्तर डोर्याई रहेको हुन्छ । संसारमा समयले अनेकौं कुराको उत्पति वा सिर्जना गर्दछ र त्यसलाई लोप पनि गराउँदछ । हरेक प्राणी,वनास्पति र अन्य वस्तुहरुको यस संसारमा रहने आयुको पनि निर्धारण गर्दछ । सम्पूर्ण प्राणीको,वनास्पतिको वा वस्तुको संरचना अन्तर्गत त्यस्को उपस्थितिलाई समेट्दछ । मानिसले यी प्राकृतिक चिजहरु भन्दा वढी आजभोलि कृतिमतामा बिश्वास गर्न थालेका छन् । हुनपनि हामीले किन बिश्वास नगर्ने किनकी कृतिम बस्तुहरुले हामो माग,इच्छा,चाहना,आवश्यकतालाई पूर्ति गरीदिएको छ । त्यति मात्र नभएर विलाशीताका हरेक बस्तुहरु कृतिमताले पैदा गरीदिएको छ । त्यसकारण मानिस हरेक दिन कृतिमतामा निर्लिप्त भएर लागेका छन् । आजको नयाँ नयाँ आविष्कार सबै प्रकृतिले नै दिएका उपहारहरु हुन् । विना प्रकृति ती खोज,अनुसन्धान पूर्ण हुँदैनन् । मात्र हामी कर्ता भएर आएका छौ । जो गर्छौ,भन्छौ,देख्छौ,भोग्छौ ती सबै यहि जगतमा विद्यमान भएका चीज वा विषयबस्तुहरु हुन् । तर नगर्दा,नखोज्दा,नजान्दा,नदेख्दा सम्म हामी ती कुराहरु अनुभव गर्न सक्दैनौ । हाम्रो मस्तिष्कले पनि थाहा पाउँदैन कि चीज वा विषयबस्तुहरु यहाँ छन् भनेर । अनभिज्ञतामा जीवन विताई रहेका हुन्छौ । यी सबै चीज वा विषयबस्तुहरु थाहा पाउँन खोज्नुले नयाँ आविष्कारको सुरुआत हुनु हो । आविष्कार प्रकृति र कृतिमताको मिलन विन्दु पनि हुन सक्छ । किनकी त्यो हिजो उपयोगीतामा नआएको बस्तु खोज,अनुसन्धान र आविष्कारले मानवपयोगी बनेको छ । यसरी हाम्रो खोज,अनुसन्धान र आविष्कारले कृतिमता बाँच्ने,रमाउनेर बिश्वास गर्ने भएका छौ । किनकी हामीले चाहेका अनेकौ कुरा कृतिम बस्तुहरुले पुरा गरिदिएको छ । तर त्यहाँ प्राकृतिक कुरा जोडिएको हामी विर्सी दिन्छौ र आफ्नै लयमा हुइकिन्छौ । भन क्रिसा आजका मानिसहरु किन यति धेरै कृतिमतामा बिश्वास गर्छन् ? के तिमी पनि कृतिमतालाई नै बढी मान्यता दिईरहेको छौ ? जुन कृतिमता मानिसको लागि मात्र नभएर प्राणी,बनास्पति र जगतलाई नै हानीकारक छ । आफ्नो चाहनाहरु,इच्छाहरु पूर्ति गर्न मानिसहरु जति जोखिम पनि वहन गर्न पछि परेका छैनन् । के त्यहि चाहना,इच्छा,माग,आवश्यकता,सपना,उदेश्य पुरा गर्न क्रिसा तिमीले पनि आफ्नो जीन्दगीलाई बाजी राख्न खोजीरहेछौ जोखिमतासंग ? वास्तवमा त्यो गलत सोच र कार्य हो ।

आज तिमीलाई महसुस वा अनुभव भैरहेको होला । कृतिमताले मानिसको जीवनलाई मात्र नभएर प्राणी,बनास्पति र जगतलाई कति समस्याग्रस्त पार्दो रहेछ भनेर । कति कठिन,जोखिम भोग्नु पर्दोरहेछ भनेर । हिजो ती जोखिमहरु,समस्याहरु नउठाउँदा सम्मको समय र अहिलेको कष्टमय र कृतिम समयलाई तुलना गरी हेर । कि ती समयहरुमा के,कति र कस्तो भिन्नता पाउँछौ । समय गतिशील र वेगवान हुन्छ । त्यहि गतिशील र वेगलाई उपयोग,उपभोग गर्न सक्यौ भने मानिसले नसोचेको फड्को मार्न सक्दछौ । तर समयको गतिशील र वेगलाई वास्ता गरेनौ भने हामी पाश्चताप भन्दा अरु केहि गर्न सक्दैनौ । आजका मानिसहरु चरम कृतिमताको उपभोगले विलाशी बन्न पुग्दा प्रकृति कै बिरुद्धमा उभ्ने भएका छन् । जीवन नाशवान हुन्छ भनेर आफैले मात्र सम्पूर्ण कुरा भोग्न खोज्नु नै गलत कार्य हो । आफुपछि पनि अरु पीडीहरु हुन्छन् उनीहरुको लागि पनि केहि गर्नु पर्छ भन्ने सोच आजका मानिसहरुमा हराएर गएको छ । यो सोचमा क्रिसा तिमी पनि उभेको हुन सक्छौ तर त्यो आफ्नै विरुद्धको काम हो । प्राणी,बनास्पति र जगत कै बिरुद्धको काम हो। आफ्नै बिरुद्धमा उभेर रमाउँन खोज्नु आजका मानिसहरुको नियत बनेको छ । त्यसैले क्रिसा अव तिमीलेयी जोखिम कामहरुको बिरुद्धमा लडाई लड्नु पर्दछ । किनकी थोरै सन्कि स्वभावका मानिसहरुले लाखौ,करोडौ अनभिज्ञ र सर्वसाधरणको भविष्यमा खेलवाड गरी रहेका हुन्छन् । जनचेतनाको बिजारोपण गरेर एउटा सुन्दर संसारको निर्माणमा तिमी सदैव उभ्नु,जुट्नु पर्छ । यो नै यो सुन्दर संसारको लागि,मानिसको लागि,प्राणी र बनास्पतिको लागि महत्वपूर्ण काम हो ।

समयसापेक्ष बन्ने हैसियतले आज हामी निर्धक्क विनासमा,लडाईमा धकेलिएका छौ । पशुप्राणी र बनास्पतिको त कुरा छोडी दिउ आफु जस्तै निरीह र निर्दोष मानिसहरुको सिकार गर्न माहिर भएका छौ । उनीहरुलाई सिध्याएर आफु मात्र बाँच्न,राज गर्न खोज्दछौ । यहि कुनियतले,विनासकारी सोचले, अतिक्रमणले अभावहरु सिर्जना हुन्छन् र गरीदिएको छ । त्यहि अभाव,अतिक्रमणले यो जगतबाट कति प्राणी र बनास्पति सदाको लागि लोप भएर गएका छन् । साथै अन्य रहेका प्राणी र बनास्पति लोप हुने क्रममा रहेका छन् । यी सबैले बाँच्न दिनु र बचाउँनु हामी मानिसको कर्तब्य हो । जोखिमपूर्ण समय र परिस्थिति यसरी नै लम्बिदै जानु हो भने पशुप्राणी,जीवजन्तु,बनास्पति मात्र होइन मानव जाति नै यो संसारबाट ती प्राणी र बनास्पति झैं विलुप्त हुन सक्दछ । त्यसैले क्रिसा समयमा नै संरक्षण,सम्बर्द्धनको अभियानमा जुटेनौ भने दुर्गतिहरु भोग्न त्यति लामो समय कुर्नु पर्दैन । जीवन,जगत,प्राणी,बनास्पति,जलवायु,समय एउटै रेखामा रेखाङकीत भएका हुन्छन् । तर कति कुराहरु थाहा भएर पनि आफ्नो सजिलोको लागि ती हिंस्रक र बिनाशकारी काममा लाग्दछौ । त्यसकारण क्रिसा समयमा नै जीवन,जगत,प्राणी,बनास्पति,जलवायुलाई कृतिमता र विनासबाट बचाउँनु पर्दछ । अव तिमीले सबै मानिसहरुको चेतनामा यहि मन्त्र जगाउँनु पर्दछ । नत्र समस्याको ठुलो भुमरीमा थाहै नपाई फस्न सक्दछौ ।

पत्रसाहित्य भाग - ३

2012-01-25T05:30:00.000-08:00

प्रिय क्रिसा

जीवन र जगतको मुलबाटोबाट जीवन जीउँनुको अभिवादन ।

हामीले समयको तीरैतीर जीन्दगीका गोरेटाहरु पछ्याउँदै जाँदा जीउँनुका आरोह अवरोहलाई पार गर्दै कुनै उदेश्यमा र्स्पर्श गर्न तम्सिन्छौ । तर ती उदेश्यहरु स्पर्श नगर्दै समय निरन्तर तन्किन्दै जान्छ जसरी रबरको पेटी तन्कन्छ । र जति यात्रा बढाउँदै लैजान्छौ उति नै हाम्रा लक्ष्यहरु,उदेश्यहरु,बिचारहरु,गन्तब्यहरु नयाँ नयाँ आउँदै जान्छन् । त्यसवेला हामीलाई समयसापेक्षताले औंला ठड्याउँन पुग्दछ । हामी यी नयाँ बिषयबस्तुसंग घुलमेल हुने कि नहुने ? नयाँको रफ्तारमा अगाडी बढ्ने कि नबढ्ने ? अथवा पुरानोलाई कुन तवरले नयाँसंग समायोजन गर्ने ? यी प्रश्नहरुको सामना पक्कै नगरी हुन्न । किनकी समयसापेक्ष बन्नको लागि हामीले नयाँ समयसंग,परिस्थितिसंग,अथवा नयाँले बोकेर ल्याएका सबै अवस्थालाई स्विकार्नु पर्ने हुन्छ । यदि पुरातन सोच,बिचार र शैली मै अल्झी रहने हो भने निश्चितरुपले समय भन्दा पछि पर्न सक्छौ । जब हामी समयको पछि पर्र्छौ तव हामीले बाँच्दै गरेको जीवनको श्रृङखला टुट्न सक्दछ । त्यति मात्र हैन अनेकौ समस्याको भुमरीले मर्डार्न सक्दछ । यो मोडमा मात्र समयसापेक्षको अर्थ बुझ्न पुग्दछौ । बिति सकेपछि त्यसको अर्थ र महत्व बुझ्नुको कुनै तुक रहदैन क्रिसा । जति पनि गर्नुपर्ने,जान्नुपर्ने,देख्नुपर्ने,भोग्नुपर्ने समयलाई त्यो परिस्थिती अनुरुप सदुपयोग गर्नु नै जीवनपयोगी हुन्छ । तिमीलाई पनि थाहा छ क्रिसा एउटै समान मान्छेमा पनि फरक वा एकरुपता पाइदैन । उसको जीवन शैली,स्वभाव,क्रियाकलाप,ब्यावहार मात्र नभएर मानिससंग जोडिएका सवै कुराहरु फरक नै हुन्छन् । तर पनि समाजमा रहेपछि फरकबाट पनि समानता अपनाउँनु पर्दछ । समयमा नै समस्याको पहिचान गर्दै सदैव अगाडी बढ्नु पर्दछ । कतिपयले समयलाई समयमा नै बुझ्न नसक्दा पछि परेको हामीले परिवारमा,समाजमा,देशमा देखेका छौ । मानिस अन्य प्राणीहरु भन्दा चेतनशील प्राणी हो तर पनि आफै कहिले कहि जानेर वा जान्दै नजानेर चेतनाबाट ओझेल परेका हुन्छ । हुनत कस्लाई पछि परौं लाग्दछ र - गर्दै भन्दै लैजादा त्यो परिस्थिति चिन्न,जान्न नसक्दा पछि परिन्छ । त्यति मात्र होइन ठुलै आपत विपतले पनि निचोर्न सक्दछ ।

क्रिसा जीन्दगीको पहिचान नै समयको पहिचान हो । समय मानिसको लागि हो । जगतसंग जोडिएका सम्पूर्ण बस्तुहरुको लागि पनि हो । तर हामी मानिसले ती सम्पूर्णलाई भन्दा पनि उच्च ठान्दछौ,वेग्लै सोच्दछौ र तिनीहरुको जीवनलाई विनाश गर्न तम्सिन्छौ । कति हामीले विनाश पनि गरी सकेर यस जगतमा उनीहरुको अस्तित्व नै लोप भएर गईसकेको छ । क्रिसा तिमीले यी सबै कुराको लेखाजोखा राखेर चेतनाको अभिवृद्धि गर्नुपर्दछ । जस्ले जगतमा भएका सम्पूर्ण प्राणी र बनास्पतिले आफ्नो जीउँने अधिकार पाउँन् । यी सम्पूर्ण कुरा जानेर बुझेर संरक्षणका पाईलाहरु चाल्नु तिम्रो कर्तब्य पनि हो । आजको विश्वले संकट मोल्नुको प्रमुख कारक तत्व नै मानिस बनेको छ । आजका आधुनिक मात्र नभएर उत्तरआधुनिक मान्छेहरुले जानी जानी आफ्नो मोजमस्ति र फाईदाको लागि आफ्नै विनाश निम्त्याउँन तम्तयार भएका छन् । सायद तिमीले यी सबै कुराहरु थाहा पाएर पनि त्यतातिर पाईला मोडेका हुन सक्छौ । तर ती गलत बाटाहरुलाई छोडेर नयाँ जीवनको खोजीमा आउँनु पर्दछ ।

यो समयको लागि मानविय मनहरु,विचारहरु,आत्माहरु,भावनाहरु जुट्नु पर्दछ । अव पनि दुनियाँसंग हातेमालो नगरी एक्लै जीवन जीउँन खोज्नु अधुरो हुन्छ,अपुरो हुन्छ । म संग म जस्तै अरुपनि छन् भन्ने सोचको विकास दिमागमा पलाउँनु पर्दछ । हामीले समाजमा यस्ता ब्यक्तिहरु पनि देख्छौ,भेट्छौ र संगत गर्र्छौ जो एक जीवन बाँच्नु वाहेक अरु जीवन नदेख्ने र नजान्ने । ती अथवा त्यस्ता मान्छेहरु साँच्चै जीवन,इच्छा,आकांक्षा,चाहना भोग्दैनन्,देख्दैनन् । जन्मनु र मर्नुलाई नै जीवनको सम्पूर्ण ठान्दछन्,त्यस्ता मान्छेहरु ।

तर जन्मेपछि हामीले परिवारलाई,समाजलाई,देशलाई र बिश्वलाई केहि गर्न सक्दछौ । हामीले देखि रहेकाछौ,आँखाले नदेखे पनि सुनिरहेकाछौ । हामी जस्तै ब्यक्तिले बिश्व हल्लाएको । न त उ भगवान नै हो न त उ मानवको अर्को स्वरुप नै हो । के हामीले त्यस्तो काम गर्न सक्दैनौ र क्रिसा ? निश्चय नै सक्छौ तर हामीमा गर्ने आँट,उत्साह,साहस,उमांग,जोस,जाँघर हुनु पर्दछ । यदि यी सबै कुराहरुलाई साहसका साथ जीवनमा लागू गर्यौ भने कहिल्यै पछाडी सर्नु पर्दैन । कायर मान्छेहरु मात्र गर्नुपर्ने कामबाट पछाडी सर्ने गर्दछन् । आत्मा विश्वासको उज्यालोले अरुले नजानेका,नदेखेका,नभेटेका बाटाहरु पछ्याउँन सक्दछौ । जीवन जीउँनुको सार्थकता यहि नै छ क्रिसा । त्यसैले यो पथमा मान्छेहरु धेरै अगाडी बढी सकेकाछन् । हामीले पनि अवेर गर्नु हुँदैन । केहि न केहि गरेर समयलाई,बिचारलाई र आत्मशक्तिलाई उपयोगमा ल्याउँनु पर्दछ । यो नै जीवन र जगतको लागि सबैभन्दा उत्कृष्ठ काम हुन्छ ।

पत्रसाहित्य भाग - २

2012-01-25T05:28:00.000-08:00

प्रिय क्रिसा

नयाँ सन्दर्भको मझेरीबाट उज्यालो आभा सहितको अभिवादन

समयले मोड्दै ल्याउँदा यो मोडमा आईपुगेर जीवन र जगतलाई बुझ्ने प्रयास गर्दैछौ । हुन त हाम्रा पूर्खाहरुले पनि यो जीवन र जगतलाई आफ्नै ढङगले नबुझेका अवश्य होइनन् तर समयको अन्तरालसंगै ती बुझाईहरु फरक हुदै गएकाछन् । किनकी तिमीले र मैले भोग्दै गरेको जीवन र जगत त्यो पहिलेको समय भन्दा निक्कै भिन्न खालको छ । सोचाईमा उस्तै लागे पनि बुझाइले र भोगाईले ती फरक हुनुका रङगहरु देखि सकेका छौ । हुन त कतिलाई यी रङगहरुको अभास नभएको हुन पनि सक्छ । किनकी जीवन केवल कामसंग मात्रै,ब्यवहारसंग मात्रै,द्रब्यसंग मात्रै वा आफुले अरुलाई सम्वन्ध सेतुको हात नबडार्इ एक्लै अथवा आफ्नै मात्र सोचेर जीवन जीउदा भोलिका आपति दिनहरु एक्लै ब्यहोर्नु पर्ने हुन्छ । त्यसवेला मात्र आफन्त विनाको जीवन जीउनु कति पीरो हुन्छ भन्ने कुराको अनुभूत हुन्छ । त्यो हामीले जीउदै गरेको जगतमा नभएको होइन तर ती कुराहरु पाठको रुपमा सिक्दै पाईला अगाडी बढाउँनु एउटा साग्लो र चेतनशील मानिसको कर्तब्य पनि हो । खाली एउटा जीवन जीउनु मात्र जीवन अवश्य होइन र त्यसले समाजमा त्यति ठुलो महत्व पनि राख्दैन । किनकी मानिसले समाजमा सामाजिक भएर बाँच्नु पर्दछ अनि बाँच्नु सक्नु पर्दछ । यदि सामाजिक भएर बाँच्न सकिएन भने मानिस हुनुको अर्थ पनि रहदैन ।

मानिस मानिसको लागि,परिवारको लागि,समाजको लागि,देशको लागि अहिले आएर अन्तर्राष्ट्रको लागि पनि बन्न पुगेको छ । यसरी हरेक कुराको परिभाषा,ब्याख्या,बिश्लेषण,अर्थमा परिवर्तनको प्रकाशले पहिलेको भन्दा बेग्लै वा नविन बन्दै ,बनाउँदै ल्याएको छ र लगेको छ । जो हामी हरेक दिन ती क्षणहरु संग,परिस्थितीहरु संग हातेमालो गर्दै आईरहेका छौ । यो नयाँ समयसंग सम्झौता गर्दै हामी ती अवस्थाहरुको सामना गर्न तत्पर हुनु पर्दछ र भैरहेकाछौ । नत्र समयको धुलोले नराम्ररी पुर्न सक्दछ ।

जीवन जीउनको लागि त कर्तब्य संग,बिचार संग,भावना संग,मानवियता संगर्,दर्शन संग,सम्भावना संग,ब्यावहार संग, आत्मियता संग अथवा जीवनले पुरा गर्नुपर्ने सबै बिषयबस्तुहरुसंग गासीनु पर्दछ । यदि यी कुराहरु हामीले हाम्रो मार्गमा उठान गर्न सकेनौ भने कामहरु अधुरा हुन्छन् अनि हामी आफै पनि अधुरो नै रहन पुग्छौ । किनकी त्यहाँ बुझ्नु पर्ने,जान्नु पर्ने,भोग्नु पर्ने,देख्नु पर्ने,अनुभव गर्नुपर्ने कुरा छुट्दछन् । यी सबै महत्वपूर्ण तत्वहरु जीवनमा छुटे भने निश्चय नै अलङकार विहीन हुन्छौ अथवा अशोभनीय जीवन मात्र बाँच्न पुग्दछौ । एक जीवन वा एक जुनीमा ती हामीले सोचेका,भनेका,देखेका कुराहरु पुरा हुने छेकछन्द हुँदाहुँदै बेपर्वाह बन्नु हाम्रो ठुलो कम्जोरी हुन पुग्दछ । उपाय खोज्न नसक्नु,उपाय भेट्न नसक्नु,उपाय देख्न नसक्नु झन कम्जोरी माथीको अर्को कम्जोरी हो । हामीले जान्दाजान्दै वा थाहा पाउदा पाउदै आफ्नै बेहासीलाई पाल्नु जीवनबाट आफैलाई बाहिर पार्नु हो । यो जगतमा,यो जीवनमा अनेकौ विकल्पहरु हुँदाहुदै जीवन यति मात्रै हो भनेर अथवा सपना पनि यति नै मात्र हुन भनेर तिमीले आफैलाई किन नियन्त्रणमा लिन खोज्यौ ?र प्रकृतिको बिरुद्धमा किन उभ्यायौ क्रिसा ?

अहिले सम्मको जीव विज्ञानले पनि कुनै जीवजन्तु वा प्राणीहरुको जीवन यति र यस्तै हो भनेर किटान गर्न नसकेको अवस्थामा तिमीले किन जीवनलाई अन्तिम रुपमा सोच्यौ होला यहि आश्चर्य लाग्दछ मलाई । जीवशास्त्री चार्ल्स डार्बीनले भनेका छन् हरेक प्राणी त्यो समयसंग अनुकुल हुन आफ्नो स्वरुप र सीलस्वभाव परिवर्तन गर्दै लैजान्छन् । यो पाठ अलिकति तिमीले अध्यायन गरेको भए निश्चय नै यो समस्याको उपस्थित हुदैन थियो होला । मानिसले जीवन र सपनालाई यति नै हो भनेर कसैले जीउन र सपना देख्न छोड्दैनन् । किन तिमीले आफ्नै बिरुद्धका सोचहरु उभ्यायौ ? मानिसहरु आफ्नो संरक्षणको लागि के के गर्न चाहन्छन् । र साच्चै भन्ने हो भने आफ्नो बिरुद्धमा कसैले पाइला चाल्न सक्दैनन् । चाल्नु पनि हुँदैन ।

तिमीले सोच्यौ होला एक बिन्दुमा पुगेपछि रहरहरु ,इच्छाहरु,आकांक्षहरु अथवा जीवनले चाहेका सबै कुराहरु अर्को बिन्दुमा र्सर्दैनन् । तर तिमी अलिकति गलत मार्गमा रहेछौ । किनकी आफुले जीएको संसार नै सारा हो । आफुले देखे,भोगेका नै अन्तिम देखाई र भोगाई हुन् । तर त्यो तिम्रो भ्रम मात्र हो अथवा तिम्रो अज्ञानता हो । किनभने कुनै कुराको अन्तिम भन्ने कुरा हुँदै हुँदैन यो संसारमा । तर हामी भने अन्तिम सत्यको खोजीमा हुन्छौ । तर कसैले पनि अन्तिम सत्य देखेका,भेटेका,जानेका हुदैनन् । सानो अन्दाज मात्र गर्ने गरीन्छ त्यहि हो कि भनेर । आज तिमीले जीएको संसार भन्दा अर्को संसारको किन कल्पना गर्दैछौ । अर्को यात्राको, बिचारको, भावनाको,चाहनाको,इच्छाको किन आकांक्षा राख्दैछौ ?त्यो वेला त्यहि र त्यति नै सारा ठानी दिँदाको परिस्थितीले आत्मग्लानीमा पक्कै परेका छौ होला ।

भ्यागुताले कुवा भित्र रहदा कुवालाई सम्पूर्ण संसार ठान्दछ तर जव कुवा भन्दा बाहिर निस्कदछ तव मात्र अर्को ठुलो,राम्रो,फराकिलो,रङगीन संसार देख्न पुग्दछ । र उसले हिजोको भोगाई र सोचाईबाट पाश्चताप महसुस गर्न पुग्दछ । हो आज त्यसरी नै जीवनलाई,संसारलाई बुझ्न नसक्नुले यो दुर्गती भोग्न विवश हुनु परिरहेको छ । तिमीले सोच्यौ होला त्यसवेला ठिक गरे तर आज त्यो कर्म बेठीक भएको छ । आजको यो गतिशील समयले एकछेउमा ठीक भएको बिषयवस्तु अर्को छेउमा पुग्दा बेठीक भैसकेको हुन्छ । हामीले आजको परिवर्तीत समयलाई आत्मसाथ गर्न सकेनौ भने अत्यान्तै ठुलो गलतको ब्लाक होलमा फस्न सक्छौ जस्ले हामीलाई सिनित्तै निली दिन्छ र हाम्रो अस्तित्वको अन्त्य भैदिन्छ । हामीले आफ्नै खुट्टामा बन्चरो हानेर घाइते बन्नु छैन । तर आज तिमी आफ्नो गलतमा प्रायश्चित गरी रहेकी छौ होला । गलत पछिको समयलाई सच्याउँन निक्कै गाह्रो हुन्छ तर केहि हदसम्म सच्याउँन नसकिने भने पक्कै होइन । अव आउँने नयाँ समयलाई हामीले र्स्पर्श गर्न नयाँ बिचारसंग,जीवनसंग अथवा नयाँले बाधेर ल्याएका सबै अन्तरबस्तुहरुसंग परिभाषीत हुन सक्नु पर्दछ । र्सार्थक जीवन जीउँनको लागि समयमा नै सोचविचार गरेनौ भने बाँच्ने ठाउँहरु आफै साँघुरीएर जान्छन् । अध्यायनसंगको अनुभवले नयाँ चेतनाको अभिवृद्धि हुन्छ । हामीलाई नयाँ चेतनाको अवश्यक पर्दछ । चेतना जीवनको मुल प्रवाह हो । चेतना जीवन यात्राको उज्यालो प्रकाश हो । जस्को उज्यालोले एउटा सुनिश्चित बाटोमा निर्धक्क पाईला बढाउँन सक्दछौ । हामीले नयाँ जीवन जीउनको लागि आफुलाई चाहिने पुराना आधारहरु लिदै नयाँ समयको यानमा चढेर अगाडी बढ्नु उचित हुन्छ । अव हामीले यहि उचित अवधारणाहरु अवलम्वन गर्दै नयाँ जीवनको खोजीमा पछि नपर्न आग्रह गर्छु क्रिसा तिमीलाई ।

संवाद

2011-09-24T05:15:00.000-07:00

मुकेश राई

-सुन थुप्रै ल्याउनु भो होला ? मलाई पनि दिनुहोस ल !
अहं मैले ल्याईन सुन !
-अनि परदेशमा थुप्रै फल्छ भन्छन त !
म पनि यस्तै सोच्थें तर होईन रहेछ,
बरु म त तिमीलाई एउटा विरह गीत दिन सक्छु
त्यहाँ तिमीले
आफ्नै गाउँघर र पाखापर्वतका सुगन्ध मिश्रित भावहरुमा
परदेशीहरुका पीडायुक्त कोरस र व्यथाका शोक धून पाउने छौ
मेची र कालीका सुसाईका लयहरुसंग
गुन्जिरहेका वियोगी चित्कारका मुर्छनाहरु सुन्नेछौ !

-उसो भए पैसा र नया लुगाफाटाहरु नि ?
सक्तिन मेरो भाइ त्यो पनि,
बरु म तिमीलाई एउटा कविता दिन सक्छु
त्यहाँ तिमीले परदेशीहरुले पच्छ्याईरहेका आत्माहीन सपनाहरु
अनि बेरंग रहरहरु पाउनेछौ
बाँच्नुको सार्थकता खोज्दै
ईच्छाका पहाड चढन उक्लिरहेका पाईलाहरु भेट्नेछौ
जीर्ण मुस्काउन खोजेका फूलहरुका उदास कहानी जस्तै
बिरानो भूमिमा छातीभित्र सल्किरहेको
बाध्यताका बिम्ब, प्रतिबिम्बहरु देख्नेछौ
हो, म तिमीलाई यहि कविता दिन सक्छु !

-उसो भए स्वादिलो खानेकुरा नि ?
खै तिमीलाई मन पर्ला नपर्ला
त्यसमा मैले बिरानो माटो सिंच्ने पसिनाको गन्ध
वेदनाले रसाएका आँशु हुनेछ !
यसैमा तिमीले, प्रवासीका खुशी छेक्ने काँडेतारहरु
जटिल र विषमताको हातीबारहरु देख्नेछौ
यसैले म उसै भन्न सक्दिन यसको मोहकतामा
झ्यागिएका अमरबेली झैँ दु;खका गाँस मन पर्ला नपर्ला !

बरु म तिमीलाई एउटा कापी र कलम दिन सक्छु
तिमीले त्यहाँ मुग्लानले निलेका दाजुको सम्झना लेख्न सक्छौ,
नियास्रो मन र सन्त्रास बोकेर रुँदै
सिमाना काटेकी चेलीको विलौना कोर्न सक्छौ
निराधार बोक्सी आरोपित अबलाहरुको चित्कार बयान गर्न सक्छौ
अनि वादी र छाउपडी कुप्रथाले ग्रसित समाजको चित्रण उजागर
गर्दै युगान्तकारी आव्हान गर्न सक्छौ !

म तिमीलाई कुची र रंगहरु दिन सक्छु
जसले तिमीले तिम्रो स्वच्छ मनको क्यानभासमा
स्वदेशको सिंगो तस्विर उतारेर
आफ्नै नदीनाला, झरना र छहरा पहरा कोर्न सक्छौ
त्यहाँ आफैले चाहे जस्तो रहर र देखे जस्तो सपनाको रंग भरेर
सुन्दर जीवनको मूर्त, अमूर्त तस्विरमा
माया, प्रेम र सदभावको सजीव उज्यालो छर्न सक्छौ !

तिम्रा ति आव्हान र अमुर्त तस्विरहरुले
नव पिड़ीमा ज्यूँदो अग्नि ज्वाला छर्न सकोस
ति युगिन दस्तावेज बनेर जागृतिको संदेश बोकी
नेपाली आकाशमा नयाँ रंग छर्न सकोस !
म यहि शुभकामना मात्रै दिन सक्छु !

ईलाम हाल बेलायत

गीत

2011-09-21T06:07:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

अधुरो भो अपुरो भो ,जिन्दगी यो किन ?
आज आफ्नै जिन्दगानी ,भार बन्यो किन ?

भाग्य खोजी हिड्दा हिड्दै ,थाकी सके अब ,
सन्सार छोडी जाउ लाग्छ ,अन्त कतै पर ,,
जहा हिड्छु बाटो मेरो ,भत्कि दिन्छ किन ?
आज आफ्नै जिन्दगानी ,भार बन्यो किन ?
अधुरो भो ………………………………

अरु जस्तै सङ्घर्ष त ,गरेकैछु मैले पनि ,
असफल हुन्छु किन ,जिन्दगीमा जैले पनि ?
जहा रोप्छु सपना मेरो ,ओईली झर्छ किन ?
आज आफ्नै जिन्दगानी ,भार बन्यो किन ?
अधुरो भो ………………………………

9/5/2011,Monday………

छेपाराको घर

2011-09-21T06:01:00.000-07:00

दिव्य गिरी

छेपारो दिनभर आहाराको खोजिमा भौंतारिन्छ
जब थकाईले लखतरान हुन्छ
तब साँझपख आराम गर्न बास खोज्छ
अनि मात्र उसलाई घरको सम्झना आउँछ
तर उसको घर नहुँदा दुखित हुन्छ
चकमन्न साँझ परेपछि कराउन थालेका
झयाउँकिरीको विरत्त लाग्दो स्वर
भ्यागुताहरूको टर्र..टर्र..टर्र आवाज
र श्यालहरूको एकोहोरो क्रन्दन
सुनेर छेपारो आहत हुन्छ
अनि ऊ आफैसँग प्रण गर्छ
भोलि त घर बनाउँछु बनाउँछु
अनि आफैलाई ढाढस दिन्छ
मेरो पनि भोलि त घर हुन्छ ।

छेपारो घर बनाउने कल्पना गर्दागर्दै
दिनभरको थकाईले भुसुक्क निदाउँछ
र रातभर घर बनाएको सपना देख्छ ।

जब झलमल्ल उज्यालो हुन्छ
छेपारो फेरि आहाराको खोजीमा दौडिन्छ
र अघिल्लो साँझ गरेको प्रण भुसुक्क भुल्छ
घर बनाउने कुरा उसको मनबाट
साँझपख हराएको रुखको छायाजस्तै हुन्छ ।

हिजोआज म गाउँ-घर र शहर बजारमा
अनगिन्ति छेपाराहरू देख्छु
जो सधैं घर बनाउने कसम खान्छन् ।

छेपाराहरूको जुलुस
सधैंजसो झण्डा ठडाएर
सधैंजसो ठूलाठूला तुल बोकेर
नारा लगाउँदै
सडक, गल्ली र चोकचोकमा हिँडिरहेका हुन्छन् ।

छेपाराहरू कालो मोटरमा
कालै शिसाले छेकिएर
सिहँदरवार भित्र-वाहिर आवत-जावत गरेको भेटिन्छ
खुलामञ्चमा भाषण गरेको पनि देखिन्छ
यस प्रकार हिजोआज म
जहिँतहिँ छेपाराहरू मात्र देख्छु
कहिलेकाहीँ म स्वयम् तिनीहरूको भीडमा
च्यापिएर हिँडिरहेको हुन्छु
र तिनीहरूको भीडभित्र हराइरहेको हुन्छु ।

सत्य भन्नुपर्दा यथार्थमा
छेपारो पीडित छु म ।

हिजो साँझ हो
मैले छेपाराहरूको यौटा ठूलै झुण्डलाई
विशाल भवनको मूल ढोका अगाडि
घर बनाउने मुद्धामा झगडा गरिरहेको देखें
तर महाशय,
यो कुरा पक्का छ
छेपारोले कहिले घर बनाउँदैन
ऊ प्रत्येक साँझ
भोलि घर बनाउने किरिया मात्र खान्छ ।

टीकाथली-५, ललितपुर
भाद्र ७, २०६८

यो शहरमा

2011-09-21T05:59:00.000-07:00

पञ्च विस्मृत

यो ठूलो शहर
जहाँ, घर जस्ता कुनै घर छैनन्
मान्छे जस्ता मान्छे छैनन्
सडक जस्ता सडक पनि छैनन्
विजुलीबत्ती केही छैनन् ।

यो ठूलो शहर
जहाँ, परिवारको एक मुट्ठी माया छैन
एक दूर्लभ रातको लागि
सखिको आकारहीन छायाँसम्म छैन
हतारको एक पल बिताउँने
सिकुवा र पिंढी केही छैनन्

यो ठूलो शहर
त्यसै मात्तिएको मैमत्ता शहर
जहाँ, म बर्षौंदेखि
सिर्फ एक जुनीलार्इ बस्ने घर खोजिहेछु
यो मन छुने मान्छे खोजिरहेछु
एक जिन्दगी हिंड्ने सडक खोजिरहेछु
हो, आफ्ना भोलि ऒझ्याउँने ल्याम्पपोस्ट खोजिरहेछु
यो शहरमा ।

दम्माम साउदी अरेबिया सेप्टेम्वर १० २०११, भदौ २४ २०६८ शनिवार

दृश्य

2011-09-09T05:38:00.000-07:00

वैद्यनाथ उपाध्याय

अचानक

नाटकको दृश्य बदलिए जस्तै

बदलिन्छन घटनाक्रमहरू

मैले सोचेको

चाहेका धेरै सपनाहरू

आकार लिन नपाउँदै

फेरिए जम्मै उर्वर प्रदेशहरू

ठूल्ठूला आशाका

पहाडहरूले थिचिएर

विशृंखलताको पैह्रो लागेको

यो समय

जताततै अराजक शंखनाद!

रचनात्मकताको

एक मुट्ठी बिउ छरेर

सुनौलो फसलको

अपेक्षामा रित्तिएको समय

कस्तो दृश्य यो

आशंकाहरूले नजर धमिलिएको बेलामा।

आँधी बेरीमा

संक्रमणको आँधीबाट

गुज्रदैं छ समय!

ढोका खुल्दैछ

नयाँ नयाँ विश्व बजारको

अब त हामी आँफैं

किनिने र बेचिने पनि

भै सकेछौं।

तिम्रो शिप र खुबी को भाउ

तिम्रो दिमागको पनि

भाउ तोक्ने छ बजारले

सहानुभूति,दया,ममताको

उठिबास नै भै सकेछ

खै अब यो जीवन

निर्जीव यन्त्र सरह

घिस्रिंदैछ

कसैले थिच्दछ बुटाम कहीं

अनि खुल्नेछौं, दगुर्नेछौं

फेरि बन्द हुनेछौं

यो कस्को समय हो?

खै, अब त हैकिंग भै सके जस्तो छ

यो दिमाग पनि

मेरो आफ्नो भन्ने रह्यो नै

के र अब यो

आँधी बेरीमा!

रित्तो जीवन

जीवनका भोगाइहरू पनि

थुक्क-

कति दिक्क लाग्दा हुन्छन

कोई बेला त आफैंलाई

धिक्कार लागेर आँउछ

एकछिन अघिका खुसीका क्षणहरू

लगत्तै विरक्तिका भावहरूले

घेरिएका हुन्छन।

अनि हाम्रो खुसी

बिजुलीको झिल्का जस्तो

मात्रै हो त ?

सधैंभरी न पुग भएको भान

कसरी भरिएला

यो मनको घैंटो !

मैले चाहेको यो पनि हैन

त्यो पनि हैन

सूर्योदय देखि सूर्यास्त सम्मको

दौडमा भिडिएर

आज व्यर्थैमा रित्तिएजस्तो

लागेको छ

आफ्नै जीवन!

विडम्बना

दिन रात खुल्ने यी दृश्यपटहरूमा

आफ्नोपनको कहीं

केही आभाष सम्म पनि छैन।

च्वास्स च्वास्स दुखीरहेछ

कहीं भित्र भित्रै

उखेलिंदैं गरेका

आफ्ना जराहरू।

आकांक्षाका उर्लंदो

विकराल भेलहरूमाझ

मेरा थोपा थोपा इच्छाहरू

मिसएर कता बगे कता!

खै अब यो बासनाको

उर्लंदो भेललाई

अँजुलीभरी थापेर

यो मेरै चाहना हो भनेर

म कसरी भनुँ ?

मेरै जीवनका उकाली- ओरालीहरूलाई

एकाकार गरेर

भेल बगिरहेछ छताछुल्ल चारैतिर

मैले बाँचेको यो कस्को समय हो?

अगाडी खुल्दैछ भयानक दृश्यहरू

आफूसंग आफ्नै परिचयको

कुनै निसान सम्म पनि छैन

छातीका धडकनहरूलाई साक्षी राखेर

म अझै बाँचेको छु भनेर

कसरी भनुँ?

Note: -

परिचय

वैद्यनाथ उपाध्याय

जन्म: 28 सेप्टेम्बर 1967

जन्मस्थान: पाकृबाडी, उदालगुडी-784509, बीटीएडी, असम (भारत)

शिक्षा- मानविकी स्नातक, हिन्दी प्रवीण, पत्रकारिता एवं जनसंचारमा स्नातकोत्तर डिप्लोमा ।

प्रकाशित कृति : जुनेली(नेपाली काव्य संग्रह)1996,

गगन के उस पार(हिन्दी काव्य संग्रह)2010,

बिद्रोही(हिन्दी नाटकको असमिया अनुवाद)2010

सम्पादन- नौलोकोसेली(नेपाली मासिक) 1992-95, The Bodoland Voice(fortnightly)

इन्द्रेणी रच्ने हस्ताक्षरहरू(नेपाली रचना संकलन)

अनुवाद- हिन्दी, असमिया, बडो र नेपालीमा परस्पर नियमित अनुवाद।

संयोजक: कादम्बिनी क्लब, उदालगुडी, असम।

संपर्क: खांखलाबाडी, उदालगुडी-784509, बीटीएडी, असम, भारत।

email: bnuudalguri@yahoo.in, baidyanathupadhyaya06@gmail.com

mobile: 919435590014

जति सपना

2011-09-09T05:12:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

जति सपना सजाउछु बालुवाको महल बन्छ ,

अग्ल्याउछु जती माथी छाल सङ्गै ढल्छ

मुटु भरी चोट सही यहा मैले बाच्नु पर्ने

बिरहले जले पनि मैले यहा हास्नु पर्ने

खुशीहरु जहा रोप्छु टुसाएर ओईली दिन्छ

चर्किएर छाती मेरो आखा भरी आशु हुन्छ

जति सपना ………………………………

एउटा जङ्घार तर्छु अर्को जङ्घार आउछ यहा

बाध्याताको साङ्लो सङ्ग जाउ अब मैले कहा

आशाहरु मनमा दुख्छन निरासाले छोपी दिदा

माझ धारमा पुर्याएर एक्लै मलाई छोडी दिदा

जती सपना …………………………………

9/6/2011,Tuesday………….

गजल

2011-09-09T05:07:00.000-07:00

बसन्तमोहन अधिकारी

डीनरको स्वादलिदा लाली चढ्यो हरमा हजुर
प्रिय डिस्को डान्सतिर छोरो रोयो घरमा हजुर

तिमीले गर्दा सबै छुटे संगी फुटे मलाई नछेक
नाता हाम्रो लोग्ने स्वास्नी कायम छ दरमा हजुर

अंश लिनु अधिकार, स्वतन्त्रता महिला कानुन
अरुलाई पोसाएर नाच्छिन् मेरै थरमा हजुर

होटलमा केटाच्यापी भोलीपल्ट घरमा आउछिन्
भन्न पनि लाजमर्दो बाँच्नु कसको भरमा हजुर

नेपालको महिला कानुन बनाउने आफै जानुन
नेपालमा आजभोली रुवावासी वरमा हजुर

गजल

2011-09-04T06:03:00.000-07:00

बसन्तमोहन अधिकारी

झुकेन मेरो शिर कहिल्यै नझुकाऊ तिमी पनि
खाँउ तिमी आफ्नै पसिना यि खेतवारी खनी खनी

नगर भेदभाव कहिल्यै, कसैलाई नहोच्याऊ
नेपाली कोखमा जन्मिएका आफ्नै सन्तान हुन् उनि

रोक्दै जाउँ भ्रष्टचारलाई यसै गरि सधैंभरी
अन्ना हजारी तिमी बन्नु नेपाली साथ छदैछनी

यहि लोग्ने मरे छोरा ढल्यो, स्वास मेरो अल्झिराछ
संविधान कुर्दै बसेकोछु रुँदै दिन गनि गनि

गाँउघरमा आँउ तिमी चन्द्र जस्तै शितल बनी
भन्छौ हामी बाबुराम ! तिमी नै हाम्रो भर भनि

चितवन

पत्रसाहित्य भाग - १

2011-09-04T05:59:00.000-07:00

प्रिय क्रिसा

यो सुनौलो विहानीको नविन आगनबाट स्वागत छ ।

नयाँ युगको आगमनसंगै हामी जीवनको गहिराईमा डुब्ने प्रयास गरीरहेका छौ । हाम्रो जीवन यति महत्वपूर्ण रहेछ जो हिजो सम्म हामीले जीवन र जगतको कुरा बुझेका थिएनौ रहेछ । किनकी हामीले यो भावनाको,बिचारको,दर्शनको चौतारीमा बसेर मज्जाले छलफल गरेका थिएनौ रहेछ । तर आज तिम्रो बिचार,भावना र चाहनाको सामुन्ने वसेर जीवनलाई जान्न खोज्दा त्यहि कुराको आभाष भएको छ । कि जीवन यति मात्र रहेनछ भनेर । जति भोग्दै आयौ,देख्दै आयौ अनि त्यसलाई कुल्च्यौं । हामीले आफ्नै बिचारसंग सामान्यरुपले ब्याख्या,बिश्लेषण गर्दा त्यस्तो गाढा अर्थ राख्दैनथ्यो । तर वास्तविकता अर्कै रहेछ किनकी हामीले अहिले उहिलेको भन्दा जीवन वेग्लै जीउँदै रहेछौ र पछिका सन्ततीहरु अझ हामीले भन्दा अर्को जीवन जीउँनेछन् । किनभने यहि समयले आजबाटै नयाँ धुवको,नयाँ दिशाको रेखाचित्र कोरी सकेको छ । जुन समयलाई आत्मसाथ गरेर जीवनका उकाली ओरालीहरु यसरी नाघ्दै आएका थियौ र नाघ्दै जानु पर्ला भन्ने सोचेका थिएनौ । जुन वेला जसरी हिडेका थियौ त्यहि नै सम्पूर्ण यात्रा हो जस्तो लाग्थ्यो । अथवा एउटा जीवन चक्रले समेटेका पलहरु नै जीवनको अन्तिम सम्पूर्णता लाग्थ्यो । तर अहिले भोग्दा भोग्दै प्रसंग परिवर्तीत भएको छ । सोच र खोज संगै जीवन जीउँने शैलीमा आकास,पातालको भिन्नता ,परिवर्तन हुदै आएको छ वा हुँदै गएको छ । यी परिस्थितीको परिकल्पना हामीले गरेका थिएनौ । तर आज हामीले जीएर ,भोगेर हेर्दा नयाँ रङगहरु,नयाँ रुपहरु,नयाँ उमाङगहरु छाउँन थालेको छ । हाम्रो कल्पनाले नभ्याउँने परिस्थिती प्रस्तुत भएको छ । यस्तो होला र भोग्नु,देख्नु पर्ला भनेर कहिल्यै ठानेका थिएनौ । कारणवस आज त्यहि समय आईदिएको छ । र यसैको सिलसिलामा थाहै नपाई हामी पनि त्यहि मार्गमा हिड्न थाली सकेका रहेछौ । हिजो ती पलहरुले हामीलाई थिच्दा आफूलाई निक्कै पुरानिया सोच्थ्यौं । नयाँ सन्ततीहरुलाई देख्दा उनीहरु मात्रै आधुनिक जस्ता लाग्थे । तर आज अचानक हामी आफै उत्तरआधुनिक समयको फेरो समातेर हिड्न पाउँदा हाम्रा ती पुरातन सोचाईहरु वासी भैसकेका रहेछन् भन्ने लागिरहेको छ । यी सवै हाम्रा जीन्दगीका मोडहरु हुन् रहेछ किनकी हिजो त्यहि कुरा सहि थियो । आज हिजो नदेखिएका,नभोगीएका,नजानिएका विषयबस्तुहरु अनुभव गर्न पाएका छौ । हिजोका ती सारा पलहरु आजको समयले लिप्दै नयाँ ढङगले पाईला बढाउँन वाध्य भएका छौ । सायद त्यसैले होला हिजोको ध्रुवसत्य ठानिएको कुरा आज आएर असत्य सावित भैदिएको छ । हिजोका असजिला क्षणहरु आज सजिला भएका छन् । हिजो हामीले टेक्दै हिड्ने एउटा बाटोआज आएर हजार बाटा भएका छन् । हाम्रा सोचाईहरु,बिचारहरु धेरै फरक ढङगले प्रस्तुत हुन थालेका छन् ।

नबुझ्दा र नजान्दा सम्म यो फराकिलो नयाँ संसार पनि निक्कै साघुरो साथै पुरानो लाग्थ्यो । हजारौ बाटाहरु,हजारौ उपायहरु हुदा हुदै पनि यात्रा विहीन र उपाय विहीन भएर बाँचेका रहेछौ । किनकी यत्रो ठुलो फराकिलो संसारमा जीवनको महत्व ,समयको महत्व बुझ्न नसक्दा ग्लानी पैदा भएको रहेछ । तर जीवन र जगत त हामीले सोचे भन्दा कता हो कता ठुला र रङगीन पो रहेछ । तिमीसंगको भेटघाटले यहि तत्व थाहा पाए । आफुले आफैलाई कुल्चिएर बाँचेका रहेकाछौ,हाँसेका रहेछौ । आज त्यस्को रहस्य पत्ता लागि रहेको छ । हामीले जीवन पाएर पनि जीउँन नजानेका रहेछौ । समय नपाएर पनि भोग्न नसकेका रहेछौ । आज पाश्चताप लागि रहेछ क्रिसा । हामीले किन समयसंग सम्झौता गर्न सकेनौ होला । हरेक समय अत्यान्तै महत्वपूर्ण हुन्छ । त्यसो हुँदा हुँदै पनि त्यो समयको महत्वलाई किन बुझ्न चाहेनौ होला । यहि आश्चर्य लाग्दछ ।

जीवनलाई बुझ्दै नबुझेका हौ की ?वा बुझेर पनि बुझ पचाएका हौ कि ? त्यो हामीले विर्सी सक्यौं । जे भए पनि अहिले आएर जीवनको महत्व,समयको महत्व अथवा वर्तमानलाई बुझ्न थालेका छौ । यो पनि हामी र हाम्रो लागि नौलो सुरुआत हो । अव हामी पहिलाको जस्तै रनभुल्लमा पक्कै पर्नु हुँदैन । केहि न केहि बुझ्दैछौ,सिक्दैछौ,जान्दैछौ । र फरक धारमा पाईला टेक्दैछौ । यसरी अव हामीले पाईला चाल्न सकेनौ भने डाईनोसरहरुले जस्तै अस्तित्व मात्र होइन जीवनै गुमाउनु पर्ने हुन्छ । नयाँ पहिचानका साथ नयाँ समयको हातोमालोमा उनीएर गन्तब्यमा पुग्ने लक्ष्य लियौ भने निश्चय नै हाम्रो जीवन यात्रा निर्दिष्ट ठाउँमा पुगेरै छाड्नेछ । तर त्यहाँ आईपर्ने आँधीहरुको सामना गर्न तयार हुनुपर्छ । नत्र आँधीको असिमित वेगले सारा जीन्दगी नै फसाई दिन सक्छ । होसीयारी वा सावधानी अपनाउँन सकिएन भने नयाँ समयको गतिले उल्टै कुल्चने छ । तर मलाई आज हर्ष लागेको छ किनभने अलिकति जीवनलाई जीवन भनेर जान्ने अवसर मिलेको छ । कति कतिले जीवन के हो भनेर बुझ्दा नबुझ्दै जीवन गुमाई सकेका हुन्छन् । मायाँ,प्रेम ,ब्यावहार भन्ने कुरा त खाली परिवार अवतरणको लागि मात्र सोचिएको हुन्छ त्यो वेलाको समाजमा । तर ती सवै हामी र हाम्रो लागि बिशेष छन् । किनभने जीवन पुन दोस्रो पटक पुन पाईएला भन्ने कल्पना भन्दा वाहिरको कुरा हो । यो जीवन अथवा हामीले जीएको जीवन प्यारो छ महत्वपूर्ण छ जस्को वर्णन गर्न सक्दैनौ । तर कति जीवनसंग हारेकाहरु जीवनलाई महत्व दिदैन न् त्यो वास्तवमा मुर्खता रहेछ । जीवनलाई अति सुन्दर ढङगले जीउँन सक्यौ भने त्यो जीवनको सार्थकता हो । त्यो नै जीवन जीउनुको मज्जा हो । वेरसले जीवन अथवा करले,वाध्यताले,विवशताले,परिस्थितीले जीउनु भनेको कहि कतै आफैलाई गल्तिबाट सच्याउनु नसक्नु हो । वा जीवनलाई वेपर्वाह गर्नु हो । त्यहाँ जीवन पीडा र आसु बाहेक अरु केहि हुँदैन । यसरी जीवन जीउन खोज्नु गलत पनि हो । जीवन जीउनको लागि सबै भन्दा ठुलो कुरा आत्मा साहस हो । आत्मा साहसले जीवनमा गति पैदा गर्दछ । र जीउने पलहरु सहज बन्दछ । जीवनको नदि बग्दै जाँदा समयको कुइनेटोहरुमा ठोक्किदै जानु त रीत नै हो । अलिकति ठक्करको चोटलाई सुम्सुम्याएर धेरै पीडा सम्झीने हो भने समय अघि बढी सकेको हुन्छ । समयसंग दौडिनको लागि त समयलाई अङगालो हाल्न सक्नु पर्दछ । दुनियाले गर्दै आएको यो काम हामीले किन गर्न सक्दैनौ र ? विसंगतिसंग पौठेचोरी खेल्दै पाईला चाल्नु त्यति सजिलो पक्कै छैन तर कहिल्यै पनि चुनौति र समस्यासंग हार्नु हुदैन क्रिसा ।

(श्रृङखलाबद्ध प्रकाशित हुनेछ । )

तिम्रो यादमा

2011-09-04T05:45:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

तिम्रो यादमा हिजो आज आफै भित्र हराउछु
तिम्रो कोमल छाती भरी जही तही लहराउछु

सयौ डाडा पारी तिमी यादमा आउछौ मनभरी
कल्पनामा भेट्न आउछु यो मनको सागरतरी
आखाको नानीमा तिम्रो तस्बिर राखी सके
मुटुको पाना भरी तिम्रै नाम लेखी सके
तिम्रो यादमा …………………………

जहा तिमी भए पनि धड्कि दिन्छौ छातीभरी
साथै तिमी नभए नि पाउछु सधै सपनाभरी
रोज्नु थियो एउटा मैले तिमीलाई रोजी सके
जुनी भरी जिउने मैले कसम खाई सके
तिम्रो यादमा …………………………

8/27/2011,Saturday……

ताजा खवर

2011-08-26T06:21:00.000-07:00

दिव्य गिरी

भिन्न भिन्न भेषमा
कालो 'सुटकेश' बोकेर
बाहिरिंदै संसद भवनबाट
हाँस्दै-हाँस्दै हतार हतार
टेलिभिजनको क्यामरा अगाडि उभिएर
ङीच्च दाँत देखाउँदै नेता भन्न थाल्छ
हामीले जे जति गरेका छौं
त्यो सबै जनताको लागि
केवल जनताको लागि ।

यो देशको इतिहास पढ्नुस्
हामीले यो देशबाट
राणासंगै एकतन्त्र हटायौं
राजासंगै राजतन्त्र हटायौं
र सट्टामा बहुतन्त्र हटाएर
लोकतन्त्र ल्यायौं
यो भन्दा बढी के गर्न सकिन्छ ?

यता नेता छाति फुलाएर
आफ्नो पौरख सुनाइरहेथ्यो
उता सडकपेटीमा उभिएर
गाउँले यौटा सानो केटो
घोक्रो फुलाउँदै भनिरहेथ्यो
लौ आयो आजको ताजा खवर
अपहरणको खवर !
आतङ्कको खवर !
हत्याको खवर !
भ्रष्टाचारको खवर !
लोकतन्त्रको नाममा
लुटतन्त्रको खवर !
सुशासनको नाममा
गुण्डाराजको खवर !
आयो आयो आजको ताजा खवर
तीन रुपैंयामा सन्सनीपूर्ण खवर
नयाँ नेपालको नयाँ खवर ।

५ भाद्र २०६८

पेन्सनको सोच पालेकै हुँ!

2011-08-26T06:17:00.000-07:00

किरण पौड्याल

लो. से. आ. जस्तै कठोर, परीक्षा मैले पनि दिएकै हुँ
विकासको सुइँको नदिए पनि, सपना मैले बेचेकै हुँ
सोझा, साधा, लाटा जनता, ढुङ्ग्रोमा झ्वाम्मै हालेकै हुँ
चुनावी जात्रा नजिते पनि, नियुक्ति बलियो पाएकै हुँ |

नागरिक भोकै जिय नै पनि, ५ तारे होटेल धाएकै हुँ
जनता नै सबै नांगिए पनि, आफ्नो त जोहो गरेकै हुँ
सडकमा अनाथ कापें नै पनि, महलमा रात काटेकै हुँ
शिक्षामा ताल्चा लागे नै पनि, आफ्नो त विदेश पठाकै हुँ ||

हस्ताक्षर समेत नआए पनि, तलब र भत्ता बुझेकै हुँ
चप्पलै पहिला नलाए पनि, चिल्ला कारमा चढेकै हुँ
लाज नै मर्दो दबाई किनी, शोधभर्ना पुरै पाएकै हुँ
भन्दछ अनपढ कसले मलाई, यस्तामा शास्त्री गरेकै हुँ |

शिक्षित, विद्वान, अनुभवी, माथि तान्डव नृत्य गरेकै हुँ
राणा र पंचे नभए पनि, राज्यको भोग गरेकै हुँ
लोकतन्त्र सर्वत्र लिलामी गरि, भरपुर रजाइँ गरेकै हुँ
संबिधान नदिने नियति ढाकी, हदम्याद पुरै तन्काकै हुँ ||

पांच वर्ष तान्न कसरत गर्दै, सिंगजुरो मैले खेलेकै हुँ
नाटक अनेक, चल खेल गर्दै, यहाँसम्म अलि धानेकै हुँ
निबृतिभरण, पेन्सन मिठो, मैले नि खान खोजेकै हुँ
अन्तिम ईच्छा केवल एक, पेन्सनको सोच पालेकै हुँ |

कुवेत
रचना -२३ अगस्ट २०११

नाच्ने पर्ब तीज

2011-08-26T06:15:00.000-07:00

उषा गिरी

बर्षा ऋतुको बिदाइ र
सरद ऋतुको आगमन सङ्गै
थकाईको अनुभुतिलाई बिर्सेंर
मदमत्त भएर उर्लने सागर झै
बैसालु रहर साट्न
मादलुको घिन्ताङ्गे तालमा रमाउन
मीठामीठा लोक गीत गाउदै
खुला पहाड र कर्मशील बस्तीहरुमा
छमछमी आएकी छौ तीज ।
आँखामा असीम करुणा र प्रेम पालेर
हामी उमङ्गका पारखीहरुको माझ
बिखन्डित नभै
मन्द मुस्कान छर्दै
सुन्दर हत्केलाहरु फैलाएर
हावाको मिठो स्पर्श सङ्गै
रौनक र चमक लिएर
आएकी छौ तीज ।
मुस्कान पोतिएको ओठ
लालीले रङ्गिएका गाला
गाजलुले पोतिएका
गहिरा नयन
रातो चुरा र रातै गहुनमा
आभुषणहरुबाट बिभुषितभै
निरासाका पुराना स्मृतिहरुलाई
पन्छाउदै उल्लासमय भएर
अगरबतीको सुगन्ध भएर
आएकी छौ तीज।
ओइलिदै पलाउदै र पहेलिदै
बिभिन्न प्रलाप सहदै
तमाम दिदी बहिनीको माझ
शरीरको सारा बैस फुलाउँदै
आएकी छौ तीज।
अदम्य उत्साह बोकेर
यो बिछट्टै रङ्गीन र उर्बर समयमा
थुम्का र बस्तिका फेदीहरुमा
भावनामा छताछुल्ल पोखिदै
चकित र उल्लासित भएर
आँखा नझिम्क्याइ नौलो क्षण लिएर
असिनपसिन गर्दै मिर्मिरे बिहानी
आएकी छौ तीज ।
जिन्दगी र समयको दोसाधमा
थकाईको साईनो गास्तै
जीबनका पलहरुमा
खुशीका बेगमय पारामा
निरुत्तर कुइनेटोको ढुङ्गेनी ओरालिमा
मन भरि यौबन फक्राउदै
आएकी छौ तीज ।
तिम्रो यो आगमनलाई
यो नाच्ने गाउँने महोत्सबको शुभकामना ।

ब्रसेल्स, बेल्जियम

गीत

2011-08-23T06:25:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

बधाई छ तिमीलाई ,हासी खुशी बाच ,
पिरतीको दुनियामा ,रमाई तिमी नाच ,,

देवीदेउता सङ्ग पनि ,म त यही भाक्छु ,
तिम्रो नया जिन्दगीको ,सधै खुशी माग्छु ,,
अतित भुलाई आउने दिनको ,गर्नु सामना ,
तिम्रो नया जोडीलाई ,मेरो शुभकामना ,,
कामना छ ……………………………

तिमी जहा रमाउछौ ,त्यही मेरो लाख ,
नछुटोस कहिल्यै पनि ,शुन्दर तिम्रो साथ ,,
अजम्बरी माया बनोस ,मेरो यही प्राथना ,
तिम्रो नया सन्सारलाई ,मेरो शुभकामना ,,
कामना छ ……………………………

8/21/2011,Sunday………………

धागो

2011-08-23T06:21:00.000-07:00

स्यानु पाईजा

एक त्यान्द्रो धागो
कति महत्व बोक्थ्यो कुनै बेला
यहि धागो नबन्दै सम्म मान्छे नाङ्गै धुम्थे
बिस्तारै धागो कपडा बन्यो
मान्छे पहिरिएर ठाटिन थाले
धेरै धागो हुने ले घाँटी देखि छडके धुमाएर जनै भन्न थाले
थोरै हुने ले कम्मर मै भए पनि बाधेर कन्दानी भन्न थाले
हात मा फनफनी बेरेर रक्षा बन्धन भन्न थालियो
साँच्चै कति महत्व बोक्थ्यो धागो
धागो नबाधिएका सन्तानहरु बाउँ नखुलेको ठहरिन्थे
धागो नै नभएको मान्छेहरु सानो जात ठहरिन्थे
समायन्तर सँगै धागो को प्रयोग हरेक ठाउँ मा हुन्छ
हामी लासलाई पनि कात्रो उपहार दिने भैसक्यौ उ जमना मै
अचेल हामी यो रँग र त्यो रँगमा कपडा बनाएर
जातिय पोशाक बनाउदैछौ ति धागो का अबोध त्यान्द्रोहरुलाई
धागो तिमीलाई लाग्दैन तिम्रो कति गलत प्रयोग हुदैछ ?
आबेगमा या गरिबिमा हिजो आज कति जना
त्यहि धागो को डोरिमा झुन्डिएर आत्महत्या गर्छन
कति को हत्या आत्महत्यामा दर्ता हुन्छन
एउटा चङ्गा एकसरो धागो ले नै आकास मा नाचिरहेको हुन्छ
त्यहि केहि सरो धागो को बिस्वासमा कति सम्बन्ध बाँचिहरेको हुन्छ
यहाँ तिमीलाई धागो ले न्याय गरेको छ कि अन्याय
तिमी बाउ बन्नको लागी तिम्रो सन्तानलाई केहि सरो धागो बाध्नै पर्छ
सायद यो धागो न बन्दो हो त सन्सार अझै पनि आदिम युगमा हुदो हो।

पात्लेखेत-७, म्याग्दी

शहिद म

2011-08-23T06:15:00.001-07:00

किरण पौड्याल

छाती तिम्रा टेक्ने पाईला, हिंडे काटी म
बनि सैनिक राष्ट्र सिङ्गै, हिंडे लडी म
भूमि युद्ध, मैदान क्रान्ति, हिंडे दौडी म
आँखा काला, नियत खराब, हिंडे फोडी म |

काटी मुण्डा, बनि चण्डी, हिंड्थें गर्जी म
खुँडा, भाला, कर्द गर्जन, सिंहनादै म
बाण तिखा, गोलि ताता, थाप्थें छाति म
बिछ्याई लहु भेल सरि, बढ्थें उर्ली म ||

निर्मित नेपाल लडी मैले, भएँ धुलो म
बलिदानै उपहास, भएँ पात्र म
युद्ध मेरा बिलिन कता, देख्छु आज म
पुछ्ने सिन्दुर छोरो आफ्नै, जल्छु भित्र म |

हाँसी खुशी बेच्छन आमा, भएँ बिबस म
रुन्छिन आमा कोक्याउँदै, हुन्छु पिडित म
छैनन कोहि सुन्ने उनको, तड्पिई बस्छु म
मलामी छन् खुशी सारा, भएँ अबोध म ||

कुलंघार, कलंक नै, बुझ्छु हावि म
रगत मेरो शहिदको, भएँ पानी म
इतिहासमा धमिराको, भएँ धुलो म
पन्छ्याईएको, बिर्सिएको, भएँ शहिद म |

कुवेत
रचना: २१ अगष्त २०११

गजल

2011-08-23T06:14:00.000-07:00

बसन्त मोहन अधिकारी

छातिको दुध मेरो बागमतिको ढलमा हाल्यौ

यो स्वाभिमानी स्वाभिलम्बी प्रतिष्ठानी सबै फाल्यौ

उत्तर दक्षिण पुर्व पश्चिम तिम्रा नातागोता

जिउँदै मलाई जलाउन दागवति बाल्यौ

रगतको खोला बगाई हज्जारौं देह ढाल्यौ

रुपरंग मात्र फेर्न ब्यर्थ किन दारी पाल्यौ

समय सगर चढ्दा उल्टो तिमी तल झर्यौ

जन्मदिने आमा छाडी सासुज्यूको सेवा थाल्यौ

सविधान नारासंग सत्ताभत्ता लुछाचुडी

सत्ताभत्ता पालैपालो जन्म दिने आमा गाल्यौ

को हौ तिमी के गर्दैछौ आफ्नो जस्तो लाग्न छाड्यो

बुद्धीजिवी नेता भन्थ्यौ खाल्टोमा नेपाल हाल्यौ

गीत

2011-08-20T08:28:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

जुन तिमी उदाउछौ ,अधेरीलाई चिर्दै,

मुस्कुराउछौ धरतीमा ,मधुर प्रकाश छर्दै,,

पुर्णिमाको रातमा , टहटह चम्की दिन्छौ,

औसीको रातमा ,नामो निशान हराई दिन्छौ ,,

फर्की आउछौ फेरी ,तिमी घुम्दै फिर्दै,

मुस्कुराउछौ धरतीमा ,मधुर प्रकाश छर्दै,,

जुन तिमी ………………………………

जुन तिमी एउटा ,लाखौ तारा माझमा,

कुन लोकमा छौ तिमी ,देख्छु शुन्यतामा,,

कुरा गर्छु मनमनै , कहा हौली भन्दै ,

मुस्कुराउछौ धरतीमा ,मधुर प्रकाश छर्दै,,

जुन तिमी ………………………………

6/21/2011,,Tuesday,,,,,,

गीत

2011-08-11T08:22:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

सिउदोमा सिन्दुर भरेर पतिको माया खै के दियौ ?
च्यातेर गयौ यो छाती फाटेको घाउ खै के सियौ ?

बिश्वास त हुन्छ आत्मामा हुदैन खाई कसम मन्दिरमा
माया त हुन्छ मुटुमा हुदैन एक चिम्टी सिन्दुरमा
सातफेरो लिदा अग्निमा बाचा तिमीले खै के लियौ ?
च्यातेर गयौ यो छाती फाटेको घाउ खै के सियौ ?
सिउदोमा ………………………………………

सजिन्छ तस्बिर त रिदयमा हेरुन्जेल मात्रै हो आखामा
छिपिन्छ माया त मुटुमा हुदैन छिन भरको बाचामा
सबैको सामु तिम्रो भए तिमी त खै कस्को थियौ ?
च्यातेर गयौ यो छाती फाटेको घाउ खै के सियौ ?
सिउदोमा ………………………………………

8/10/2011,Wednesday……

अन्तहिन गोरेटा र दुर्इ पाईला

2011-08-04T06:23:00.000-07:00

टंक सम्वाहाम्फे

नाप्दै अन्तहिन गोरेटो
हिड्छु प्रत्येक दिन दुर्इ पाईला
नाघ्दै समयका अनगिन्ति मोडहरु
गुड्छु सवारी साधनहरुले किचिएर सडक
कावा खेल्दै वेलाबखत
उड्छु शुन्यकासमा पखेटा
यहाँ अनेकौ विचारका चोक्टाहरु
भुटेर भकुण्डो खोपडीमा
मुछ्दै विमर्शका दाविलोले
बाड्छु सबैलाई अन्तरचक्षुका टर्चलाईटहरु
म परिधी
मेरो घर
गोरेटो
सडक
आकासले तुनिएका क्षितिजहरु
आफ्नै यथास्थितीको वनावटमा
समान पाईलाहरु माथी
पृथक पृथक गीदीहरुसंग रोपीदा
रङग रङगमा शुत्रपात भएकाछन् अस्तित्वहरु
आश्चर्य होइन त्यो आठौं
श्रृङखला हो श्रृङखला सभ्यता उधिन्ने पाइतालाको
उदाउनु देखि अस्ताउनु सम्मको
यात्रा
घरको दैलो नाघेर
जव मिसिन्छ गल्छेडा हुँदै चोकमा
तव निलिदिन्छ भीडले
उसको सम्पूर्ण परिचय
अनि नेपथ्यमा
घुम्न थाल्दछ भोगाईका रोटेपीङहरु
रङगमञ्च पछाडीका रङगमञ्चहरु
दर्शकहरुको दृष्टि भन्दा सुदुर दुनियामा
झुलुक्क देखिए पनि
चासोले छोप्दैन कसैलाई
तर त्यहाँ झन
कडा आदेश स्विकार्नु पर्छ
कडा नियम पालना गर्नुपर्छ
एकपल जीउँदो रहनको लागि
जोखीम उठाउँनु पर्छ
हैरानी मोल्नु पर्छ
यो वास्तविकताको
हरेक पाटा पाटामा
एउटा आफ्नै सानो संसार
बचाउको निम्ति
अनायासै निरीहताले
ठुलै आयतन ओगटेपछि
अभियोग विनाको सजाय भोग्नु
कति अन्याय !
तर अन्याय पनि न्याय नै हुन्छ
त्यो परिस्थितीले धकेल्दा
त्यो वाध्यताले कुल्चदा
त्यसैले
देखिन्न यहाँ साग्लो शरीर
चिनिन्न यहाँ साग्लो अनुहार
विना हुलियाको मेरो अस्तित्व
तै पनि छन् इन्द्रिय जनेन्द्रियहरु
छन् चेतना र विवेकहरु
अथवा सम्पूर्ण जीवन
तसर्थ
नखन्याए हुन्छ सहानुभूतिले
मेरो सतहमा
मेरो परिवेश
म त्यो कमसल माटो होइन
भत्केर पहिरो जाने
यो व्रमाण्डको
कुनै गोलाद्धमा
कुनै ध्रुवमा
आफ्नै तरिकाले नाप्छु अन्तहिन गोरेटो
उमेर भन्दा लामो
प्रत्येक दिन दुर्इ पाईलाले

नारायणहरु र नारायणहिटी

2011-08-04T06:20:00.000-07:00

केशर थुलुङ

सदियौंदेखि उही किनारामा उभिएर
आफूलाई वरीयता ठान्ने
हाम्रो आस्था र अस्तित्वमाथि
झुटको खेती गर्ने
न्याय विरुद्धको
व्रि्रोहको हुँकार निकाल्ने
संस्कृतिको अस्मितामा
भयानक आँधी ल्याउने
ती नारायणहरु ढल्नु थिए
र, टुक्रा-टुक्रा भएर भत्किनु थियो नारायणहिटी

कति निर्लज्ज, कति कठोर- नारायणहरु
अधिराज हुन पाएकोमा
अधिनायक हुन पाएकोमा
कम्ति उमङ्गित थिएनन्
र त रचेर षडयन्त्र
कालो मसिको सट्टा
लेखे, निर्दोष-निमुखाहरुका
राष्ट्रलाई आहुती दिनेहरुका
रातो रगतले इतिहास
र कत्ति पनि नहिच्किचाई
उनीहरुलाई नै खर्लप्प निले
नारायणहिटीले पनि

जसले
गाउनु पर्ने थियो गाथा- वीरताको
कदर गर्नुपर्ने थियो- राष्ट्र र राष्ट्रियताको
तर आफै दक्षिणपन्थ बनेर
फैलाए हैजाको महामारी
र नङग्याए हाम्रो अखण्डतालाई

गल्ती यही नेर त गरे- नारायणहरुले
र यही नै ठूलो भूल भयो- नारायणहिटीको
आखिर ढल्नु थिए नारायणहरु, ढले
भत्किनु थियो नारायणहिटी, भत्क्यो
नत्र हामी पनि सिकार हुन्थ्यौँ
उही गोप्य मानसका
र खजाना हुन्थ्यौँ नारायणहिटीको ।

युद्ध र नयाँ नेपाल

2011-08-04T06:18:00.000-07:00

टोप बहादुर रार्इ

गरिबीले पोरिरहेका भुप्राहरुमा
मलम बनेर हिजो एउटा यूद्ध भित्रिएछ
भोकमरीले तडि्परहेका आत्माहरु
कयौं आशा र सपनाका तरङ्गले
फेरि एक पटक जागे होलान् ।

तर, तर फेरि मर्दैरहे आज ति निरीह आत्माहरु
धेरै भाछैन जंगलबाट शहर पसेको
यूद्ध सकिए जस्तो छ यूद्ध गर्नेहरुलाई,

फेरि, फेरि आज अर्को यूद्ध छेडिए जस्तो छ
तराईमा, लिम्बुवानमा, तमुवानमा.....
यूद्ध फेरि गरिबकै झुप्रोमा सल्किए जस्तो छ
लाठा, भाला, खुकुरी र बन्दुकहरु
उहि गरिब हातहरुमा
मोर्चा अनेक छन्
सिद्धान्त फरक ढंगका
तर, तर श्वार्थ एउटै जस्तो देखिन्छ
परेड खेल्दैछन् ति योद्धाहरु
गाउँका आँगनहरुमा
लेक, बेसी र तराईका फाँटहरुमा ।

कखरा र एबीसीडीका भर्याङ्गहरु उक्लिन नपाएर
कठै आजको एकाईसौं शताब्दीमा पनि
बुढी औंठाको ल्याप्चे ठोक्न बाध्य हर्केहरु
आज कलम समाउन नपाएको झोकमा
कमरेड हिमाल बनेर
बन्दुक समाउँदै छन्
जीउने स्वतन्त्रताबाट बन्धक
चुलो र चौकोमा थेचिएकी गौंथलीहरु
कयौं सपनाहरु पाल्दै
आज कमरेड गंगा बनेर
घोक्दैछन् युद्धका पाठहरु
हिमाल, पहाड र तराईका फेराहरुमा
बगाउँदैछन् रगत र पसिना
देशका लागी भनेर ।

मुल्यहिन छन् कमरेड हिमाल
ति तिम्रा रगत र पसिनाहरु यहाँ
बेकार हुनेछन् कमरेड गंगा
ति तिम्रा बलिदान यहाँ
तिम्रो रगतमा पौडिएर तिम्रै बिचार मार्नेहरुले
कोर्ने छैनन् अब नयाँ संविधान
तिम्रो लासलाई कुल्चिएर आफ्नो श्वार्थ भर्नेहरुले
बनाउँने छैनन् अब नयाँ नेपाल ।

हङ्कङ्

हङकङमा छौ नि कान्छा

2011-07-26T08:19:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

हङकङमा छौ नि कान्छा मत गाउघरैमा,

नबिर्स है कान्छा मलाई भुली रमझमैमा,,

भेट भयो पहिलो चोटी राजारानी गाउमा,

बाधी दियौ बैना तिमीले पटुकीको छेउमा,,

मोती जस्तो दन्तै राम्रो मोहनी आखैमा ,

मुटु छुने गीत गायौ हाक्पारे भाकैमा ,,

हङकङमा छौ ...............

पाती राख्यौ देवीथानमा जादा हलीमेला,

चीनो दियौ पछ्यौरीमा छुट्टीने त्यो बेला,,

लज्जालु छ मुहार तिम्रो कोठी गालैमा ,

लैजाउ सङ्गै मलाई पनि आउने सालैमा,,

हङकङमा छौ ..................

5/8/2011

परिवर्तन हुदै

2011-07-26T07:34:00.000-07:00

पवित्रा रार्इ

वर्षरुमा सधै रुमलीन्दै
घण्टौ घण्ट समय हिडिरहन्छ
सेकेन्ड र मिनेटहरुमा घुम्दै
बर्षरु सधै बिति रहन्छ

दिन हप्ता र महिनाहरुमा टुक्रिन्दै
हिजो आज भोली र पर्सिहरु बित्छ
महिना र बर्षरुमा परिणत हुदै
बस्नुछ यहाँ हजारौ आजहरुलाई
हिजोको शव्दहरुमा फेर्दै

आजका यि पाईलाहरु मेटिन्दै जान्छ
हिजो अस्तिमा बदलिन्दै
भोलि पर्सिहरुसंगै केबल
स्मृतिमा परिर्वतन हुदै

निरन्तर निरन्तर हिडि नै रहन्छ
यि समयहरु पोहोर पराहार हुदै
नयाँ बर्षरुमा फेरिएर
पुरानो बर्षरुमा सधै टाढिन्दै

खुःसीयाली छरी दिन्छ
आई दिन्छ नौलो समयहरु रमाउदै
जान्छ फेरी नर्फीने गरी
अतितहरुमा मिसिन्दै

यो आउने र जाने समयलाई
रोक्न सकिन्न कसैले
छोड्नै पर्छ आजको समय
हिजो भन्दै खुःसी यो मनले

रोकेर राख्नु मिल्ने भए धेरै आजहरु
रोकिन्थ्यो सबैले
हिजोको आजहरु फर्काएरर्
बर्तमान बनाईन्थ्यो खुःसीले

राखिन्थ्यो समयहरुलाई
पक्रीएर आफ्नै हातहरुले
कहिले पनि नछोड्ने गरी
आ-आफ्नै खुः सीले

माया तिमीले छोडेपछि

2011-07-26T07:31:00.000-07:00

राकेश कार्की

माया तिमीले छोडेपछि नसोध मलाई
बाचा कसम तोडेपछि नसोध मलाई

म त त्यहीँ छु जस्ताको त्यस्तै छु
अर्को जिन्दगी ओडेपछि नसोध मलाई

मनको बिरुवा उखेलेर बास्ना सबैलगी
अन्तै रोपी गोडेपछि नसोध मलाई

हाल के बताउँ के भो भन्छन् सबैले
मुटुमा घाउ जोडेपछि नसोध मलाई

पालैपालो फुकेका भविष्यका बेलुनहरु
नसजाई कनै फोडेपछि नसोध मलाई .

(लस् एन्जेलस्)

कैले सम्म

2011-07-26T07:27:00.000-07:00

उषा गिरी

आन्दोलित छ आकाश
असारको महिना
बर्सिन लागे जस्तो
सबै हतारमाछन
मानो खाएर मुरी उब्जाउने दिन
तर किन किन
छरपष्ट छ मन
असरल्ल हुन्छु
हुरी आउँला जस्तो छ
अन्धकार छ चारैतिर
अभाब र गरिबी सङ्गै
हलुङ्गे थालमा
उसिनाको भात
प्याज सङ्ग भोक चपाउदै
जीबन बाचिरहेछन
र पनि खुशीछन
झुपडिहरुमा
अनिकाल छ,महङ्गाइ छ
अहङ्कार छ,बिक्रिती छ
कैले मुक्ती आउँला
दखियाको आगनमा
खोइ गरिबको क्षितिज
खोइ आकाश ?
कहाँ छ आस्थाको धर्ती ?
भत्किदो छ विश्वाश
बलवान हातहरुबाट
रङ्गहरुमा घोलिन्छन गरिबी
अनुहार बिक्रित हुन्छ
मन त्यसै त्यसै बिक्षिप्त हुन्छ
दु:खै दु:खमा
बितेका जीबन देखेर
म भने उमेरको उकालो उक्लिरहेछु
सोचेका र भोगेका
स्मृकतिहर्लाई सम्झेर ।

(ब्रसेल्स ,बेल्जियम)

मरुभुमिछेउ कतैः प्रेमापराध

2011-07-26T07:24:00.000-07:00

पञ्च विस्मृत

छिमेकी भएर देश छिचोल्दै

समुद्र छिचाल्दै

जिन्दगीको रङ्ग खोज्दै आएँ

र जब तिम्रो समीपमा सुस्ताएँ

झुकिरह्यो मेरो शीर

नैतिकताले उच्च सगरमाथाको शीर

यदि आडम्वर हैन भने त्यो ति म्रो हो
नैतिकता-व्रताको त्यो पहिचान तिम्रो हो

र त डराइरहें अक्सर म
कदम कदममा म
बाटो छलेर हिडें
बाटो झुक्याएर हिडें
मानौं कि म निरपराध अपराधि हूँ
मानौं कि म साच्चै अघोषित अपराधि हूँ

रङ्गहीन लाग्यो कताकता जहाँ तिमी छौ
रसहीन लाग्यो जताजता तिमी हुन्छौ
कहाँ छन् लवपार्क
अथवा लवपार्क हेर्ने सिनेमा
कहाँ हुन्छन् प्रेमका कुरा
यौवनका कुरा
बरु सर्बाङ्ग ढाकेर कालो सुरक्षले
सर्बाङ्ग बारेर सामाजिक काँडेतारले

मलाई माफगरिदेउ

तिम्रो बुर्काको चेपबाट तिम्रा आँखाका नानीमा

मरुभुमिछेउ कतै

मैले प्रेमको जेड्डाह हेरिसकेको छु

मैले प्रेमको दमाम र रियाद देखिसकेको छु

प्रेमको सिङ्गो सागर छोइसकेको छु

मलाई माफ गरिदेउ

म प्रेमापराधि भइसकेको छु ।

(बुधवार २३ भदौ २०६७ ८ सेप्टेम्वर २०१० जेड्डाह साउदी अरेविया)

सपनाको महासागर

2011-06-24T04:08:00.000-07:00

टंक सम्वाहाम्फे

लुङा
जिवनभरी कति पौडिनु ?
सपनाको
यो महासागरमा
नपौडिउँ भन्दा पनि पौडिन मन लाग्छ
दुनियाँले पौडिएको देखेर
पौडिदै जाउ भने
पौडि नसक्नु अथाह छ
सपनाको
यो महासागर
पौडदा पौडदै थाके पनि
थाके भन्नु मिलेन
मात्र पौडिदा पौडिदा
हैरान भएको छु
तै पनि झन झन पो सपनाको
छाल छचल्किन्छ
पुग्न चाहेर पनि
खोई कहाँ पुग्न सकियो र ?
उहि परिवेश
उस्तै परिस्थिती
उस्तै बाध्यता
उस्तै विवशता
मात्र लागिरहन्छ
गन्तव्यमा पुगीएला भन्ने
तर अझै थाहा छैन
यसरी सपनाको
यो महासागरलाई
जिन्दगीको
जुनसुकै कोणवाट जसरी हेरे पनि
जुनसुकै ध्रुववाट जसरी पौडे पनि
उस्तै भेटिन्छ
उस्तै देखिन्छ
र पनि आँखामा
सपनाका तरङगहरु
छालाङ्ग मार्दै आईपुग्छन्
वेहिसावकिताव
तर खोई ?
सपनाको
यो महासागर
अझै पनि तर्न सकिएको छैन
अझै पनि नाघ्न सकिएको छैन

लुङा
सपनाको
यो महासागरमा
मात्र पौडि रहनुको अर्थ के लाग्यो र ?
जव कि सपना
जीवन भएर छाउदैन भने
सपना सपनै भएर आउदैन भने
आशै आशैमा अल्झीएर
कति हाँस्नु ?
त्रासै त्रासमा वल्झीएर
कति वाँच्नु ?
उमेरले केशराशी
सेतो पेन्टिङ गरी सक्यो
उमेरले जिउलाई
वैशबाट धकेली सक्यो
मात्र मृगतृष्णा सपना साँचेर
अव जिउँने वहाना कति रच्नु ?

लुङा
सपनाको
यो महासागरमा
कति डुव्नु कति उत्रनु ?
जिन्दगीको होडवाजीमा
कहिले अघि कहिले पछि
कति पर्नु ?
पौडिनुको नियति कति भोग्नु ?
देख्नु पर्ने संसार
देख्दै देखिएन
मात्रै नदेख्नु पर्ने संसार देखियो
भोग्नु पर्ने जिन्दगी
भोग्दै भोगिएन
मात्रै नभोग्नु पर्ने जिन्दगी भोगियो
तर पनि जिवन देखि जिवन सम्म पुग्नलाई
आफैलाई ओछ्याएर हिड्न मिलेन
जादुमन्तर लाएर हुने कुरो भएन
त्यसैले अनेकौ विकल्पहरुको सामना गर्दै
अनेकौ दुखकष्टहरु व्यहोर्दै
निरन्तर निरन्तर
मात्र पौडिरहेछु
लुङा
सपनाको
यो महासागरमा
खोइ ! कहिले तरीने हो थाहा छैन
खोइ ! कहिले पुगीने हो थाहा छैन

नोट
लुङा - लिम्बु जातिमा मामा वा फुपूको छोरा वा छोरीलाई वोलाउदा लुङा शब्द प्रयोग गरीन्छ भने अपरीचित ब्यक्ति केटा वा केटीलाई वा सार्इना नपर्ने ब्यक्तिलाई वोलाउदा पनि यो शब्द प्रयोग गरीन्छ । दाजुभाई वा दिदी वहिनीको समान्तर वोलाउने सार्इनो हो ।

सौदाबाजी

2011-06-24T04:02:00.000-07:00

सुर्य बिक्रम याक्खा

नयाँ नेपालको ,
नयाँ संरचना ,
धरापमा छ ।
सङ्क्रमणकालीन
राजनीतिकले
नागरिकको सार्वाभौम
सुनिस्चित अधिकार
नयाँ संबिधानमा
कोरिएका खाकाहरु
पस्किन सक्दैन ।
६ सय एक सभासदहरुमा ,
सौदाबाजी नीतिले ,
राजनीतिकमा
कुटनीतिकको प्रहार संगै ,
रणनीतिकले अपनाए पछी ।
स्थानीय तहताप्काबाट चुहिन थाल्ये ,
केवल संबिधानको सवाल
नागरिकतामा रैति र रमिते बने पछी ।
सपना र परिकल्पनाको संबिधान
दुई पटक जेष्ठ १४ गते तुहियो ,
लोकतान्त्रिक गणतन्त्रको के काम ।
आन्दोलन निर्दिस्ट प्रतिनिधिको के काम ।
सौदाबाजी ढाँचाले भरिएको ,
प्रश्न नै प्रश्न चिन्हले ठडिएको
चुनौतीमा ,
राज्यको नयाँ संबिधान ,
भदौ १४ मा ।।

मोरङ

दिपावली मेला

2011-06-24T03:59:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

दिपावली मेला जादा ,भयो चिना जानी,
धानै नाचु भन्यौ कान्छा ,हात मेरो तानी,,

हाटै भर्नु जाउ है कान्छा ,तमोर सिवा तर्दै,
धानै नाचौ माया गासौ ,दुई दिन जोवान छदै,
फुल जस्तो ओईली जाने ,हाम्रो जिन्दगानी,
लानु के छ मर्दा कान्छा बाचुन्जेल त होनी

दिपावली …………………………………

भेटै गर्नु आउ है कान्छा ,दोभान मङ्सिर पुर्णे,

हित चित मिली सक्यो ,साईत कहिले जुर्ने,,

डाडा काटी जाउ अब् ,फालेलुङ्को पारी,

दुईचार बर्ष बसौ कान्छा ,गाउघर माया मारी,,

दिपावली …………………………………

6/24/2011,,Friday…..

कल्पनामा सधै

2011-06-13T07:36:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

कल्पनामा सधै आउने, राजकुमार छ एउटा,
पुजा गर्छु मनमन्दिरमा, तिमी मेरो देउता,,

भीडमा होस एकान्तमा, तिमी मात्रै आउछौ,
सपनी होस बिपनीमा, लुकामारी खेल्छौ,,
अघी पछी सङ्गै हिड्ने, राजकुमार लार्इ भेट्दा,
कल्पनाको मिठो तृष्णा, तिमी सङ्गै मेट्दा,,

कल्पनामा ………………………………………

भमरा भै मनको बागमा, आई भुन्भुनाउछौ,
बैशालु यि दिलको ढोका, तिमी ढकढकाउछौ,,
हजारौमा रोजे तिमीलाई, राजकुमार एउटा,
नजाउ टाढा कहिल्यै, मुटु हुन्छ चोईटा,,

कल्पनामा ………………………………………

6/13/2011,Monday….

मेरो पागलपन

2011-06-13T07:30:00.000-07:00

कुमार गिरी

रितिएका सपनाहरु माझ च्यातिएका चाहनाहरु माझ खोज्दै छु,
आफै भित्रको आफुलाई म भित्रको म लाई खै कसरी भनौ
खै कसरी ब्याक्त गरु म भित्रको म चोरी भएछु,
म भित्र म हराएछु सायद यो मेरो पगलपन होला,
सायद यो मेरो बिधाता होला जे होस म आफै भित्र हरा’छु,
सपनाहरु माझ त म आफुलाई राजकुमार नै सोच्थे,
बिपनाहरु माझ त म जोगी भएछु,
सायद सपना र बिपनाहरु बिच्को यो दुरीलाई पागलपन भन्न सक्छन भन्नेहरुले,
त्यसैले त म खोज्दै छु आफुले आफुभित्र,
अब त सोच्दै छु रेपोर्ट पो गरु कि कत्तै,
अब त डर पो लाग्न थाल्यो कतै म भेटिएन भने,
यि पिर पिरहरु बिच म मन्को अदालत म उभीदै छु,
खुद दोषी भएर खुद कैदी भएर ,
कतै मेरो केसको सफार्इ हुन्छ कि भनेर ,
कतै मेरो मनको अदालतले मलाई सफार्इ दिन्छ कि भनेर
सायद यो सपना र बिपनाहरु बिच्को यो दुरीले होला,

सायद मेरो सपनाहरुलाई दोषी मानला अदालत ले,
सायद मेरो बिपनाहरुलाई दोषी मनलाई अदालतले,
तर पनि म छोड्ने छैन मेरा सपनाहरुलाई,
सायद बिपनाहरुले मलाई छोड्ने छैन ,
सायद मेरो मनको अदालतले दोष मेरो पगलपनलाई जेल
सायद यो सब दोष मेरो पागल पनको होला ,
सायद मेरो पागलपन होला ।

गजल

2011-06-13T07:23:00.000-07:00

सूर्यविक्रम याक्खा

शिशाका झयाल ढोकाहरु फुटायौ किन !
मायाका चूरा-पोतेलाई टूटायौ किन ? ।१।

तिमीलाई विश्वास गरि छाडेको थिए,
फूलै -फूलका मालाहरु चूटायौ किन ? ।२।

बाँचा बन्धन र कसमलाई तोडेर,
कोरिएका सिंदुर पनि छुटायौ किन ? ।३।

सम्झनामै कल्पिएको कल्पनाहरुले,
गंगनका नौ तारा संगै लुटायौ किन ? ।४।

तालमा तंरगीएका छल्काहरु संगै,
मेरा कलिला भूलहरु कूटायौ किन ? ।५ ।

मोरङ

धरहरा

2011-06-13T07:19:00.000-07:00

केशर थुलुङ

सायद,
अग्लो हुनुमा गर्व गर्छ होला
शान्त रहनमा समुद्रजस्तै ठान्छ होला
स्थिरतामा अडिग पहाडजस्तै मान्छ होला
आफूलाई

कैयौँ जीवनहरु माटो बनिसके
कैयौँ सम्झनाहरु मनुवाबाटै हटिसके
कैयौँ पटक ऋतुहरु फेरिसके
कैयौँ खोज-अनुसन्धानहरु इतिहास बनिसके
मुर्छित समयको आगमनले कैयौँ विध्वंसकहरु भए
अझै जारी छ/जारीरहनेछ त्यो समयसम्म
तर १८१८ सालदेखि
त्यसरी नै चुपचाप उभिरहेको छ
यो धरहरा

हुन त इतिहास रचेको छ
नेपाल र नेपाली अखण्डताको
नेपाल र नेपाली सदभावको
नेपाल र नेपाली सभ्यताको
उदाउने निष्ठाका चन्द्र-सूर्यजस्तै
नढल्ने आस्थाका शिखरहरुजस्तै

तथापि मान्यता हो
उत्तरआधुनिकतामा
फड्को मारेका हामी
हाम्रो मार्गमा
असली मार्ग निर्देशक बनेर- डोर्याउनु
हाम्रो निर्माणमा
असली निर्माता बनेर- जुटाउनु
हाम्रो राजनीतिमा
असली राजनीतिज्ञ भएर- देश हाँक्नु
हाम्रो लेखाईमा
असली लेखक बनेर- लेख्न सिकाउनु
हाम्रो शिक्षामा
असली शिक्षाविज्ञ भएर- शिक्षा प्रदान गर्नु
यो सहकार्यले फेरि पनि
अर्को एउटा कीर्तिमान तोडिनेछ- तिम्रो
अर्को एउटा कीर्तिमान बनिनेछ- तिम्रो

नसोध मलाई

2011-06-03T06:42:00.000-07:00

लोकेश याक्थुङ्बा

नसोध मलाई मेरो खबर,जसोतसो बाचेकै छु
मुटु माथि ढुङ्गा राखी,कहिलेकाही हाँसेकै छु

टुट्नु थियो टुट्यो नाता,अतित अब नबल्झाउ
पुग्नु छ धेरै टाढा मैले,दोबाटोमा नंअल्झाउ
तिमीले दिएको चिनो त्यो,संगालेर राखेकै छु
मुटु माथि ढुङ्गा राखी,कहिलेकाही हाँसेकै छु

अन्जानैमा भेट भए,नबोलिकन तर्की जानु
नजर हाम्रो जुधेमा,नजिने झै फर्की जानु
सयौ चिरा यो मनलाई,जसोतसो गाँसेकै छु
मुटु माथि ढुङ्गा राखी,कहिलेकाही हाँसेकै छु।

ताप्लेजुङ्

मेरो प्यारो नेपाल

2011-06-01T06:35:00.000-07:00

कृष्णकला वनेम

नेपाल आमा नुहाउछौ, आफ्नै नयनको आशुले,
च्यात्न लागे छाती तिम्रो, आफ्नै कुसन्तानले,,

भिरी रहेछौ छातीमा तिम्रो, सागरमाथाको बिल्ला,
बेची सके कुपुत्रले यहा, चारैतिरको किल्ला,,
आलाप बिलाप गीत गाउदै, बग्छन नदिनाला,
लगाई दिन लागे आमा ,कलङ्कको माला,,

नेपाल आमा....................

शान्ती भनि जन्माई दियौ, यो धर्तीमा बुध्द,
मार हान्छन आफ्नै सन्तान, मुटु कती दुख्छ,,?
अङ्श लाउछन तिमीलाई, कोर्दै साध सिमाना,
भत्काउन लागे यहा, पुर्खाले छाएको छाना,,

नेपाल आमा..............

पुरानो कुवा

2011-05-30T06:53:00.000-07:00

पवित्रा राई

जंगलै जंगलको बिच बाटोमा
बाटो हिड्ने बाटुवादेखि घरगाउँले
सबैको बिसाउने ठाटी चौताराहरु थियो
तिर्खाएको बेला पानी पिउनको लागि
त्यहाँ सफा एउटा कुवा थियो
गाउँलेहरु भेला भएर कुवाको वरिपरि
सधै सफा बनाई रहन्थ्यो
कुवाको छेउ छाउको ठाटी चौताराहरु
गोडमेल गरेर बसौ बसौको हुन्थ्यो
जुन बेला गाउँघरमा धाराहरु थिएन
त्यही कुवाको सबैलाई खाँचो थियो
त्यहाँ बटुवाहरुले पानी पिउनको लागि
बाँसको एउटा टोक्री राखेको थियो
बिहान भरी घरगाउँको छोरी चेलीहरु पानी भर्नु
लहरै लस्कर लागेको हुन्थ्यो
दिउसो भरी बाटो हिड्ने बटुवाहरु र
गाउँको दाउरे घाँसेहरु पानी पिउन लाईनमा हुन्थ्यो
पात्लेको फेदमा उम्रेको त्यो स्वच्छ पानी
सारै मिठो भन्दै बटुवाहरु गुनगुनाउदै हिड्थ्यो
रहर लाग्दो पात्ले घारी चौतारा ठाटीछेउमा
सबैले ठूलो कुवा भनेर चिन्थ्यो
चैत बैशाकको बेला पनि कहिले नसुक्ने
गाउँले बाटो हिड्ने बटुवा सबैको साँझे कुवा
अहिले त घरघरमै सबैको धारा भयो
त्यसैले पहिलाको साँझे कुवा सबैको हेला छ
पहिला जस्तो बाँसको टोक्री पनि राखिएको छैन
कुवाको वरपर सरसफाई पटकै छैन
त्यो ठाटी चौताराहरु पनि गोडमेल गरेको छैन
बाटो हिड्ने बाटुवादेखि घरगाउँको दाउरे घाँसे
कसैले त्यो कुवाको पानी पिउनै छाडेकोछ
कुवाको पानी वरीपरी हरियो लेउ पलाउदै
अहिले त पानी फोहोर मैला सरी देखिएको छ
त्यो उकाली ओराली बाटोहरु पनि बाडी पहिरोले
ठूलो ठुलो पहरा जस्तै बनाई दिएकोछ
कुवाको छेउछाउतिर सबै बोट बिरुवाहरु मासेर
पानीको मुहान सुखाउनु लागेकोछ
कुवा भित्रको पर्खाल भरी भरी
नाना थरीको फोहोर मैलाहरु पलाएकोछ
झार पात लहरा लुहुरी जराहरु
पलाएर घिन लाग्दो भएकोछ
अब त कसैले पनि कुवाको पानी
पिउनै छाडेको छ
त्यो ठूलो कुवालाई हेर्नै छाडेकोछ
त्यो ठाटी चौताराहरुमा
बटुवाहरु बिसाउनै छाडेकोछ
र्साईद त्यो ठाटी चौताराहरु पनि
प्रदेशी जस्तै बिरानो भएर होला
पुरानो भएर होला
थोत्रे भएर होला
कि मानिस जस्तै बुढो भएर होला
अब त सबैले भन्न थालेको होला
लेउ पलाएको कुवा
सफा नभएको कुवा
झार पात पलाएको कुवा
छि छि कति पुरानो कुवा

च्यान्डाँडा /८ खोटाङ
हाल /हङकङ

अन्धो समाज

2011-05-30T06:49:00.000-07:00

सूर्यविक्रम याक्खा
हिमालको देश
पहाड र तरार्इको देश
एक सय तीन जातिमा,
उन्साठी भाषाको देश,
एउटौ सिंगो नेपाल ...........।
छुवा-छुत प्रथामा
वाधिएर, वैमनुष्यता,
कुसंस्कार कुरितिलाई
नारी फूलहरु माथि,
अभद्रको व्यवाहार,
एकाईसौ युगमा पनि
अन्धो समाज ....!
ताते-ताते गर्दै,
डोर्‍याई रहेका छन, ।
वेमौसमको खेती,
सिंजन पर्खी रहे छ ।
त्यही पुरानो समाज ............!!

मोरङ
हाल - साउदीअरब रियाद

साथी र मृत्यु सन्यास

2011-05-30T06:46:00.000-07:00

विष्णु पुन

एका बिहानै मुटु जस्तै
प्यारो लाग्ने साथिको
मृत्युको शन्देस
जब कसैले सुनाउँछ ।
मेरो मन कहाली लाग्दो
निस्पट्ट रात झैँ एकाएक
कहालिन पुग्छ ।

डढेलोले खाएको बन जस्तै
न्यास्रो न्यास्रो यो क्षण
दुर्भाग्य या सँसारको रित
जिवन पथमा एउटा प्रिय
साथी छुट्यो।

म गहन पिडा र भावविह्ल
मनले साथिको सम्झनामा
शोकमग्न आँखाहरु चिम्लेर
श्रदाञ्जलीका बलिन्द्रधारा
आँशुहरु बगाउँछु ।

आँखामा सजिब हाँसिरहने
प्यारो साथी
मनको साथी
कसरी पत्याउँ म
अब मेरो साथमा छैन भने ।
चम्किलो त्यो उज्यालो तारा
अब मेरो अँध्यारो बस्तिमा
फेरि कहिल्यै उदाउने छैन भनेर ।

प्यारो साथी
मनको साथी
बिहानी पखको तारा जस्तै
मेरो हृदयको आकाशबाट
एका एक अस्ताएर गयो आज
तर पनि किन किन
मुटु भित्रको त्यो असिम साथी
लाग्छ वरिपरि सम्झनाको बिम्वमा
यतै कतै मेरो वरिपरि छ ।

कतै हाँस्दै त कतै रुँदै
आफ्नो सुन्दर सपना
इन्द्रेणीको सप्तरङ्गी हार सजाउँदै
मनको साथि
प्यारो साथी
लाग्छ मैरै स्वप्निल आँखामा छ ।
तर अदिृष्य
प्यारो साथी
मनको साथी

जरुर साथी म पनि त आउनु छ।
तिमी गएको अदृष्य सँसार
र शुन्य लोकमा
जरुर साथी त्यो दिनको
मिलन पर्खिराख..............।

स्वदेश च्यापेर वर्तमान

2011-05-30T06:04:00.000-07:00

पञ्च विस्मृत

प्रत्येक अक्षरश्वास
प्रश्वासको संघर्षले
त बचाएको छ
स्व
यो कविको

अनुत्तरदायी समय
विखण्डकारी
माटो फाटेको छ
अनौठो उल्लासमा
र चिच्याहटहरू छन्
नारा जुलुशहरू छन्
मनमनमा
अनौठै प्रदर्शनहरू छन्
बस्ती बसती ठप्प छ
सडक सडक उत्तप्त छ
यताउता दुबैतिर
अन्तर कुन्तर सबैतिर
संवेदन वधशालाको
विम्व
आँखाभित्र छारो हालेर
लालयित छन्
वियोगसित जीवन साट्न
चखेवाहरू

र हो
अक्षरहरू छन्

अनुभुति टाँगेर
अनुभूतिले नै
कोरिरहेको त हो उ
स्वदेश च्यापेर वर्तमान ।

असोज २०६५ अक्टोवर २००८ मलाक्का मलेसिया
website: www.poetrypoem.com/panchavismrit
E-mail: panchavismrit@gmail.com
हालः साउदी अरेविया

सोल्टिनी र मायाँको रेखा

2011-03-23T07:04:00.000-07:00

टंक सम्वाहाम्फे

ओ,सोल्टिनी
हामी त मायाँको समानान्तर रेखामा
नजिकिंदै रहेछौ
किनकी हाम्रा दृष्टिहरु
उसरी नै समान भएर फैलिएका रहेछन्
मानौ हामी मायाँको एउटै रेखामा छौं
यदि यसो नहुनु हो भने
हाम्रो अन्तर सम्वन्धको रेखा
हाम्रो प्रेमको रेखा
हाम्रो बिचारको रेखा
हाम्रो जीन्दगीको रेखा
अथवा सोल्टि र सोल्टिनीमा
हुनु पर्ने सवै सवै रेखाहरु
समान वा सिधा भएरै त
हामी प्रेममय भएका छौं
हामी बिचका रेखाहरु
बाङगाटिङगा हुने हुन् भने
पवित्र सोचका रेखाहरु
निश्चय नै हाम्रो साइनोमा
यसरी विकसीत हुने थिएन
तर आज मायाँको रेखा
यसरी वलियो हुँदै गयो
मानौ अव कहिल्यै मेटीने छैन
वा बाचुञ्जेल सम्मको पुल वनेर
रहि रहने छ
ओ,सोल्टिनी
भन्नुहोस्यो मायाँको रेखा
कवि पवित्र छ ?
कति सोझो छ ?
कति वलियो छ ?
के यो मायाँको रेखालाई
नकार्न चाहनु हुन्छ ?
चाहे जो सुकै सोल्टि र सोल्टिनी
मायाँ को रेखा
त्यसरी नै फैलिएको हुन्छ
साइनोमा
सम्वन्धमा
अथवा पवित्र हेरार्इमा
त्यसैले यो रेखा समान्तर भएर
फैलिएको हुनुपर्छ
मायाँको रेखामा कलङक हुँदैन
र्इश्या हुँदैन
रोष हुँदैन
कुनै बन्धन हुँदैन
यो स्वतन्त्र रेखा हो
जहाँ जसरी पनि हिड्न सकिन्छ
किनभने मायाँको रेखा
चाहेर कारीदै जाने होइन
त्यो आफै कोरीदै जाने रेखा हो
न त छेक्न सकिन्छ
न त बाँध्नै सकिन्छ
त्यसैले यो एउटा गतिशील समय हो
जसको प्रवाह वा गति
कसैले गति रोक्न सक्दैनन्
हो,त्यसैले सोल्टिनी
हाम्रो मायाँको रेखा
समानान्तर भएको हुनु पर्छ
नभए त सोल्टिनीसंगको
यो तपस्या
यो त्याग
अवश्य प्रेममा परिवर्तीत हुने थिएन
आज हामी मात्र होइन
योदुनियाँमा किटपतङग देखि लिएर
हरेक प्राणीमा
मायाँको रेखाले नजिकिएका हुन्छन्
र न्यानो सम्वन्ध विस्तार भएको छ

गीत

2011-03-23T06:58:00.000-07:00

करीना सुब्बा (वनेम)

नखसाउ यि नयनबाट अनमोल यि आँसु
नसम्झ ति चोट अब चोखो मायाँ गासुँ,,

तरी आउ मायाँको सागर थापी दिन्छु पुल,
यति धेरै मायाँ दिन्छु सारा दु:ख भुल,,
नबल्झाउ ति छाती अब तिमी हामी हाँसु,
नसम्झ ति चोट अब चोखो मायाँ गासुँ,,

बिगतलाई कुल्चि आउ बिछ्यार्इ दिन्छु तुल,
बजाई दिन्छु प्रेमको धुन सारा अतित भुल,,
नदुखाउ ति मुटु अब रमाई हामी बाचुँ,
नसम्झ ति चोट अब चोखो मायाँ गासुँ

सुत्नु मेरो नियती

2011-03-23T06:55:00.000-07:00

हस्त गौतम मृदुल

सुत्नु मेरो नियती होइन तै पनि सुतेकै छु।
निरही यो जीन्दगीमा मृत्युलाइ थुतेकै छु।
खै कहाँ छन मैले उठाएका ति मान्छेहरु
खै कता थन्किएका छन मेरा ति सृजनाहरु

खोक्रा आदर्शमा रमाउन सिकेको यो युगमा
बाध्यताले सुत्नु परेको छ मृत्य कुरी दैलोमा
खै कता हराए चासो देखाउने ति मान्छेहरु
खै कहाँ बाटो बिराए सदासयता देखाउनेहरु

मैले जे सकेको थिएँ त्यही दिएर थन्केको छु
पीडाको संगितमा दुखको गीत भै घन्केको छु।
खै के त्याग गरे त संसार बदल्छु भन्नेहरुले
खै के योगदान दिए आफनै पोल्टो भर्नेहरुले

भो बिर्सी देउ क्षेणिक आनन्दमै रमाउनेहरुले
मेरो सृजना त्याग र बलिदानलाइ भुल्नेहरुले
के देलान आहातको बेला राहात निको हुन
गिद्ध मुखै पर्खेका छन मृत्युको समाचार बटुल्न

परदेशिएर

2011-03-23T06:50:00.001-07:00

पञ्च विस्मृत

मनभित्र कतै
बज्छ सौन्दर्यको तीखो आवाज
म सुन्छु
म हेर्छु
परेलाहरुमा अडिएर
टिलपिल टिलपिल आँशु
साँच्ची
यहाँ बसेपछि त
प्रेमनगर पनि देखिंदोरहेछ

बज्छ
दर्दनाक आवाज
म सिर्फ केर्छु एक्लै एक्लै
हो, यहाँ बसेपछि त
मनको बाढी पहिरो
सबै सबै देखिंदोरहेछ

अनि नियाल्छु अन्तरले
यस्तरी आफ्नो उद्गमस्थल कि
अलि पर मा...थी
कहिल्यै नफर्किनेगरि परदेशिएर
सिर्फत्यागिएको मलमुत्र
धोइएको मैलो
अफालिएको शारीरिक विकार
मनको विकार

यहाँ बसेपछि त
टुटार्इफुटार्इ, संयोग वियोग
स्वदेश विदेश
सबै सबै थाहाहुँदोरहेछ

८ मे २००९ २४ वैशाख २०६६ मलाक्का मलेशिया

आँखा चिम्ली मनन् गरौं

2011-03-23T06:42:00.000-07:00

भानेन्द्रकुमार सम्बाहाङ्फे

आँखा चिम्ली मनन गरौं, हामी किन पछि पर्यौं ?
स्रोत साधन हुँदाहुँदै, हामी किन गरिब भयौं ?

प्रकृतिले हामीलाई, मुठ्ठी खोली दिएकी छिन्
सगरमाथा हाम्रै हो, नदीनाला हजारौं छन्
हिमाल पहाड तरार्इ, अनुपम उदाहरण
शान्तिदूत हाम्रै बुद्ध, सन्सारमै प्रख्यात छन् ।

तरार्इ हिमाल पहाड, गाँसबाँस सबै दिन्छन्
नदीनाला शक्तिशाली, उर्जा दिने मुहानै हुन्
हावापानी नेपालको, दुनियाँमै उदाहरन्
तर पनि हामीलाई, सन्सारकै गरिब भन्छन् ।

सत्य कुरा बुझौँ साथी, हामी गरिब हुँदैहैनौँ
मिली सब जागौँ अब, स्वर्ग जस्तो देश चिनौँ
हत्या हिंसा त्यागौँ आजै, विकासमा एक बनौँ
स्वतन्त्र हामी नेपाली, शान्तिप्रेमी जनता बनौँ ।

काठमाण्डौ ।
२०६६/०४/११

जहाँ हामी

2011-03-10T03:40:00.001-08:00

केशर थुलुङ

यो माटो हाम्रो हो
पसिना बगाउनुपर्छ
यो ढुङ्गा हाम्रो हो
पौरखी बनेर फोड्नुपर्छ
मिलाएर राख्नुपर्छ
अनि मूल फुटाउनुपर्छ
उर्वरताको

यहाँ दुःख छ, पीडा छ
माया र सद्भाव फुलाउनुपर्छ
खुसी बाँड्नुपर्छ
संस्कृतिलाई इतिहासको
पानामा बन्दी होइन
आ-आफ्नो ठाउँबाट जागरित बनाउनुपर्छ
पहिचानको निम्ति

अन्याय/अत्याचारको
असीम चक्रव्यूहभित्र
तिमी फसेका छौ
म पनि फसेको छु
उठ्नुपर्छ/जुर्मुराउनुपर्छ
एक बनेर यसको विरुद्धमा

त्यसैले उठ अब
झुप्रो-झुप्रोबाट उठ
बस्ती-बस्तीबाट उठ
शहर-शहरबाट उठ
सबै जुटेर, सबै मिलेर
एउटा नयाँ अध्याय थाल्नुपर्छ
जहाँ हामी
हाँसी-हाँसी बाँच्न सकौँ
जहाँ हामी
हाँसी-हाँसी मर्न सकौँ ।

मेरो प्रण

2011-03-10T03:38:00.001-08:00

टोपबहादुर रार्इ

पग्लिएर हिमाल झैं
हाँस्दिन म मेरो देश दुख्दा
काले र कात्तिके झैं
लडि्दन म देशको शिर झुक्दा ।

बोकेर गन्ध वाग्मती झैं
बग्दिन म त्यो श्वार्थी शहरमा
लुटिएर सप्तकोशी झैं
सुसाउदिन म त्यो लहरमा ।

खेपेर पिडा अक्करे भिरको
फुल्दिन बुकी झैं हिमाली राजमा
ढोगेर माटो छात्तिमा टाँस्दै
छोड्दिन कित्ता परार्इको माझमा ।

हिडेर पुछ्दै घामको पाईला झैं
मेटि्दन आमा पुर्खाको बलिदान
हातमा खुकुरी, काधमा राइफल
बेच्दिन बाबा गोर्खाली स्वाभिमान ।

श्रद्धान्जलि गीत

2011-03-10T03:34:00.000-08:00

हस्त गौतम मृदुल

केटा स्तब्ध भै शोकमा डुवे असामायिक् निधन्ले
अनयासै चुँडी लग्यो निर्दयी त्यो बिधाताले
केटी दिवांगत त्यो आत्मामा ईश्वरले बास गरुन
श्रद्धान्जली चढाऊछु चीर शान्तीले भरुन

केटा तिमीले हिडेका तिनै गोरेटा सुन्सान छन
तिमीले बोलेका तिनै शब्द गुन्जि रहन्छन
केटी अमुल्य ति स्मृतिहरु हृदय भरी साँच्नेछु।
तिनै दिब्य सम्मुनामा आँशु पिएर बाँच्नेछु।

केटी अब त संगै बसेर रमाउने दिन गए
ति सुख दुखका क्षण स्मृतिमै सिमत रहे
केटा बियोगले छट्पटीएँ तिमीलाइ गुमाउदा
संसार नै उजाड भो तिम्रो साहारा नहुँदा

दिन

2011-03-06T05:02:00.000-08:00

टंक सम्वाहाम्फे

टेक्छु पट्यार कोलाहल
र गन्छु औंला भाची समय
उन्मुक्त दिनहरु
कल्पन्छु
मात्रै फक्रोस उज्यालो
तर पाहुना साझ
टुप्लुकिए पछि
परदेसीन्छ दिन

क्रमश...
जीन्दगीको
कुर्इनेटो नाप्दै
आरोह अवरोहमा
छलाङ्ग मार्दै उमेर
बगी रहे
युगसंग सुसेली हालेर
बाच्नु शब्दजालसंग मुछीदै
वेहिसावकिताप
विरानीन्छ दिन

सदा झैं घाम
छाद्छ उज्यालो
र बुनिन्छन् सपनाहरु अनेक
अनि कोर्न खोज्छु त्यसलाई
खोपडीको क्यान्भाषमा
भ्रमका र वास्तविकताका
नक्साहरु
त्यो पनि अध्यारोले चाट्दा
आकार नवनिदै
भत्किन्छ दिन

जीवनले
कर्तब्यका पाईलाहरु
कुल्चदै
भीरको यात्रा
छिचोल्न खोज्दा
झन तन्किछ समय डोरी
हत्तारोमा घामका प्रकाशहरु
छेक्न खोज्छु
पाउभरि
र छाम्छु उज्यालो
तर त्यसै मेटिन्छ दिन

यूग हुन्छ भनेर
अल्मलिदा
फड्को मार्छ एक्कासी शताब्दिले
क्षणसंग
सन्धि गर्न खोज्दा
छुट्छन् आग्रहका हातहरु
नरोकिएको प्रवाह
कैयौ प्रयासको बाँध हाल्दा पनि
हेर्दा हेर्दै
चिप्लिन्छ दिन

गीत

2011-03-06T04:29:00.000-08:00

करिना सुब्बा

जीउँन धेरै गाह्रो भयो आज तिमी विना
जाल भित्रको माछी जस्तै भए पानी विना

एकैछिनको पर्खाई लाग्यो बर्षौ जस्तो
सबै साथमा भएपनि केहि छुटे जस्तो
तिम्लाई पनि यस्तै हुन्छ मेरो साथ विना
जाल भित्रको माछी जस्तै भए पानी विना

विहानीको पवन पनि राप भई पोले जस्तो
तिमी साथमा नहुँदा छाती सवै दुखे जस्तो
वादल लाग्यो आकाशमा हाम्रो मीलन विना
जाल भित्रको माछी जस्तै भए पानी विना

गजल

2011-03-06T04:15:00.000-08:00

इप्सुल मगर

रसार्इरह्यो गह अझ आसुँ सुक्दा पनि
बोक्नै नसक्ने ब्यथा रै'छ हेर्दा हृदयमा खनि

पूर्णिमाको रात मलार्इ वन्दा काल रात्री अव
शायद मेरो भाग्यले गर्दा होला मनोमानी

जसो पर्ला उसै टर्ला भन्ने गर्छन् सवले
जसरी नी जिउनै पर्ने जिन्दगीको रीत जानी

बाह्रमासे फूल हाम्रो होइन रै'छ जीवन
त्यसैले त मन बुझाउँन उपमा 'संघर्ष' छ नी

मनहरुलाई

2011-02-28T08:35:00.000-08:00

उषा गिरी

सुनसान रातमा
गाउको चौतारीको
रहरलाग्दा झ्याङ्गिएर बेरिएको
सितलताले
च्यातिएको मनहरुलाई
सितलता नदिदोरहेछ
बादलका पछ्ह्यौरी भित्र
कोमल हासो
पवित्र स्नेह सम्झन्छु
गाउघर पाखा पखेरा
सबैतिर हेर्छु
भ्रम हो कि भनेर
अनि बेर्न मन लाग्छ
एक अन्जुली यादका पलहरु
टुक्राटुक्री छल्किने यादहरु
समयको आचलभित्र
अङ्कमाल गर्न मन् लाग्छ
हरपल यि आँखाहरु
उराठिला काल्लाहरुमा
कन्दराहरुमा
हावाको झोकाहरुसङ्गै
सुकसुकाउदै
नतमस्तक हुन्छु
भोगाइहरुमा बासना उम्लिन्छ
जिन्दगीलाई मनमनै
रुपान्तरित गर्न खोज्छु
बोझ लाग्छ आँफैलाई
चुपचाप सहिदिन्छु
पिडा भुल्ने बहनामा
रात गहिरिदै जान्छ
फुल्नु र झर्नुको बाध्यतामा ।

बेल्जियम ,ब्रस्सेल्स
u-giri@hotmail.com

छाँयाको तागत

2011-02-25T04:38:00.000-08:00

निर्भीक रार्इ

(तस्विरले भूतकाल जन्माउने)

Photo विगतको चिनो भएको ।
Photo ले भूतकाललाई जतन गर्ने ।
Photo इतिहासको दसी भएको ।
Camera मा थुनी कागजमा सारिएको छाँया (Photo) को
भूतकालमा पनि ठूलो महत्व हुने ।
Photo ले सम्झना र मायाको संरक्षण गरिरहेको हुने ।
Photo ले निरक्षरलाई पनि सन्देश दिइरहेको हुने ।
Camera मा थुनी कागजमा सारिएको छाँयालाई
भित्तामा टाँसी वा Frame मा सजाई अर्थात
Purse मा च्यापी सम्झनाको प्यास लाग्दा
आँखालो धीतमर्दो पिउनु सजिलो हुने,
गोजीमा बोकेको चुरोट सल्काई तान्दै सकसक मेटेझैँ ।
Photo सत्यताको नजिक हुने ।
दुर्इ आत्मा जोडिएको प्रमाणस्वरुप
जोर उजयतय को महत्व उच्च हुने ।
प्रेम झाँगिएपछि जोर Photo को रहर उधुम गानिने ।

२०६७ पुस ७, मनमैजु, काठमाण्डू ।
नेपालेडाँडा, भोजपुर
पेसा - स्वतन्त्र अध्ययन र लेखन ।

मरुभुमिछेउ कतैः मेरा दिन

2011-02-25T04:32:00.000-08:00

पञ्च विस्मृत

जब घामले अस्ताचल रोज्यो
पूर्व भएर रात उठ्यो
घामका पाइलाहरु पछ्याउदै उठ्यो
एक दुइ ताराहरुले प्रकृतिको
त्यहीं पुनरावृत्ति हेर्न
प्रकृतिकै संविधानको एक अनुसूचिबाट
अनुहार निकाले
सहरले आफ्ना इन्द्रेणी आँखाहरु बालेर
आफ्नै उत्सव मनाउन लाग्यो
र अल्लाहको ध्वनी संगै
जब दिनको अवसान भयो

अनि सुरु भयो मेरो दिन
मेरो समय, उस्तै गरि
मरुभुमिको ह्याङ्ओभर मेट्न
फेरि अलिकति मरुभुमि पिउन
मेरा सपनाका एइरक्राफ्टहरु
उडिरहे फन्को मार्दै
मेरो योजनाको क्लिष्ट आकाशमा
मेरो योजनाको दूर्बोध्य आकाशमा

र म भने हिंड्न थालें फेरि
दिन वार गन्दै आल्हादित मनले
क्यालेण्डरका अङ्कहरुमाथि क्रमशः
दाबेर क्रस
भौतारिन थालें सडकदेखि सडकसम्म
केएफसी, पिज्जाहटदेखि म्याक्डोनाल्डसम्म
घरदेखि सुपरमार्केटसम्म
फुटपाथदेखि पसलसम्म
तर यात्रा थिएन त्यो

विवशताले ठड्याएको भीरको उकालो
विवशता रहर बनेपछि
सपना बनेपछि
रहर र सपनाले बिछ्याएको कांडे गोरेटो

जब अँध्यारोले भाग्दैगयो
र उज्यालोले छोप्दैल्यायो
अनि शुरु भयो मेरो रात
मेरो बास उस्तैगरि
सपनाको ह्याङ्ओभर मेट्न
फेरि अलिकति सपना पिउन

(बुधवार २३ भदौ २०६७ ८ सेप्टेम्वर २०१० जेड्डाह साउदी अरेविया)

तिम्रो मुस्कान

2011-02-25T04:19:00.001-08:00

टंक सम्वाहाम्फे

मेरो सारा जीन्दगी
तिम्रो एक न्यानो मुस्कानमा
तिम्रो एक सुमधुर मुस्कानमा
अल्झीएको रहेछ
किनकी तिमीले मुस्कुरार्इ दिएपछि
अनायासै मेरो सारा जीन्दगी
मुस्कुरार्इ दियो
अझ तिमी मुस्कुरायौ
म झन धेरै मुस्कुरार्इ दिए
त्यसैले त मुस्कानमा जीन्दगी अल्झीएको रहेछ ।
मुस्कान बाँच्नुको साहरा
मुस्कान हाँस्नुको लहरा
जस्ले वेरीएर मनहरु हाँस्छन्
जस्ले जेलिएर तनहरु नाच्छन्
त्यसैले त मुस्कानमा प्रेम रहेछ ।
तिमीले अलिकति मुस्कुराएका पलहरुले
जीन्दगी जीउन सजिलो भएको छ
यदि ती तिम्रा मुस्कानहरु
मेरो यादमा नबाँची दिएको भए
मेरो आँखामा ननाची दिएको भए
म यो जीन्दगी कसरी जीउँन सक्थे होला र ?
तिम्रो मुस्कान छ र त
मेरो जीन्दगी पनि छ ।
आज मैले विरानो ठाउँबाट
तिम्रो तस्विरमा त्यहि मुस्कान देखे
जहाँ तिमी उसरी नै मुस्कुरार्इ रहेकी छौ
जसरी मोनालीसा मुस्कुराएकी छे ।
हो तिमीसंगको भेटमा
मुस्कुराएका पलहरु
उस्तै उस्तै लागि रहेको छ
सायद गाढा झझल्कोले हो की ?
वा सम्झनाका छालहरु उर्लिएर आएको हो
केहि थाहा छैन
तर तिमी उसरी नै मुस्कुराई रहेकी छौ
विगतका रोमाञ्चक क्षणहरु
आज आलो भएर मनभरी झ्याङगीएको छ
हुन त कहिले पो यो मनबाट
हुन त कहिले पो यो हृदयबाट
ती स्मृतिहरु ओझेल परेका छन् र ?
वरु झन झन जीवित हुँदै गएका छन्
तिम्रो मुस्कान र मेरो जीन्दगी
अथवा मेरो जीन्दगी र तिम्रो मुस्कान
उस्तै उस्तै भएर बाँची दिएको छ
यदि तिम्रो मुस्कुराहट
मेरो हृदयको पानाहरुमा नमुस्कुराउनु हो भने
मेरो सारा जीवन
अधेरीमा विलाउन सक्थ्यो होला
तर त्यहि एक मुस्कानको उज्यालोले
जीवनका उकाली ओरालीहरु नाघी रहेछु
जीवनका आरोह अवरोहमा बाँची रहेछु
यदि तिमी नमुस्कुराउनु हो भने
मेरो मन मुस्कुराउँदैन
मेरो काम मुस्कुराउँदैन
मेरो यात्रा मुस्कुराउँदैन
मेरो सारा जीन्दगी मुस्कुराउँदैन
मेरो संसार मुस्कुराउँदैन
त्यसकारण तिम्रो मुस्कान
मेरो जीन्दगीको उज्यालो हो
चाहे तिमी जहाँ मुस्कुराउ
तस्विरमा वा साँच्चै मुस्कुराउ
केहि फरक पर्दैन
किनकी ती सवै मुस्कानहरु
मेरा लागि समान छन्
तसर्थ म तिम्रो मुस्कानलाई प्रेम गर्छ
तिम्रो मुस्कान विनाको जीन्दगी
अधुरो नै हुनेछ
मधुरो नै हुनेछ
किनभने तिम्रो मुस्कानमा
जीवन जीउने शक्ती रहेछ
मेरो साहस
मेरो उच्छ्वास
तिम्रो सुमधुर मुस्कानले डोर्याएको रहेछ
अव म कसरी भनौ तिम्रो मुस्कानमा
मेरो जीन्दगी अल्झेको छैन भनेर
सायद तिमीलाई लाग्दो हो
मुस्कानमा जीन्दगी कसरी अल्झीन्छ ?
तर त्यहि अल्झेको हुँदोरहेछ जीन्दगी
किनकी तिम्रो एक न्यानो मुस्कानमा
किनकी तिम्रो एक सुमधुर मुस्कानमा
मैले आफ्नो सारा जीन्दगी पाए
मैले आफ्नो सारा संसार पाए

मायाँको आभाष र उत्प्रेरणा

2011-02-25T04:17:00.001-08:00

करिना सुब्बा

शून्य अनि अन्धकार झैं लाग्थ्यो
यो संसार
यो सारा जीवन
किनकी उजाड लाग्थ्यो वनजंगल
काहाली लाग्थ्यो औसीका अधेरी रातहरु
विना रङगको लाग्थ्यो फूलहरु
देवता विनाको लाग्थ्यो मन्दिर
किनभने वाञ्चित थिए म मायाँबाट
साथमा भएर पनि पाएकी थिइन
बाँचेर पनि जीउँदो थिइन
खित्का छाडी छाडी हाँसेर पनि
ओठमा साँचो मुस्कान थिएन
तर यो सुनसान र अन्धकार झै लाग्ने संसार त
धेरै उज्यालो पो रहेछ
कति झीलीमिली पो रहेछ
रङगीन रङगीन दुनिया पो रहेछ
हिमाल,समुद्र,नागवेली खोलानाला
र प्रकृतिले भरीएको सुन्दरता पो रहेछ
जव थाहा पाए
तिम्रो चोखो मायाँ र न्यानो साथ
तव मैले यो संसारको उज्यालोलाई थाहा पाए
उजाड लाग्ने ती वनजंगल
साँच्चै हरीयालीले भर्भराउँदो रहेछ
त्यहाँ त अनेकौ भाका फेरि फेरि
चिर्विराउँने चराचरुङगी रहेछन्
प्रेम जीएका
अनेकौ जीवजन्तुहरु रहेछन्
त्यहाँबाट त स्वच्छ हावापानी पो
पाईदो रहेछ
यो त हाम्रो संसारको
अति मनमोहक गहना पो रहेछ
जव थाहा पाए
तिम्रो चोखो मायाँ र न्यानो साथ
तव यी मेरा विव्हल भएका मनहरुलाई
संगालेर हातेमालो गरायौ
अंगालेर जीउँने उत्प्रेरणा दिलायौ
काहाली लाग्थ्यो औंसीका
अधेरी रातहरु
तर त्यो अधेरी आकासमा त
चम्किदा रहेछन् करौडा ताराहरु
मुस्कुराउँदो रहेछ जुन
रमाउँदा रहेछन् लाखौ जुनकिरी
फूल्दा रहेछन् काँडे फूलहरु
फक्रिदा रहेछन् पारीजातहरु
जव थाहा पाए
तिम्रो चोखो मायाँ र न्यानो प्रेम
तव सम्हाली दियौ
छत्ताछुल्ल भएका यी मेरा भावनाहरुलाई
विना बषन्तको फूलबारी त
झनै मनोरम पो रहेछ
त्यहाँ फूल्दा रहेछन् सप्तरङगी फूलहरु
भुनभुनाउँदा रहेछन् अनेकौं भमराहरु
रमाउँदा रहेछन् अनेकौं पुत्तलीहरु
फुर्फुराउँदा रहेछन्
नाच्दा रहेछन्
मनै मगमगाउँने गरी
ती फूलहरुले वास्ना छरीदिदा रहेछन्
जव थाहा पाए
तिम्रो चोखो मायाँ र न्यानो प्रेम
तव अविरल वगेका
यी नयनका आसुँहरु
तिमीले पुछि दियौ
देवता विनाको शुन्य मन्दिर त
अनेकौं सिंगमरमरले जोडिएको पो रहेछ
र त्यहाँ भित्र कलात्मक
राधाकृष्णको मूर्ति रहेछ
जहाँ लाखौ दियोहरु बल्दा रहेछन्
सयौं घण्टीहरु बज्दारहेछन्
लाखौं फूलका गुच्छाहरु चढार्इदा रहेछन्
अगरवत्तिहरु बालिदा रहेछन्
मन्दिरको मनमोहकता र पवित्रताले
अनेकौं तीर्थयात्रीहरु आउँदारहेछन्
जव थाहा पाए
तिम्रो चोखो मायाँ र न्यानो प्रेम

तव तिमीले जीउँदो लाश जस्तो
मेरो जीवन सम्हालेर
संगसंगै हाँस्ने बाचा गर्‍यौ
संगसंगै बाच्ने नाता गास्यौ
अनि यो रङगीन दुनियामा
असीम असीम मायाँ दिएर
मलाई बाँच्ने शाहस दिलायौ

नशालु छ हेरार्इ

2011-02-20T05:55:00.001-08:00

करिना सुब्बा

नशालु छ हेरार्इ तिम्रो बोल्छौ मीठो बोली
सुनाई दिन्छौ काखमा राखी दिलको कुरा खोली

तिमी मेरो मनमन्दिर तिमी मेरो मनको राजा
कहिले लान्छौ डोली चढार्इ साथमा पञ्चे बाजा
कोमल मनमा थापी दियौ पीरतीको झोली
सुनाई दिन्छौ काखमा राखी दिलको कुरा खोली

हेरी दिन्छु चोरी तिम्लाई घुम्टोबाट साँझमा
पछ्यौरी खोली ओठ चुम्दा पार्दो हौ लाजमा
एक अर्काको नाम लेख्यौ हाम्रो हात खोपी
सुनाई दिन्छौ काखमा राखी दिलको कुरा खोली

बाटो

2011-02-16T06:50:00.000-08:00

केशर थुलुङ

बाटो
सानो, ठूलो
सबैको लागि
जहाँ निरन्तर हिडिरहन्छन्
कहीँ/कतै पुग्न

होला
कतै नागबेली
कतै साँघुरो/फराकिलो
कतै उकाली/ओराली
कतै सीधा परेको
सबै, आफ्नै गाथा बोकेर
आफ्नै कथा बोकेर
कैयौँ अनुभव, पोखिएका पीडा
सुख-दुःख समेटेर
अविच्छिन्न यात्रा गरिरहन्छन्
सलल बगिरहने खोलाझैँ
सरर सरिरहने समयझैँ
तीनै बाटोहरुमा

नजीक या टाढा
ठेस लागोस् या नलागोस्
ठाउँमा पुराओस् या नपुराओस्
परिचित हुन् या अपरिचित
हामीलाई बाटोले
स्वागत गरिरहेकै हुन्छ
पर्खिरहेकै हुन्छ
यात्रा जुटाइरहन्छ सधैं
जहिले पनि
नियमित एउटा क्रमझैं

ओम शान्ती शान्ती शान्ती नेपाल

2011-02-08T05:41:00.000-08:00

टोप बहादुर रार्इ

विद्रोहले भत्किएको आँगन
आतन्कले पोलिरहेको टुहुरो मन
जिउँदै जल्दै वाग्मती झैं
लम्पसार परेर मन्दिरको शरणमा ।

चिहाउँदै चित्कारका घण्टिहरु छिँडीबाट
निभाउँदै आगो दुखेको आशुले
खरानी भएछन् दृश्यहरु
नियाल्दा नियाल्दै श्वयंम्भुका दुर्इ आखाले ।

"आयो गार्खाली चार्ज"
घोपियो ब्यूनेट आफ्नै आमाको छातीमा
पडि्कयो गृनेड आफ्नै बारीको कान्लोमा
रेटियो घाटी आफ्नै सन्तानको
पुछियो सिन्दुर आफ्नै चेलीको ।

यूद्ध बडार्ँइमा मुस्कुराइरहंदा तिमी
रोई रहृयौं म, मेरी आमा र मेरो देश
तोडिरहंदा आफ्नै बचनलाई तिमी
बोकी रहृयौं रामायण, मुन्धुम र बाइबलका ठेलीहरु ।

ठोकिरहंदा तिमीले संघियताको किल्लाहरु
रोपीरहृयौं धरतीमा बुद्धत्वका दीउलहरु
दोहोर्‍यार्इरहंदा तिमीले कथा मैसासुरको
जपी रहृयौ ओम शान्ती शान्ती शान्ती नेपाल ।

रेखा सम्वन्ध

2011-02-05T00:28:00.001-08:00

टंक सम्वाहाम्फे

रेखा त्यहाँबाट यहाँ सम्म
कोरीएर आएको रहेछ
किनकी मैले रेखालाई सुम्सुम्याउँदा
त्यहि कुरा थाहा पाए
एउटा विन्दु अनेकौं रेखा
र अनेकौं रेखाका अनेकौं विन्दुहरु
जहाँ उहिलेबाट अहिले सम्म
अहिलेबाट उत्तर भविष्य तिर
विद्यमान हुँदै जाने यी रेखाहरु
जन्मेपछि कहिल्यै मेटिदैन रहेछन्
किनभने जुनवेला परिकल्पना गरिएका
ती रेखाहरु
आज पनि उस्तैरुपले वाँचेकाछन्
सायद भोलिपनि त्यसरी नै वाँच्नेछन्
एवम रीतले नयाँ रेखाहरु कोरीन्छन्
र मेट्न खोजिन्छन्
तर ती रेखाहरु कहिल्यै मेटिदैनन्
मान्छेहरुले पुरानो रेखालाई मेटेर
त्यहि नयाँ रेखाको इतिहास रेखाङकन गर्न खोज्छन्
तर इतिहास कहिल्यै मेटिदैन
रेखा इतिहास हो
भूत,वर्तमान र भविष्य हो
किनकी यहि रेखाले हरेक समयको
निर्धारण गर्दछ
त्यसलाई र यसलाई जोड्ने
मलाई र उस्लाई जोड्ने
अथवा एकले अर्कालाई जोड्ने
त्यो रेखा नै हो
कसैलाई थाहा होला
कसैलाई नहोला
त्यो केवल चेतनाको उचाईले चुम्ने कुरा हो
तर रेखाको वास्तविकतालाई
यसरी नै बुझ्ने प्रयासमा जुटेका हुन्छौ
यहाँ रेखालाईनबुझ्न सकिन्छ
तर नकोर्न सकिदैन
यहाँ रेखालाई नदेख्न सकिन्छ
तर अस्विकार गर्न सकिदैन
किनभने मानिसको जन्मसंगै
त्यो रेखाको जन्म भैदिन्छ
र क्रमश बालक देखि वृद्धसम्म
वृद्धदेखि उसको मृत्यु सम्म
रेखाहरुले अस्तित्व जमाउँछन्
त्यसकारण
रेखा – विचार/प्रतीक/आयाम
रेखा – समय/तरल/मिथक
रेखा – दर्शन/जीवन/चिन्तन
रेखा – अस्तित्व/आवाज/ब्रम्हाण्ड
भएर यहाँ वाँची दिएको छ
यी रेखाहरु एकपछि अर्कोमा
जोडिन पनि सक्छन्
नजोडिन पनि सक्छन्
किनभने जति पनि रेखाहरु कोरीएका छन्
ती सवै वेग्ला वेग्लै हुन्
कुनैमा समानता हुँदैन
तर ती सवै रेखा कै परिभाषाले समेटिएका हुन्छन्
रेखा सम्वन्ध
कसैसंग टुटेको हुँदैन
कसैसंग छुटेको हुँदैन
मात्र नदेखिएका हुन सक्छन्
मात्र नभेटिएका हुन सक्छन्
त्यो भेटिएर,देखिए पछि
आफै जोडिदै जान्छन्
आफै कोरिदै जान्छन्
तसर्थ हामी रेखासंग
कहिल्यै असम्वन्धित हुन सक्दैनौ

रेखा दृष्टि

2011-02-05T00:25:00.001-08:00

लोक सिंगक

रेखा दृष्टिहरु
उभिएका छन्
यथार्थ रेखीय भुगोलमा
खोल्न-
क्षितिजहरुको वास्तविक प्रतिवेदनहरु
बादलको रंगिन इतिहासहरु
अहोरात्रिका यथार्थ कथाहरु
बत्तिमुनि अध्याराका झंकारहरु
त्यस्तैं दृष्टि रेखाहरु पुगेका छन
यद्घ बिभिसिका-
हैटिहरुमा, काबुलहरुमा
कस्मिरहरुमा, गाँजा क्षेत्रहरुमा
युगिन शान्तिका प्रवचनहरुसँग
रेखा दृष्टिहरु
निरंकुशतामा चोटिलो बाण हुन
विभिधतामा एकताको विभिसिका हुन
र समानताको असारहरुमा
आलि लगाऊने बाउँसे हुन
जे होस रेखा दृष्टिहरु
जोडिएका छन-
मानव जीवनसँग
मानव विकास र इतिहाससँग
हिटलरहरु/मुसोलिनीहरुसँग
कार्लमाक्सहरुसँग
र धेरैं वाद र विचारहरुसँग
फरक यति छ
कुसैलाई थाहा होला कसैलाई नहोला
कुनै प्रष्ट देखिएला कुनै नदेखिएला
कुनै शसप्त सम्बन्धहरुमा मात्रहोला
भने कुनै आध्यात्मसँग जोडिएको होला
रेखा दृष्टिहरु
कग्निटिभ डोमाइनहरु हृन्
साइकोमोटर डोमाइनहरु हृन्
किनकी
सम्बन्ध छ यसको
तनहरु देखि मनहरु सम्म
मनहरु देखि तनहरु सम्म
अ भनौं
भवसागर मनोविज्ञानहरुसँग
कुनै रेखा दृष्टिहरु
उदाउछन् सूर्यसँगैं
अस्ताउछन् सूर्यसँगैं
कुनैं सेन्ट्रि बस्छन् निस्पट अध्यारोमा
अझ
पानीमा-जल सेन्ट्रि
जमिनमा-थल सेन्ट्रि
वायुमा-वायु सेन्ट्रि
चुमेर निस्सीम क्षितिजहरु
यहाँ रेखा दृष्टिहरु पर्छन्
उस्तैं-उस्तैं गरी
हर्कवीर र माइकल ज्याक्सनहरुमा
कछाड र दोचाहरुमा
बर्का र पछ्यौंरीहरुमा
भेदभाबका आँखाहरु हुन्नन्
समान छन् रेखा दृष्टिहरु
क्रिसमसहरुमा
न्हूदया भिन्तुनाहरुमा
चासोक तङ्नामहरुमा
ल्होसारहरुमा
अनि सोनाम लोसारहरुमा
त्यसैंले
रेखा दृष्टिहरु-
पहिचानका धरोहर हुन्
समानताका जड शुत्र हुन्
सहिष्णताका खानि हुन्
र शान्तिको दृष्टिहरु हुन्

जीवनमा साथ दिने

2011-02-05T00:07:00.001-08:00

करिना सुब्बा

जीवनमा साथ दिने वाचा गर्यौ किन
डोर्याएर बिच बाटोमा साथ छोड्यौ किन

जस्तो परिवेशमा पनि साथ दिन्छु भन्थ्यौ
बिर्सीयौ तिमीले भने मरी दिन्छु भन्यौ
यो मनमा चोट दिन मायाँ लायौ किन
डोर्याएर बिच बाटोमा साथ छोड्यौ किन

चोट लागे तिमीलाई दुख्छ मलाई भन्थ्यौ
चाहयौ भने तिमीलाई जुन टिप्छु भन्थ्यौ
हृदयमा नाम लेखि मेटी दियौ किन
डोर्याएर बिच बाटोमा साथ छोड्यौ किन

निरर्थक

2011-02-03T18:15:00.000-08:00

विमल गिरी

जिन्दगीका
बिर्सिनसक्नु
अप्रिय प्रसङ्गहरु
नियास्रोले भौतारि रहन्छन
कताकता तुलानात्मकरुपले भन्नुपर्दा
काडालेझै कोत्रिन्छन,रगताम्मे हुन्छन मनहरु
खुशिले भक्कानिदै पिरमा हास्नमन लाग्छ
प्रेरक र निरर्थक भएर
चलिरहेछ जिन्दगी
घुम्ति र मोडहरुमा,
घामको झुल्कासङ्गै ब्युझन्छु
जुर्मुराउछु
पिडा कोट्याउछु जलनका
बेदनामा जबाफ हुँदैन रहेछ
भोग्नुछ सहनुछ
बिघ्न बाँन्किहरु निरन्तर
मनपरी र मनभरि
खितखिताउछु प्रलाप
बेमौसमी जीवनको उमङ्ग
जहिले पनि
भावमा रङ्गभर्दै दुखिरहन्छ,
अब्यबस्थित दुख्ने गराहरु
सुक्खा बगर सरह
निरन्तरता अगालेर
मलाई ध्वस्त गराउछ
चिताग्नी बनेर
गुनासो नै के छ र ??

Brussels, Belgium.