स्तब्ध आशक्ती


आचार्य प्रभा

शालिन् त्यो मुहार अनि भद्रपनको आशक्तिमा
म यसै हराएछु कि ........,
आजकल म आफैभित्र आफैलाई
पाउन असमर्थ छु ,
हो त्यो मुहार निश्छल छ,गम्भिर छ,भावुक छ
ऊ पनि कता कता हराए झैं छ
शायद....... हामीबिच
अल्पपरिचिताको तगारो भएर होला/
म मनभित्र भित्रै कैद गर्ने गर्छु
ऊ प्रतिका आशक्तिका चाहनाहरुलाई
अनि यि अधरहरु सिउने गर्छु
उस्लाई पोख्नु पर्ने बहानाहरुलाइ
किन कि ऊ टाढा क्षितिजमा अल्मलीइ रहेछ
म अर्कै धरातलमा जिइरहेछु
आफ्नै तड्पन र जलनसँग
के थाहा उस्लाई ?
कुनै धर्तिको आकाशबाट जून बनी
चिहाइ रहेछ एकटकले
उस्का त्यो निष्कपट छायाँलाई
के वास्ता उस्लाई ?
कुनै त्रीषित बटुवा बनेर धाइरहेछ
ऊकहाँ मनको त्रीष्णा मेट्नलाई भनी ,
बस ऊ त सदा गम्भिर छ
आँफैमा ब्यस्त छ ,
त र..... म भने हरपल
त्यही छायाँ र आक्रीतिसँग
बेखबर लडिरहेछु,जुझिरहेछु
त र..... जब म झल्याँस यथार्थमा आउँछु
मेरो अघाडी एउटा तस्बिरले गिज्याइ रहेको पाउँछु
हो त्यो तस्बिर त्यही गम्भिर मुहार हुन्छ
उस्ले मलाई बोलाए झैं लाग्छ
अनायस म त्यो मुहार सुम्स्मुयाउन थाल्छु
त्यो तस्बिर भूइमा झरेर चक्नाचुर हुन्छ ,
म ति टुक्रिएका शिशाहरुलाइ एकत्रित
बनाएर जोड्ने प्रयास गर्छु
त र अफ्सोच !हरेक टुक्रामा बिभाजित
त्यो गम्भिर मुहार जोडिन असमर्थ बन्छ
अनि त्यो मुहारको रूपरेखा छिन्नभिन्न हुन्छ
अनि म निराशाको बिस्म्रीतिमा
पुरिन वाध्य हुन्छु
फेरी मनले भन्छ
उफ !कस्तो आशक्ती मेरो ऊ प्रतिको ?
जब म सत्यतामा फर्किन्छु
त र......त्यो त खाली दर्पनभित्रको
छायाँ मात्र पो हुन्छ /

(अमेरिका )

माया नि गासौला


दिलिप योन्जन

माया नि गासौला, प्रिती नि साटौला
जे ढुख परेनी, हाँसी खुँसी बाढौला
मर्नु परे हामी, हाँसी हाँसी मरौला

फुलै फुल्को बगैचामा, धेरै रुप ढेखे
मुटुमा सजाई दिने, तिमी एउटै भेटे
बाचा नि गरुला, कसम नि खाउला
मर्नु परे हामी, हाँसी हाँसी मरौला

हिडदा हिददै यो जुनीमा, धेरै पुगे माथी
जिउने मर्ने जिन्दगीमा,तिमी पाए साथी
हाँसी खुँसी बाचौला, अमर प्रित गासौला
मर्नु परे हामी, हाँसी हाँसी मरौला

गजल


केदार श्रेष्ठ गगन

दिनदहाडै छिमेकीले साध मिच्न थाले पछि
चुपचाप सधैं बस्नु हुन्न जङे पिलर ढाले पछि ।

गर्दा गर्दै अलिअलि सबै मेरै भन्न बेर छैन
सिमानाको ढुङो सारी त्यही कुकुर पाले पछि ।

मन्त्री,प्रधानमन्त्री सबै रमिते भो खै किन आज
अठारौ सताब्दीका नारी झै शीरमा सिन्दुर हाले पछि ।

लुते,लाम्रे भनी हेपेका हौला गगनलाई ए सधियार
वलभद्र,भक्तीको याद आउँला दिउसै बत्ती बाले पछि ।

चेतना भया


खगेन्द्र थापा

नयाँ नेपालका
राम राम जप्ने ए, बहुरुपि हरामहरु
सहिदहरुको आलो रगतमा लुट्पुटिएर अझै
देखावटी सम्मानको अस्त्र प्रहार नगर
दुख्ला, छातीभित्र मुटुका कुना कन्दरासम्म,

मुलुक ढस्ने ए, भष्मासुरहरु
स्वार्थको गन्धे ढलमा चुर्लुम्म डुबेर
छिः, मुख मिठ्याउने यत्न नगर
अव्बुर्इ नि, मर्नेहरुको रगत पनि त्यती चिसो कहाँ छ र ?
पोल्ला, तेजावले जस्तै भत्भती मन मस्तिष्क सम्म,

सुख शान्तिको महल भत्काउन रमाउने
ए, अगस्ति अक्टोपसहरु हो,
जनताको आस्थामा कथित सिद्धान्तको डोजर धस्दै
लोकतन्त्रलाई पद, पैसा र दोसलामा भँजाउने कोशिस नगर
डुब्ला मुलुक, सतपत्तालमा नर्फकने गरी नर्कको दलदलमा,

धोकाको तीर चलाउने ए, चोर शिकारीहरु हो
तिमी पृथ्वीको कुन गोलार्द्धबाट संसार चिहाउँदैछौ
बल्ला मुलुक, आतंकको डडेलोले विश्वशान्ति लुटिएमा
मर्ला आस्था, जीउँदाहरुको कुरुप र अपाङ्ग भएर,
सगरमाथाबाट हेरे हुन्छ बुद्धलाई,

ए, विध्वंसकारी सुनामीहरु हो भन न,
तिमी खै कुन ग्रहको वृतान्त भट्टयाउँदैछौ ?
बग्ला, निर्झर आँसु दुखको घनघोर बर्षा भइ रहे,
अशोक स्तम्भ हेरेर नघोत्ले हुन्छ
पुजे पुग्छ सहिदहरुलाई ।

तमासा


हस्त गौतम मृदुल

मेरा ति दुख दर्दको तिमी शाँक्षी थियौ
तर किन मेरो घरमा हात्ति बाँधि दियौ
न त हात्ति बाँध्न सक्ने मेरो क्षमता छ
गरिवको घरमा हात्ति हेर त रमिता छ

एक महिनाको पौरख एकै गाँस पार्छ
यसै गरी गरिवले कति छाकलाइ र्टार्छ
एक गाग्री पानी छैन समुन्द्र नै पिउछ
यो हालतमा गरिवहरु कसरी जिउछ

मेरा ति चोट पिंडाको तिमी शाँक्षी थियौ
तर किन मेरो घरमा हात्ति बाँधी दियौ
न त हात्ति पाल्न सक्ने मेरो हैसियत छ
हात्तिको मुखमा जिरा यही नै नसियत छ

पानी पिउन नपाउदामा मेरै खुन पिउछ
घाँस खान नपाउदामा मेरै ज्यान खान्छ
कस्तो हो यो बिडम्वना गरिवको देशमा
गरिवको खिल्ली नउडाउ सकुनीको भेषमा

मेरा ति आँशु र मर्मको तिमी साँक्षी थियौ
तर किन मेरो घरमा हात्ति बाँधी दियौ
न त हात्ति थाम्न सक्छु न फाल्नै सक्छु
गरिवीको चित्तामा आफैलाइ नै पोल्छु

बेईमानी मन


स्यानु पाईजा

यो रातले मलाई बेईमानी बनाउँछ
नसोधि तिमीलाई सुटुक्कै सम्झेर
यो रातले मलाई अनिदो जगाउँछ
सम्झना त्यो पलको आलो बनाएर
लुकाएका सबै रहरहरु एकाएक
कल्पनाको झ्यालको पर्दा बाट
तिमीलाई चियाउन पुग्छ
बिहानीको शीत जस्तै रहरहरु
तिमीलाई छैन मेरो गुनासो
मेरो मन नै बेईमानी हो
चोरी चोरी सम्झन खोज्छ
तिमीलाई दाग लाग्ने गरी
लुकी छिपि भेट्न खोज्छ
झ्यालखाना छैन रे यो मनलाई राख्ने
साहेद जानेरै होला सधै यो मन
सिमाना नाँधेर तिमीलाई भेट्न खोज्छ
लुकाउदा लुकाउदै रहरहरु
सुनसान रात मा छल्किनु खोज्छ
लुकाएका सबै रहरहरु एकाएक
कल्पनाको झ्यालको पर्दा बाट
तिमीलाई चियाउन पुग्छ
यो रातले मलाई बेईमानी बनाउँछ
नसोधि तिमीलाई सुटुक्कै सम्झेर
यो रातले मलाई अनिदो जगाउँछ

पात्लेखेत-७, म्याग्दी

रामसार्इंलीका हजार सपना


यशोदा अधिकारी

माइतबाट दाइजो ल्याएको
एउटा तामाको गाग्री र
आफैले प्यवा पालेको
रातो भाले काखी च्यापेर
नेपाल झरेकी रामसार्इंली
भट्टमिा दिन बिताउँछे
चियाको किट्लीभरि
उम्लिएको छ
रामसार्इंलीको जीवन
रक्सिका बोतलहरुसँग
साँटिएको छ बैंस
हरेक चुरोटका खिल्लिबाट
निस्कने धुँवासँगै
उडेका छन्
रामसार्इंलीका हजार सपनाहरु आज ।
आफ्नै छानामुनि बसेर बुनेका सपना
कोदाको ढिँडो मस्काउँदै
तया गरेका रोमान्टिक यात्रा
माझीदाइसँग जुहारी खेल्दै
रचेका अनगिन्ती गीतहरुमा
आज रामसार्इंली
आफै नमेट भएर संगित भर्दै
भट्टमिा तुम्बा उमाल्छे
उसका पिपृच्छा आँखाहरु
अलिकति खुसी बोकेर
छोराको बाटो चियाउँछन् ।

यो नग्न सत्य हो कि
रामसार्इंलीले हातमा
कयूर लाउन पाएकी छैन
एकदिनमा एकझप्को निदाएर
हजार सपना देख्ने
रामसार्इंलीको
बेपत्ता मुटुको टुक्रा
अझै फर्केर आएको छैन ।
एक थोपा आँसुसम्म नअटाउने
यो नेपाल सहरमा
रामसार्इंली अनागरिकजस्तै भएर
आगो बालिरहेकी छे
चट्टान खोपिरहेकी छे
भट्टमिा पकाएर आशाहरु
छोराको खोजीमा निस्केका
बाको बाटो हेरिरहेकी
रामसार्इंली दिनभरि तुम्बा उमाल्छे
तुम्बासँगै उम्लिएको छ
रामसार्इंलीको जिन्दगी
चियाको किट्लीभरि पाकेका छन्
उसका पसिनाहरु पनि ।
उसलाई केही फरक छैन
गणतन्त्र आउनु र नआउनुमा
कोही कुर्सीमा बस्नु र नबस्नुमा
न उसलाई आपत्ति छ
निर्दोष मान्छेहरु मारिनुमा
ऊ त केवल मरेको शरीर
घिसार्दै भट्टीमा समय कटाउँछे ।
आफ्नो लोग्ने र प्यारो छोरो
अझै फर्केका छैनन्
उनको घरमा कुनै तन्त्र आउँदैन
खै के के आयो भन्छन्
तर रामसार्इंली एक्लै दिन कटाउँछे
यो परिवर्तन र व्यवस्थाको लागि
लड्न गएका आफ्ना
सन्तान नफर्केसम्म
अरुलाई जे-जे आए पनि
रामसार्इंलीको भट्टमिा
आजसम्म केही आएको छैन
चुहिने छाना छाइएको छैन
आँखाको आसु पुछिएको छैन
चुलोमा आगो बलेको छैन
साँच्चै भन्ने हो भने
रामसार्इंलीले यो व्यवस्थामा
कयूर लाउन पाएकी छैन
मिठो हाँसो हाँस्न सकेकी छैन
एक निद्रा आनन्दले
निदाउन पाएकी छैन
साँच्चै हो रामसार्इंलीले
हातमा कयूर लाउन
पाएकी छैन ।

मेच्छे-१ काभ्रे
हाल काठमाडौं