गजल


गीता थापा (दोषी)

सत्ता जित्न पाए बिकास गर्छु भन्थ्यौ पहिले तिमी
देश यो हालतमा पुर्‍याइ चुप'चाप अहिले तिमी

सुस्त छन् चल्ने पाइँला छेपारोले झैं रंग फेरि
ठूला-ठूला भाषण ठोक्ने गर्छौ,अझैँ जहिले तिमी

हाम्रा कुरा सुने-सुने जस्तो गरि उडाइ दिन्छौ
दोष जति अरु लाई राम्रो गरें भन्छौ मैले तिमी

भन-कति जोड्ने! चिसो चूलो मागी पराइ सँग ?
सुरक्षा र शान्तिको स्थापना गर्छौ कहिले तिमी ?

शुभकामना दशैको !!!


रामु गैरे

घर फोन गर्या थिए
दशै आयो रे !!!
कमेरोले घर पनि पोते होलान
घरको पर्खालमा मखमली
फुल पनि फुल्न लाग्या होलान
ती पहेलै जमराहरु,परिवारले मेरो बाटो हेर्दै होलान
टिका नथापेको पनि सालौ भईसक्यो
प्यारी श्रीमती अनी छोरा छोरीले मेरो बाटो हेर्दै होलान
निर्दयी भनी नभन्नु मलाई
यस सालको दशै पनि पर्खाइमै बित्ने भयो
यसैलाइ आशिर्बादको रुपमा लिनु

"सदा सर्बदा सुखी रहनु, जिबनको गोरेटोमा
कहिल्यै काँडा नआओस,रहोस् स्वोच्छ भाबना
दिर्घायु हुनु,हरेक कदम,हरेक काम सफल होस
यही छ मेरो बिदेशबाटै यो दशैको शुभकामना"

"आधी बेहरीको तुफान, हुरीको बेग जस्तै गती
बनी हरेक दु:ख, कष्ठहरुको गर्दै जानु सामना
म साथमा हुँ या न हुँ, रहुँ या नरहुँ
यही छ मेरो यो बिजय दशैको शुभकामना"

"सगरमाथाले जस्तै उच्च शिर उठाइ
आत्मविश्वाशका साथ रहोस् अटुट भावना
रहोस् सधैं हरेक परीवारमा मेलमिलाप
यो आउँदै गरेको बिजया दशैको शुभकामना"

दशैँ !


बिष्णुनन्द चाम्लिङ्ग

यताउता चारैतिर हेर्दे
घुर्यानको एकछेउमा
दशाको पोका खोल्दै
सबैलाई भागवण्डा लगाइरहेछ दशैँ

हरेकसाल
बालबालीकाहरुको मनमा
उमङ्ग लिएर आउँने दशैँ
अभिभावकहरुको सामू
बहीखाता लिएर आउँने गर्छ

जाति र धर्मको नाम पुकार्दै
चाड र पर्वको मुकुण्डोले छोपिएर
सर्प जस्तै सलसली घिस्रिँदै
दुःखी दरिद्रीहरुको डाडमा डस्न आइपुग्छ दशैँ

दशैँ !
रीति हो कि कुरीति ?
कुरीति हो कि रीति ?
संस्कार हो कि कुसँस्कार ?
कुसंस्कार हो कि संस्कार ?
संस्कृति हो कि बिकृती ?
बिकृती हो कि संस्कृति ?
ठम्याउँन गाह्रो छ

तेरो मेरो
मेरो तेरो
फलानाको
ढिस्काको..........अरे
हाम्रो किन भएन ?
किन समस्त नेपालीको हुँन सकेन दशैँ ?
भूगोलले कि भाकलले छुट्यायो ?
भाकलले कि भूगोलले छुट्यायो ?
यसको निर्क्यौल गरिनु पर्दछ


यौटै आकाश ओढेर
यौटै धर्ती टेकेर
यौटै बतासको सास फेरेर
अनि
यौटै रङ्गको रगत बोकेर
धर्मको
धर्र्सोले
भिन्न
बनाइरहेको छ किन ?
समाजले दशैँलाई भाँड्दैछ कि
दशैँले समाजलाई भाँड्दैछ ?
वास्तबमा कसको हो दशैँ ?

रचना समय: १२ अक्टुबर २०१०
http://bnchamling.blogspot.com/
हाल - हङ्गकङ्ग

रेखाहरु


टंक सम्वाहाम्फे

मलाई थाहा थिएन
आज सम्म म कुनै रेखामा छु भनेर
तर म त एउटा रेखामा पो
यति वर्ष दौडिरहेको रहेछु
आजै मात्र थाहा पाए
जुन रेखाहरु
शुन्यताबाट शुरुआत भएर
शुन्यतातिरै अदृश्य हुदै जाने रहेछन्
जहाँ देखिरहेका हुन्छौ
जहाँ देखिरहेका हुँदैनौ
हेरार्इ सबैको एउटै हुँदैन
हरेक मान्छेको आ-आफ्नै हुन्छ
जुन रेखाहरुको स्वरुप
एकबाट अनेक र अनेकबाट एक भएर
फैलदै फैलदै जाने रहेछन् ।
जब मैले थाहा पाए
रेखाहरुलाई
तव त्यसका आकृतिहरु सम्झदै गए
हिजो त्यो निक्कै सिधा थियो
रुलर राखेर कोरे जस्तै सिधा
तर आज त्यसको आकृति र प्रकृति
मेरा हस्त रेखाहरु भन्दा
वेग्लिएर गएका छन्
कहि त्रिभुजाकार देख्छु
कहि वर्गाकारमा भेट्छु
कहि पृथ्वी जस्तै गोलाकारमा रिङछु
के अव रेखाहरु छैनन् भन्न मिल्छ र ?
यदि रेखा नभैदिएको भए
यहाँ सम्म आईपुग्ने यात्राको तय
कसरी हुन्थ्यो होला ?
जव रेखाहरुले
मेरो जीउमा बाँधी दियो
मेरो सुषुप्त मस्तिष्कमा कुल्ची दियो
मेरो अन्जान आत्मामा छोइदियो
तव मैले रेखाहरुलाई सुम्सुम्याए
र बुझ्न खोजे रेखा के हो भनेर ?
र चाख्न खोजे रेखाको स्वाद कस्तो हुन्छ भनेर ?
लाग्यो रेखा भ्रम हो
लाग्यो रेखा केहि होइन
तर मैले रेखा केहि होइन भनेर पनि
मेरो सामु त्यो रेखा मैले देखे
अनेकौ स्वरुपमा
यति हुँदाहुँदै पनि रेखा छैन भन्नु
रेखा प्रति न्याय होला र ?
जव कि नबुझेर /नजानेर पनि
रेखाहरुसंग हामीले सम्झौता गरेका छौं ।
किनकी हामी कुनै न कुनै रेखामा छौं ।
थाहा नभएको हुन सक्छ
रेखा के हो भनेर ?
तर रेखा एउटा जीवन रहेछ
जो निरन्तर कुल्चदै हिडिरहेछौं ।
जो निरन्तर पछ्याउँदै दौडिरहेका हुन्छौ ।
हामी सबै कुनै न कुनै रेखाहरु कुल्चेर बाँचीरहेका हुन्छौ ।

असमानताको गहिरो


गीता थापा (दोषी)

असमानताको गहिरो पर्खाललाई नढाली
कसरी उच्च बनाउँनु गर्वले शिर,नेपाली?

आज भैसक्यो हिजो जस्तो छ जमाना
सबैमा खुशी छाओस गरौं न: कमाना

यहाँ सधैं धनीहरुलाई सुखकै अनुभूती
गरीबहरुका जीवनमा अनेकौ आपती

आफ्नै हो पहाडनि तराईनि आफ्नै हो
सबै हामी आफन्त को यहाँ पराइ हो?

गर्नसकें सबैका हितमा रिस-राग फाली
र पो गर्व गर्न पाईन्छ सधैं भनेर नेपाली

असमानताको गहिरो पर्खाललाई नढाली
कसरी उच्च बनाउँनु गर्वले शिर,नेपाली?

दशै को फरक फरक सम्झना


स्यानु पाईजा

फरक फरक समायमा
फरक फरक मुडमा
फरक फरक बिचारले
फरक फरक आँखाले
फरक फरक स्वार्थले
फरक फरक परिचय बोक्छ दशै
फरक फरक पहिचान बोक्छ दशै
फरक फरक यथार्थ बोक्छ दशै
फरक फरक बाध्याता बोक्छ दशै
मैले मनाएका फरक फरक दशैहरु
फरक फरक सम्झना हुन सक्छ
फरक फरक उमेरमा फरक बुझाई हुन सक्छ
मामाको काँध कुट्टी चढेर मावलीमा
मासु भात खानु दशै हो
बाजेले नाक मा रक्सीको सास पस्ने गरी
दहि चामल निधार मा टाँस्दै
ठुलो मान्छे बन्नु आषिक पाउनु हो दशै
दक्षिणा मा पाएको दाम गन्नु हो दशै
नयाँ लुगा फेर्नु हो दशै
उमेर सँगै दशै को बुझाई फेरिन्छ
सबै भन्दा बढि पिङ खेल्नु हो दशै
रक्सीले हल्लेका हरुलाई जिस्काउनु हो दशै
सबै भन्दा ठूलो पिंङ हाल्नु हो दशै
दोहरी मच्चाउनु हो दशै
राती राती चम्चा खेल्नु जानु हो दशै
तास खेल्ने स्वतन्त्रता हो दशै
धोर्ले खसी दोहराउनु हो दशै
हरेक रात देबी देउतालाई पुजा गर्नु हो दशै
लाग्ने खडगले मार हान्नु हो दशै
टिका को दिन मा मात्र घर फर्कने गरी
मेला मान्नु जानु हो दशै
मन परेको तरुनीलाई नजर लागाउनु हो दशै
मन परे को कटीलाई उपहार दिनु हो दशै
बाउ-आमा लाई उपहार माग्ने अबसर हो दशै
उमेर को परिबर्तन सगै जिम्मेवार बन्नु हो दशै
परिवारको दिमाण्ड सम्झेर ननिदाउनु हो दशै
बैकको लामो लाइन उभिनु हो दशै
नयाँ नोट नमिले रिस पोख्नु हो दशै
एक पटक त हो बा-आमालाई भेट्नु
सासु-ससुरालाई भेट्ने भाका हो दशै
आफन्तलाई गन्ने आँखा हो दशै
नाति नातिना लाई टिका कै बाहानामा
लामो लामो आसिस कै बाहानामा
उस्को निधार सुम्सुमाउनु हो दशै
जिवनको क्यालेन्डर मा नयाँ दिन हो दशै
परदेशी को फर्कने भाका,आशा हो दशै
जिम्मेवार,कर्तब्य नामको माटो को धैलो बोक्नु हो दशै
जिबनको उकाली ओरालीमा हिड्न सिक्नु हो दशै
बाजेको निधारमा लेखेको बांङगो रेखा जस्तै
बुझ्नेले अनेक अर्थ लगाउन मिल्ने कथा हो दशै
तिमीले मैले यो कथा सिके हुन्छ।
तिमीले मैले यो कथा लेखे हुन्छ।
बाजेको पाला मा कलम र कपी थिएन
मौका मिले को बेलामा सोधे हुन्छ
यो दशै मा बाजे को कथा सुने हुन्छ।
जब तिमी जान्ने हुने छौ
तर पनि नयाँ नै लाग्ने छ यो पुरानो कथा
तिमी परिमार्जन गर्न सक्छौ
समाय हो समय सगै परिभाषा फेरिन सक्छ
शब्दको अर्थ दशै को अर्थ दशा लगायो भने
अनर्थ हुन सक्छ।
दशै आशा हो- नयाँ उत्साह को
दशै वाँचा हो – नयाँ सृजनाको
दसै भाका हो- आफन्त मिलन को
दशै शन्देश हो- जीवनको
दशै महाकाब्य हो- जिउँदो जिबनको।
दशै सुत्र हो – समस्या समधानको
दशै समस्या र समधान को उपाय हो
दशै सबैले भोग्नु पर्ने मिठो पिडा हो।

पात्लेखेत-७, म्याग्दी

मायालु साइकल


निर्भीक रार्इ
(गुनिलो साइकल तर हेला भएको)
आत्मनिर्भरताको नीति लागु गर्दा
खुट्टाले बाटो वा सडक नाप्दै हिँड्नु उचित हुने ।
तर त्यो अतिवाद ठहरिने ।
साँगुरो वा अप्ठेरो बाटो र एकल वा
नजिकको यात्राको लागि
सबभन्दा गुनिलो बाहन साइकल हुने ।
थोर लगानी, थोर मर्मत खर्च र
मान्छेको पेटमा हालेको खानाको भरमा
साइकल मान्छे र भारी बोक्नत यार हुने ।
तेर्सोमा साइकललाई तीन प्याडल हान्दा त्यसको चक्का
कम्तीमा छ फन्को घुमी त्यो अघि बढ्ने ।
उकालोमा साइकललाई डोर्‍याएको साटो
ओरालोमा आफै खुरुरु गुड्ने कस्तो इमान्दारिता !
उकालोमा साइकलको प्याडल हान्दा गलिए पनि
व्यायाम भएको महसुसले आफूलाई ताजा बनाउने ।
साइकलले जीउको बोसो पगाल्न सघाउने ।
च्वाँकतिर नजर अल्झँदा वा
अन्य कारणले अरुलाई साइकलले हान्दा
ठूलो दण्डमा नपरिने ।
साइकल कोचेक्रो (साँगुरो) ठाउँमा समेत
पार्किङ गर्न मिल्ने, फोक्टामा बोका अटेझैँ ।
साइकल चढेकोमा नलजाउनु पर्ने
आत्मनिर्भरवादी, पौरखी र प्रदुषण विरोधीहरुले ।
ट्राफिकजाम, ढल वा बाटोनिर्माण वामर्मतकार्य र
बन्दहडतालको कारणहरुले साइकलन रोकिने ।

२०६७ भदौ १५
मनमैजु, काठमाण्डू ।
जन्मथलो - भोजपुर, नेपालेडाँडा ।
पेसा - स्वतन्त्र अध्ययन र लेखन ।