मीठो सहानुभुति


आचार्य प्रभा

सहानुभुतिका शब्दहरु देउ तिमी
तर ---झुठो आश्वसन् दिएर
भ्रममा नफसाउ कसैलाई पनि /
तिम्रो मीठो सहानुभुति
कसैको बाँच्ने आधार बन्न सक्छ भने
तिम्रो झुठो आश्वसन
कसैको जीवनको समाप्ती पनि हुन सक्छ /
मान्छे भन्नु नै ,
आशा अनी निराशाको संयोजनमा
अल्झने प्राणी हो ,
त्यसैले ऊ हरपल
सहारा,सहानुभुती र आश्वसनको
अभिप्शामा बाँची रहेको हुन्छ,
आशाको सुनौलो कल्पनामा डुबेर
जीवनलाई रङिन क्षितिज बनाउन
लालायित हुन्छ ,
त्यसैले म भन्छु
झिनो सहानुभुतिले पनि
कसैको बाँच्नुको अर्थ हुन्छ भने
अनी बचाउनुको मूल्य हुन्छ भने
बांड तिमी सहानुभुतिका शब्दहरु
छर तिमी मीठासरूपी
सत्य बचनहरु
अनी पो मान्छे हुनुको सार हुन्छ /
(अमेरिका )

गजल


भूपेन्द्र महत

आधारमा धार थ्यो कि माया आरो भो
रेटी रैछ मुटु मेरो बांच्न गारो भो

छुन्छु भनी भनी यो मन भत्कायौ
बिझिँ बाँचा आज त्यो आँखाको छारो भो

दया माया शिकारीको कहाँ हुदो रैछ
ताकी ताकी हान्यौ तिर छाती तारो भो

सतहमा भेट्या माया मुटुमा राख्न नि
निल्नै नपाई जालमा पार्ने चारो भो

मन नपर्नेको श्वाससै गनायो कि
फन्की फन्की रन्किने रिसको पारो भो

प्यासी जिबन प्यासमै सिमित भा छ
पिउन पनि बिना पानीको धारो भो

प्रभातलाई मोड्दै


एकलव्य राज

सन्नाटाका जंजिरहरु तोड्दै जादा मैले
विहानीका प्रभातलाई मोड्दै जादा मैले
आए जंघार तर्नेहरु जीवनको गोरेटोमा
वा”डी खुसी, मायाहरु जोड्दै जादा मैले
रंगीन भनि दुनिया, मस्त प्याला पिएसी
होस गुमाई साथहरु छोड्दै जादा मैले
वालुवाका महलहरु जीवनमा खसेपछि
विचलनका सास्तीहरु फोड्दै जादा मैले
टुक्रिएका जीर्णहरु संगालेर मुटुमा
सुन्यताका हावापानी ओड्दै जादा मैले

बयरवन ३ हरकपुर (मोरङ)

स्वागत छ नव बिहानिलाई


आचार्य प्रभा

बिक्षिप्त मनका धमिला सोचाइहरु पखाल्दै
नव पालुवारूपी पाइलाहरु अघी बढाउँ
बिगतका बिझाइहरुका खोटहरुलाई
नव बर्षको उत्साही मल्हमले
शितल गराउँ/
अनिष्ट बिचार अनी रिस र द्वेशहरुलाई
हर्ष र खुशी अनी नव उमङका आँशुहरुले
बगाउने प्रयास गरौं /
बिगत,बिगत भयो
नव आगमनको पललाई सिगार्न
मनको फूलबारिमा जाहिजुही फूलाउँ
बिषादिका खोटहरुलाई
मिठासरूपी मुस्कानका छिटाहरुले
स्वागत गरौं /
पूराना समयका तीता बचन र पीडालाई
नव बर्षको सम्बेदनशिल भावनाले छोपीदिउ
समग्रमा ---नव बर्षलाई स्वागत गरौ
तीता सम्झनाका प्रहरहरुलाई
नव बिहानिमा अनुवाद गरौ /

सावधान !


रामप्रसाद ज्ञवाली

बारीमा कसले जोत्छ त्यल्ले धेरै पढ्यो भने ?
मलाई कसले बोक्छ त्यल्ले गाडी चढ्यो भने ?
'जी हजूरी' विना मेरो कसरी बच्छ स्वाभीमान ?
देशको उन्नती चाडै गर्न पाइन्न सावधान ?

सवैले खान पाएमा म सामु माग्छ को बता ?
सवैले कपडा लाए म सामु काम्छ को बता ?
पाएमा सवले बास म हुन्छु कसरी महान ?
सवैको जीन्दगी राम्रो पार्न पाइन्न सावधान ?

ल्याप्चे ठोक्न लगाएर पारेर विधि सम्मत !
सयौं विधा जगा आफ्नै बनाएथ्याँै सगौरव !
लुटेको जनताबाटै भए नि बुद्धि थ्यो महान !
जग्गा फिर्ता नभै शान्ती गर्न पाइन्न सावधान !

'दान' हो रे 'महापुण्य' 'भक्ति' रे मुक्तिको पथ
त्यसैले गण्डकी-कोशी दान भक्ति गर्‍यौँ सव
अमेरिका-इण्डिया हुन 'पुजनिय सखा' महान !
मेरा मालिक हुँन, गाली गर्न पाइन्न सावधान !

तर्राईका सवै जाती, जनजाती, जमिन, धान,
देश टुक्रयाउनानिम्त्तिm बेचेँ बुद्धि र स्वाभिमान !
अनेक देश यो पार्न मात्रै हो 'सहकार्य-काम'
यो देश एकताबद्ध पार्न पाइन्न सावधान !

सम्झौता गरिए जे जे वाध्यात्मक थिए सव
बेला यो फेरिएको छ माँनिदैनन कुनै अब
लुट्नु ता धर्म हो हाम्रो हर्न पाइन्न सावधान !
समायोजन सेनाको गर्न पाइन्न सावधान !

वेस्या वृत्ति हुनै पर्छ रोक्न पाइन्न सावधान !
भूमि सुधारको नारा बोक्न पाइन्न सावधान !
बाटाहरु खुला पार्न तोक्न पाइन्न सावधान !
जनताहरुको 'वाद' बोक्न पाइन्न सावधान !

सहरी गन्दकी मैला फाल्न पाइन्न सावधान !
जन्ताका चुहिने छाना टाल्न पाइन्न सावधान !
अध्यारा गाँउमा बक्ति बाल्न पाइन्न सावधान !
हाम्रो साम्रज्यमा भाजो हाल्न पाइन्न सावधान !

कपन-१, काठमाडौ

सुख दु:ख सगै रमाउ


बिमल गिरी

कैयौ बिते हिउदहरु तिमी आउने आसमा
कैले खोज्छु मिरमिरेमा कैले बतासमा

बाझिगए भस्मेहरु बाली नलाई पाखामा
तडपी रहन्छु साझ बिहान निन्द्राछैन आँखामा
सुख दु:ख सगै रमाउ आफ्नै स्वदेशमा
कैले खोज्छु मिरमिरेमा कैले बतासमा

सुकिगए मुहानहरु डल्ला फोर्दै बिते जीबन
उराठछन लेक बेसी पतकर झै उठछ यो मन
सुम्प्यौ बैश परदेशलाई कुबेर बन्ने आसमा
कैले खोज्छु मिरमिरेमा कैले बतासमा

चारपाने झापा
हाल बेल्जियम

इज्जत र प्रतिष्ठा


दिलिप योन्जन

फेवातालमा हाँस्ने माछापुच्छ्रे
विश्वसामु नझुक्ने सगरमाथा
राष्टियता र प्रतिष्ठाको लागि
जोश, जाँगर र प्रतिभा जगाई
हामी बिर गोर्खाली
इज्जत र स्वाभिमान बेचेर
खुशियाली कसरी मनाउँछौ मसँग....?
अन्याय र अत्याचारको बिरोधमा
एक पेट र एक आङ् छोप्न लड्दैनौ भने
तिमीले मोजमस्तीमा संसार भुल्यौ
कुनीति र कु संस्कार बुझेनौ
इतिहासलाई पल्टाएर किन हेदैनौ
कैयौ शताब्दी बित्यो
हामी बहादुर र लडाकु
किन बुझ्दैनौ......?
प्रयास त गर.......?
मान्छे चन्द्र्मा पुगिसक्यो
हामी अर्काको सेवामा
कैयौ सताब्दी बित्दा निन्द्राले छाडेन
कति संसार जित्ने दाबी गर्छन्
युदमा बाजी लगाउने जिबन
इतिहासले तिमिलाइ चिन्दैन
पैसाको मुल्य.... त मृत्यु.....
जंग बहादुरको घमण्डले
हामीलाई अन्धकारमा फसायो
भए पनि प्रयोग र परीक्षण
बिसौ शताब्दी त के, अझै कति-कति
अधिकार र कर्तब्य नबुझ्दा
मोजमस्ती र खुशियाली बटुल्नेहरुले
इतिहास पल्टाएर कहिले हेरेनन्
रुढिवाद र कुरीति बुझ्ने प्रयास नै छैन
तर उ बुझ्दैन............. ?
बुझ्ने बेला भएको पनि छैन
बिसौ शताब्दी त बित्दैछ।

अन्योलमा नपारी दिशा निर्धारण गरेमा
हामी हक र अधिकार लिन सक्नेछौ
उन्नति त प्रगातिले शिखर चुम्नेछ
हामी माथि लादेको परम्परा सकिनेछ
अनिस्चित भबिष्य सुनिश्चित हुनेछ
शुर्य हाँस्ने छ
चन्द्रमा पिल्पिलाउने छ
डाँफे र मुजुरले राष्टियता देखाउने छ
धर्तिले गर्भाधान गर्ने छ
शान्तिको दुत बुद जन्माउन
समानता र स्वतन्त्रता पाउन
कचेल्तिएका ओठहरु फक्रिनेछ
भोक र रोग बिरुदमा बाँच्ने आशा छर्न
हातमा हात मिलाउँदै देश बिकास गर्न
अतितसँगै बर्तमानको इतिहास कोर्न
बुझ्ने प्रयास गर
समय धेरै बितिसक्यो
किन बुझ्ने प्रयास गर्दैन उ............?
घाम र पानीले नथाकेको जीबन
दुख र ब्यथाले नपाकेको शरीर
मुत्युसंग पछाडी नहट्ने योदा
नसा नसामा बारुद भरेर लड्नु छ
असमानताको पर्खाल भत्काउन
इज्जत र प्रतिष्ठा कायम गर्नको लागी
हिमाल जस्तो जिन्दगी के गर्नु
हिउ नपर्दा अस्तित्व मेटिन्छ भने
झरना जस्तो जिन्दगी के गर्नु
बर्षा नभए भीर पखेरा बन्छ भने
कति भन्नु...........? प्रयास त गर....?
मुक्तिको लागि क्रान्ति गर्नु छ
हातमा मसाल लिएर उठाउनु छ
झुक्दै नझुक्ने सगरमाथा बन्नु छ
पबित्र फेवाताल जस्तो बन्नु छ
राष्टियता र मातृभुमी जोगाउनु छ
शताब्दियौ पुरानो इतिहास कोर्नु छ
मेटिएको पाइला कोटयाउनु छ।

अस्टिन, अमेरिक
२ बैशाख २०४८