गजल


बसन्त मोहन अधिकारी

म आकसमा जाउँ कि पातलमा छाउँ ?
छैन धर्तीमा कतै गरिवलाई ठाउँ ।

छैन जोत्ने माटो यो हो जन्मदैको घाउँ
मुल्यहिन पसिनामा, रुन्छ घर गाउँ ।

साँझ बिहान जताततै खाउँ भन्छ साँउ
तेल भन्दा सस्तो छ यहाँ रक्सिको भाउँ ।

चुरोट भन्दा चामलको चर्को छ भाउँ
न्युन श्रम मुल्यमा म के किनेर खाउँ ?

यहाँ, न जोत्ने ठाउँ, न पसिनाको भाउँ
साँझ बिहान चुल्हो म कसरी जलाउँ ?

देखेनन् कसैले त्यो ठाउँबाट यो गाउँ
प्रचण्ड ! अब लौ गरिवलाई बचाउँ ।

अब लेख्दिनँ कविता


किराँती भोगेन एक्ले

भो एहोई अब लेख्दिनँ कविता
कति लेख्नु ?
बोकेर सम्झना मुहानको
बगेर समुन्द्रमा बिलाएको खोला
डालीको माया सम्झन्दै न्यानो
चुडिएर हुरीसँगै उडेको पात
सपनामा देख्ने आफ्नो आगन
बिपनामा खेप्ने मुङ्लाने कर्म
जति लेखे पनि जे जे लेखे पनि
आफ्नो हराएर आफू बाँचेको बेला
जुठो टपरी सोहोर्नुकै व्यथा लेख्नु पर्छ
हराएको मान्छेकै कथा लेख्नु पर्छ
खाली निन्याउरो अनुहारमा
हाँसोको लेपन दलेर
बिलाएर एका देशमा देश खोज्दै
बिराएर देश पर्देशसँग तीतो पोख्दै
भो एहोई अब लेख्दिनँ कविता

मिसिएर झ्याउरे र हिपहप
दशगजा बनेको छ कान
ढिंडो र बर्गरको स्वादमा अलमलिएर
झन् झन् लाटा न बाठा बन्दै छ जिभ्रो
न बदल्न सक्छ आँखा आफ्नो श्यामश्वेत रङ्ग
न चिम्लन सक्छ देखेर झिलिमिली बत्ती
न छाड्न सक्छ नाक यो बेश्या सहरको गन्घ
न भुल्न सक्छ राम साइँलीको चुल्ठोको वास्ना
यस्तो दोसाँधमा
यस्तो दोधारमा
बिलौना पोखेर अस्थिर मनको
गाउँदै बेसूरा गीत
लगभग बेसूराझैं गिदीले
भो एहोई अब लेख्दिनँ कविता

अस्ति देशको मीठो लेखेँ
हिजो पर्देशको तीतो लेखेँ
आज न त्यो मीठो छ न तीतो छ
यो नहुनुको बेस्वादमा
कुन स्वादको कविता लेखौँ
खाली तिर्खै मार्नमात्र खै के लेखौँ
भो एहोई अब लेख्दिनँ कविता
कविता लेख्नलाई त
थिरमा हुनुपर्छ मन
तालमा हुनुपर्छ चाल
फुममा हुनुपर्छ मस्तिष्क
खरी झरेको मादल
ओसिएको च्याब्रुङ
बजाउनु भन्नुमात्र
ठटाउँदाको दास्ती
बजाउनेलाई भन्दा
बज्नेलाई सास्ती
यस्तो संकटमा
खै के लेखौँ कविता
बिच्चामा, राप्पाको तेसै
भो एहोई अव लेख्दिनँ कविता

तिम्रै यादमा



दिलिप योन्जन


पर्खाईमा थाक्यो याद पनि
सपनीमा बित्यो रात पनि
तिम्रै यादमा माया तिम्रै प्यासमा....

जिन्दगी नै खल्लो भा छ तिमी साथ नहुदा
प्यासी मन जल्न थाल्छ तिम्ले मलाई नछुदा
सम्झनीमा भिज्यो आख पनी
सपनीमा बित्यो रात पनी।

त्यस्तै दुख्ला तिम्लाई पनि जति मलाई दुख्छ
आसै आसको पर्खाईमा झनै यो मन रुन्छ
कल्पनीमा बित्यो दिन पनी
सपनीमा बित्यो रात पनी।

बिझाउने पिंडा

हस्त गौतम मृदुल,

न खोटयाउ मलाइ, त्यो कहाली लाग्दो कहानी।
बरु छिटै सुनाउ, के कस्तो छ आउदो बिहानी।

जे हुनु थियो भयो, गल्ती दोरयाउन न खोज।
झन बिनास होइन, अब सुन्दर भबिस्य रोज।
समय पर्खिदैन, संकल्पलाइ लक्ष्यमा पुरयाउ।
अस्थिर अबस्था छ, अब सही बाटोमा डोरयाउ।

न सुनाउ मलाइ, त्यो दर्दनाक पिंडाको कथा।
बरु छिटै बुझिदेउ, आफनो माटोको ब्याथा।

गौरभसाली यो माटो, यतिहाँसमै हेंला भो।
मनमुटाब मेटाइ एउटै सुत्रमा बाँधिने बेला भो।
बिगतलाइ भुली, सुख सान्ती समृद्धितिर लाग।
नयाँ खाका कोर्दै, सुनौलो भबिस्यसंगै जाग।

न देखाउ मलाइ, त्यो बिनासको अजिव चित्र।
यहाँ सत्रु छैनन, बरु अब सवै बने मित्रैमित्र ।

भर्जिनिय, अमेरिका

मान्छे बिनाको शहर


कृष्ण प्रसाई

माटाले भयानक युद्ध लडिसकेकाछन् ।
माटाले भयंकर युद्ध खेपिसकेकाछन् ।
माटाले भीषण युद्ध देखिसकेकाछन् ।
पराजयको नाममा -
म गीत गाइरहेछु ,
महाभारत
मात्रै, माटोको युद्ध थिएन -
अजेय शक्ति ठानिएको ,
कौरवराजको अवसान पछि ,
मरुभूमि जस्तै बनेको कुरुक्षेत्र -
चाहेर पनि युद्ध लड्न सक्दैन ,
स्वयं युद्ध लडेर थाकेकेा ,
कुरुक्षेत्र झै भएको छ कुरुक्षेत्रको मन पनि ।
कुरुक्षेत्रको युद्धमा ,
कंकाल भएका हाडहरु ,
अझै मक्किसकेका छैनन् -
केहीअघि मात्र ,
गिद्धहरु उड्न छाडेकाछन् आकाशमा ।
चारैतिर चकमन्न छ -
सुन्सान छ हस्तिनापुर ,
बाँचेका जे जतिछन् ,
पाएर पनि गुमाएका जस्ताछन् ।
जितेर पनि हारेका जस्ताछन् ।
लिने मान्छे नपाउँदा,
अंशको मूल्य नै कहां हुन्छ र धर्तीमा -
भरखरै मात्र धृतराष्टले ,
आफ्नै छोराहरुको श्राद्ध सकेकाछन् ।
केही अस्टचिरन्जीवीहरु,
शीतल ताप्न ,
हिमालयतिर छिरेकाछन् ।
पुत्र शोकमा शोकाकुल द्रौपती ,
पुत्रमोहको नशामा ,
भौतारिरहेकी छिन् -
र
देशको पुण्य शिखरमाथि उभिएर ,
सांकेतिक घोषण गरिरहेछिन् -
" पुनः एक दिन तिम्र्रो माटामा ,
भयानक गड्गडाहट संगै -
फेरि भूइचालो जानेछ ,
र
हाहाकार हुनेछ -
सहयोगको / याचनाको ,
सहज भोग्न पाउनेछैनौ मृत्युलाई -
मर्ने मान्छे नभेटेर ,
मृत्युसमेत रुनेछ त्यो क्षण ।
र
सकिनेछ अध्याय -
कफनको / मलामीको ,
असंख्य अघोषित मृत्युवरणपछि ,
तिम्रो शहर हुनेछ -
मान्छे बिनाको शहर ।"

अनामनगर, काठमान्डौ

तराइ रोइ रहेछ


बिमल गिरी

दु:खको क्षण
पिडाको सागर भित्र
आशुको बुद मिसाउदै
जीन्दगीका नाउ खियाइ रहेछन
आज तमाम तराइबासिहरु
कोशीका भयवित र उदास बगरहरुमा,

बिरह र ब्यथा सँगै सोकाकुल महा मुद्रामा
बेदनात्मक बन्धनबाट स्तब्ध
अनगिन्ती सोकाकुल सन्तानहरु बिच
ओठ् का थैली खोलेर
सिटामोल का दरिद्रिक मानसिकता
बोकी जिबित मृतका प्रतिमाहरु
सान्त्वनाका फोस्रा शब्दहरु
बाडन ब्यस्त छन,

हाहाकार र भय संगै
आशुका थोपाहरु लाई शुक्ष्म कण सम्झी
बेदनामा आशु पिउदै बाचिरहेका
उकुस मुकुस आँखाहरुका समिपमा
औपचारिकता का बकम्फुसे चिप्ला अभिलाषाहरु
ओकल्न आतुर छन बर्तमान बुल् फ्रगहरु
(यो क्यानडामा पाइने भ्यागुता हो यस्को आवाज १ कि मि सम्म सुनिन्छ तर केही अर्थ लाग्दैन)

चारपाने झापा हाल बेल्जियम

यात्रा भो अधुरो



दिलिप योन्जन

हिडेर कहिले, छुइएन छितिज, यात्रा भो अधुरो

आसाको दियो, आँसुले भिज्दा, भै गयो मधुरो।


भाग्यमा नभै, खोजेर मात्रै, पाइएन केही पनी
आखाको सामु, पराए भयो, चाहेको माया नि
च्यातिन्दै गयो,बिस्वासको पाना,जिबन भो अधुरो
आसाको दियो, आँसुले भिज्दा, भै गयो मधुरो।


एक्लो जिबन, एक्लो यात्रा, चल्छर कति दिन
बैसाखे हुरीमा,आसाको दियो, बल्छर कति छिन
मेटाई छाडी, हिडेको पाइला, यात्रा भो अधुरो
आसाको दियो, आँसुले भिज्दा, भै गयो मधुरो।